Du Xuân, ngắm ngựa vùng cao

Ở các tỉnh miền núi phía bắc, chợ phiên từ lâu đã trở thành không gian để người dân gặp gỡ, trao đổi sản vật. Trong cấu trúc mỗi phiên chợ vùng cao, khu gia súc giữ vị trí quan trọng, là nơi để trâu, bò, dê, lợn… và nhất là ngựa luôn hiện diện như biểu tượng của sinh kế và văn hóa lâu đời.

Một góc khu mua bán ngựa ở chợ phiên Bắc Hà (Lào Cai).
Một góc khu mua bán ngựa ở chợ phiên Bắc Hà (Lào Cai).

Với đồng bào vùng cao, ngựa từng là tài sản quý giá của nhiều gia đình, là phương tiện vượt qua những dốc đá dựng đứng, những con đường mòn lắt lẻo nhỏ bé. Ngày nay, đường bê-tông đưa xe máy, ô-tô về tận bản làng, nhưng hình ảnh bà con xúng xính dắt ngựa đi chợ, cưỡi ngựa xuống núi du xuân, vẫn mang vẻ đẹp nguyên sơ, mộc mạc, là nguồn cảm hứng bất tận trong văn chương, âm nhạc, mỹ thuật…

Nổi tiếng với quy mô và sắc màu văn hóa, chợ phiên Bắc Hà (xã Bắc Hà, Lào Cai) nằm ở độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển, nơi được mệnh danh là “cao nguyên trắng”, bởi mùa hoa mận tinh khôi phủ trắng núi rừng mỗi độ xuân về. Chợ gia súc Bắc Hà diễn ra thứ 7 hằng tuần, hấp dẫn đông đảo du khách nhờ khung cảnh nhộn nhịp, đặc biệt là khu buôn bán động vật với cả nghìn con trâu, bò, chó Bắc Hà, ngựa thồ. Là địa phương sở hữu nhiều giống ngựa thuần chủng có hình thể đẹp, chợ Bắc Hà trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều lái ngựa, với giá phổ biến khoảng 20 đến 40 triệu đồng/con, có thể lên tới 50 đến 70 triệu đồng đối với ngựa đua, ngựa bạch.

Mỗi sớm tinh mơ ngày chợ phiên, người dân từ các bản H’Mông, Tày, Nùng, Phù Lá, Dao… gùi hàng, dắt ngựa về chợ. Từ sườn núi xa, tiếng ngựa hý vang vọng trong sương sớm. Không khí mua, bán ở khu vực gia súc luôn sôi động với tiếng gọi nhau, tiếng mặc cả xen lẫn tiếng móng trâu, bò, ngựa gõ xuống nền đất. Các chàng trai còn thi cưỡi ngựa xem ai đến chợ trước, người thắng được mời rượu như một phần thưởng mang tính giao lưu, kết bạn. Những năm gần đây, Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà với giải đua ngựa tháng 6 hằng năm đã thu hút hàng chục nghìn du khách, góp phần bảo tồn thể thao truyền thống và tạo sản phẩm du lịch đặc trưng.

Ở Lào Cai, các chợ phiên khác như Cán Cấu, Cốc Ly, Y Tí… cũng duy trì khu mua bán ngựa, tiếp nối nếp sinh hoạt lâu đời. Điểm đặc sắc của chợ ngựa vùng cao nằm ở cách mua, bán mang đậm dấu ấn văn hóa, tri thức bản địa. Người có kinh nghiệm thường xem răng để đoán tuổi ngựa; nhìn độ bóng của lông để đánh giá sức khỏe; quan sát dáng đứng, độ vững của chân và phản xạ khi dắt đi thử trên nền đất...

Việc mặc cả diễn ra tự nhiên, thoải mái, có khi kéo dài cả buổi chợ. Không ít trường hợp, người mua đi qua nhiều phiên chợ rồi mới chọn được chú ngựa ưng ý; người bán cũng có thể dắt ngựa đi nhiều phiên chợ khác nhau, chờ đến khi gặp được người thuận mua, vừa bán. Sự kiên nhẫn ấy phản ánh cách người vùng cao coi trọng con ngựa, không chỉ như một món hàng, mà như một phần gắn bó lâu dài với đời sống.

Trên cao nguyên đá Mèo Vạc (Tuyên Quang), chợ phiên Mèo Vạc họp chủ nhật hằng tuần. Người lái buôn mang ngựa đi bán là chính, nhưng quan trọng không kém là để giao lưu, kết nối với bạn hàng, với khách. Có khi phải sau chén rượu chung, cuộc mua, bán mới bắt đầu. Ngựa của người H’Mông Tuyên Quang dáng cao, bụng thon, chân khỏe, chạy đường núi như không biết mệt mỏi. Đối với cộng đồng H’Mông, con ngựa còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc: Là vật thiêng trong tín ngưỡng, là phương tiện đưa linh hồn người chết về cõi vĩnh hằng. Ngựa đi vào dân ca, tục ngữ, đi vào ẩm thực rẻo cao với món thắng cố ngựa đậm đà. Ngựa hiện diện trong nhiều địa danh như đèo Mã Pì Lèng, dốc Thẩm Mã…

Còn ở phía đông bắc, chợ phiên Trà Lĩnh (xã Trà Lĩnh, Cao Bằng) họp các ngày mồng 4, 9, 14, 19, 24, 29 âm lịch hằng tháng, chia thành ba khu: Sản vật địa phương, hàng ăn, đồ gia dụng và khu gia súc. Nơi đây có giống ngựa bạch giá trị kinh tế cao, vừa kéo xe, thồ hàng, vừa làm thực phẩm, nấu cao. Mùa đông Trà Lĩnh thường rét đậm, người nuôi ngựa phải chăm sóc rất kỹ, từ che chắn gió đến choàng chăn giữ ấm. Thịt ngựa nướng ăn với xôi nếp nương, ướp bằng các loại lá rừng đặc trưng của người Tày, Nùng, Dao. Cao ngựa bạch được nấu công phu, nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Với nhiều người dân, dắt ngựa đẹp ra chợ không chỉ để bán, mà còn là niềm tự hào. Hình ảnh đàn ngựa bạch thong dong gặm cỏ trên nương đá, ẩn hiện giữa hoa tam giác mạch, hay mùa hoa dẻ tạo nên vẻ đẹp đặc trưng vùng biên ải.

Hiện nay, số lượng thương lái đưa ngựa ra chợ phiên buôn bán có xu hướng giảm dần do cơ giới hóa, phương tiện giao thông phổ biến và việc giao dịch trực tuyến thuận tiện. Tuy nhiên, sự phát triển của du lịch văn hóa, lễ hội truyền thống lại mở ra hướng đi mới.

Ở Mù Cang Chải, Sa Pa (Lào Cai), Lũng Cú (Tuyên Quang), Si Pa Phìn (Điện Biên), Trùng Khánh (Cao Bằng)…, dịch vụ cưỡi ngựa, thuê ngựa phục vụ du lịch ngày càng được ưa chuộng, giúp du khách hòa mình vào đời sống bản địa theo cách gần gũi hơn, đồng thời, tạo thêm thu nhập cho đồng bào dân tộc. Đi chợ phiên miền núi mùa xuân là hành trình cảm nhận cuộc sống vùng cao bằng tất cả giác quan, từ sắc đào, sắc mận, đến hương vị rượu ngô, thắng cố hay mùi lá rừng và mùi gia súc, những nét riêng tạo trải nghiệm khó quên.

Trong không khí Tết, khi hình tượng con ngựa trở lại trong đời sống văn hóa, những phiên chợ càng gợi nhắc về sức sống bền bỉ của truyền thống. Qua bao thăng trầm, chợ ngựa vẫn tồn tại như một “bảo tàng sống” của ký ức cộng đồng, nơi con người kiên nhẫn lựa chọn, chăm sóc và gắn bó với con vật mạnh mẽ, trung thành cùng họ đi qua cả bốn mùa mưa, nắng.

nhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Du lịch Lào Cai: Hành trình trở về an yên

Du lịch Lào Cai: Hành trình trở về an yên

Ngày nay, nhiều du khách tìm đến những chuyến đi không chỉ để ngắm cảnh, khám phá mà còn để nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe và tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn. Nắm bắt nhu cầu ấy, Lào Cai đang kết nối các trải nghiệm từ khoáng nóng, dược liệu, trà Shan tuyết và văn hóa truyền thống, mang đến cho du khách những khoảng lắng giữa thiên nhiên và đời sống cộng đồng địa phương.

Để động Mường Vi trở thành điểm du lịch hấp dẫn

Để động Mường Vi trở thành điểm du lịch hấp dẫn

Từ lâu, Lào Cai nổi tiếng với những danh thắng như đỉnh Fansipan mờ sương, thung lũng Mường Hoa nên thơ, “cao nguyên trắng” Bắc Hà, ruộng bậc thang Mù Cang Chải hay vùng đất săn mây Ý Tý đầy huyền ảo... ít ai biết, ẩn sâu trong lòng núi tại xã Bản Xèo có một “viên ngọc thô” mang tên động Mường Vi.

Sắc vàng trên đèo Lũng Lô

Sắc vàng trên đèo Lũng Lô

Từng là tuyến đường huyết mạch phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ, đèo Lũng Lô hôm nay khoác lên mình diện mạo mới với sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ. Những vạt hoa trải dài theo triền núi, tô điểm cung đường lịch sử, tạo điểm nhấn cảnh quan và sức hút mới cho du lịch xã Thượng Bằng La.

Hoa nở trên mũi đá Ngải Thầu

Hoa nở trên mũi đá Ngải Thầu

Leo qua con dốc “gập chân”, rồi “tức ngực” hun hút chạm trần mây, bỗng hiện ra trước mặt thảm xanh bạt ngàn những bông hoa như chiếc mỏ con chim hồng hạc núi đung đưa trong tiết thu se lạnh. Không ngờ ở mũi đá Ngải Thầu thừa gió núi, sương lạnh, thiếu cả nước nhưng loài hoa đẹp mà đỏng đảnh như ly lại rực rỡ đến thế…

Sau mùa “thác đổ”

Sau mùa “thác đổ”

Sau mùa nước đổ, khi những bước chân viễn khách rời đi, trả lại sự tĩnh lặng cho đại ngàn, những thác nước không còn như dải lụa mềm, những nấc thang vàng cũng lặng lẽ phơi mình cùng gốc rạ. Nhưng phía sau đó, con người nơi đây vẫn bền bỉ chuyển động, từng bước biến khắc nghiệt thành động lực.

Đặc sắc các gian hàng tại Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”

Đặc sắc các gian hàng tại Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”

Trong khuôn khổ Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”, không gian trưng bày văn hóa, nông sản và sản phẩm đặc trưng của các địa phương trở thành điểm nhấn thu hút người dân, du khách. Với 23 gian hàng đậm bản sắc văn hóa dân tộc cùng nhiều sản phẩm nông nghiệp, OCOP tiêu biểu, đã góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Mường Khương giàu truyền thống, thân thiện, mến khách.

Lào Cai - nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc

Lào Cai - nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc

Tỉnh Lào Cai có diện tích tự nhiên rộng trên 13.256 km², nằm ở vị trí cửa ngõ phía Bắc của Việt Nam, được biết đến là vùng đất giàu tiềm năng, đậm đà bản sắc văn hóa và có sức hấp dẫn đặc biệt đối với du khách.

Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Festival mùa Đông Bắc Hà 2026

Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Festival mùa Đông Bắc Hà 2026

UBND xã Bắc Hà vừa ban hành kế hoạch tổ chức Festival mùa Đông 2026, với chủ đề "Sắc màu hội tụ - Ấm tình đoàn kết" gắn với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trải nghiệm hấp dẫn, hứa hẹn tạo nhiều điểm nhấn, như: Giải bóng chuyền hơi các đơn vị trường học trong xã; Giải thể thao các môn dân tộc thiểu số; Hội thi văn nghệ gắn với ngày di sản văn hóa; công bố Chỉ dẫn địa lý "Bắc Hà" cho sản phẩm quế vỏ và nhãn hiệu chứng nhận "Cao nguyên trắng Bắc Hà".

Lào Cai đón hơn 10,8 triệu lượt khách du lịch trong 10 tháng

Lào Cai đón hơn 10,8 triệu lượt khách du lịch trong 10 tháng

Trong tháng 10/2026, hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Lào Cai tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực. Toàn tỉnh đón hơn 1 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt khoảng 170.000 lượt, mang về doanh thu ước đạt 4.270 tỷ đồng, góp phần thúc đẩy các hoạt động thương mại, dịch vụ và tạo sinh kế cho người dân địa phương.

Lào Cai đưa du lịch cộng đồng trở thành trụ cột tăng trưởng bền vững

Lào Cai đưa du lịch cộng đồng trở thành trụ cột tăng trưởng bền vững

Với tầm nhìn chiến lược đưa Lào Cai trở thành trung tâm du lịch động lực của vùng và nâng cao vị thế du lịch tỉnh trên bản đồ quốc tế, mô hình du lịch cộng đồng đang được địa phương này chú trọng phát triển theo các tiêu chuẩn khắt khe của ASEAN. Đây không chỉ là bước đi nhằm đa dạng hóa sản phẩm mà còn là "chìa khóa" để bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế bền vững cho người dân bản địa.

Về Sa Pa, ngắm đô thị bốn mùa hoa nở

Về Sa Pa, ngắm đô thị bốn mùa hoa nở

Cùng với nỗ lực gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn, Sa Pa (Lào Cai) đang tập trung chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh đồng thời chỉnh trang cảnh quan, hạ tầng và trật tự đô thị trên địa bàn tạo chuyển biến rõ nét về diện mạo đô thị theo định hướng “xanh - bản sắc - thông minh”, văn minh, hiện đại và phát triển bền vững gắn với các nghị quyết chiến lược.

fb yt zl tw