Trong kỷ nguyên số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực chiến lược, là "tài nguyên mới" góp phần quyết định năng lực quản trị, năng suất lao động và sức cạnh tranh của mỗi địa phương. Quán triệt định hướng của Trung ương và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đưa dữ liệu trở thành nền tảng và trung tâm của chuyển đổi số, tỉnh Lào Cai đang quyết tâm xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đồng bộ, liên thông, an toàn, từng bước biến dữ liệu thành động lực thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.
Dữ liệu - tài nguyên chiến lược trong kỷ nguyên số
Trong định hướng phát triển đất nước giai đoạn mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu phải coi dữ liệu là trung tâm của chuyển đổi số, là nguồn lực chiến lược và là “tài nguyên mới”, có vai trò như đất đai, nguồn vốn hay nguồn nhân lực trong nền kinh tế truyền thống.
Thông điệp của Tổng Bí thư cũng đặt ra yêu cầu rất rõ ràng đối với các địa phương: Dữ liệu phải được tạo lập đầy đủ, chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả trong toàn hệ thống chính trị. Với Lào Cai - địa phương có vị trí chiến lược về kinh tế cửa khẩu, du lịch, nông nghiệp và logistics, dữ liệu càng trở nên quan trọng, là nền tảng để nâng cao năng lực quản trị, phát huy lợi thế phát triển và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Từ nhận thức này, tỉnh Lào Cai đang tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hiện thực hóa quan điểm xuyên suốt: "Dữ liệu phải được tạo lập đầy đủ, kết nối thông suốt, chia sẻ an toàn và khai thác hiệu quả để trở thành động lực mới cho phát triển nhanh, bền vững."
Tạo lập dữ liệu - nhiệm vụ của các cấp, các ngành
Chuyển đổi số bắt đầu từ dữ liệu và dữ liệu chỉ có giá trị khi được tạo lập đầy đủ, chuẩn hóa ngay từ cơ sở. Tại Lào Cai, việc số hóa tài liệu không còn là nhiệm vụ riêng của một ngành mà đã trở thành công việc chung của các cơ quan, đơn vị, địa phương.
Ngay cả ở những địa bàn vùng cao như xã Trạm Tấu, việc số hóa dữ liệu cũng đã được triển khai khẩn trương, với những yêu cầu đặt ra ở mức cao. Hơn 20 cán bộ, công chức của xã sau khi được tập huấn nghiệp vụ đã tiến hành số hóa toàn bộ hồ sơ lưu trữ theo từng nhóm lĩnh vực. Tổ công tác phân chia nhiệm vụ theo từng nhóm chuyên trách, linh hoạt hỗ trợ nhau trong quá trình chỉnh lý, cập nhật dữ liệu. Cách làm bài bản, khoa học này đã giúp địa phương hoàn thành kế hoạch số hóa hồ sơ, dữ liệu trước thời hạn 27 ngày.
Còn tại phường Trung Tâm, yêu cầu đặt ra càng lớn hơn khi địa phương phải tiếp nhận khối lượng hồ sơ của bốn xã, phường trước sáp nhập. Song, với tinh thần chủ động cao, UBND phường đã sớm thành lập tổ số hóa gồm 23 thành viên, xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng cán bộ.
Ông Vũ Đức Toàn, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Trung Tâm cho biết: Địa phương xác định rõ trách nhiệm của từng thành viên trong từng khâu chỉnh lý, số hóa và kiểm tra chất lượng dữ liệu. Đến nay, phường đã hoàn thành số hóa 34.648 trang tài liệu, vượt xa tiến độ được giao.
Từ cách làm cụ thể ở mỗi xã, phường như vừa đề cập đã tạo nên bức tranh số hóa dữ liệu rất tích cực trong phạm vi toàn tỉnh. 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lào Cai đã số hóa hơn 15,2 triệu trang tài liệu, đạt 121% kế hoạch; riêng khối cơ quan hành chính nhà nước đã hoàn thành trên 5,9 triệu trang, đạt 184% kế hoạch.
Theo bà Hoàng Thị Thanh Thủy - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Dịch vụ tổng hợp Nội vụ tỉnh thì Trung tâm đã hướng dẫn nghiệp vụ chỉnh lý, số hóa tài liệu cho hơn 100 cơ quan, đơn vị; tham mưu xây dựng hạ tầng kỹ thuật, phần mềm lưu trữ và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quá trình số hóa tài liệu. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành kho dữ liệu số thống nhất, bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống", sẵn sàng phục vụ quản lý và khai thác lâu dài.
Xóa bỏ "cát cứ dữ liệu", kiến tạo hệ sinh thái số thống nhất
Nếu số hóa là bước khởi đầu thì liên thông, kết nối và chia sẻ dữ liệu sẽ là mục tiêu cốt lõi của chuyển đổi số. Quan điểm chỉ đạo của Trung ương đã xác định rõ: Mỗi dữ liệu chỉ tạo lập một lần nhưng phải được khai thác nhiều lần; dữ liệu phải kết nối xuyên suốt trong toàn hệ thống chính trị, xóa bỏ tư duy "cát cứ dữ liệu", tạo nền tảng cho quản trị hiện đại.
Quán triệt tinh thần đó, Lào Cai đang chuyển từ “quản lý dữ liệu riêng lẻ” sang “quản trị dữ liệu thống nhất” trong toàn hệ thống. Các sở, ngành, địa phương đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm dữ liệu có thể chia sẻ, tích hợp và khai thác trên cùng một nền tảng dùng chung của tỉnh.
Trong lĩnh vực xây dựng Đảng, Ban Tổ chức Tỉnh ủy đã triển khai Chiến dịch 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số, tập trung rà soát, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu hơn 125.000 hồ sơ đảng viên, số hóa trên 110 nghìn trang tài liệu và thực hiện xử lý, ký số toàn bộ văn bản trên môi trường điện tử.
Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy cũng triển khai số hóa hàng nghìn hồ sơ kiểm tra, giám sát, xây dựng các phần mềm chuyên ngành, đáp ứng yêu cầu quản lý dữ liệu trong lĩnh vực đặc thù, có yêu cầu cao về bảo mật.
Trong lĩnh vực y tế, công tác số hóa và lưu trữ cũng được triển khai đồng bộ khi ngành Y tế đã số hóa hơn 1,42 triệu trang tài liệu, đồng bộ hồ sơ trên hệ thống quản lý văn bản, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, phục vụ người dân.
Những kết quả bước đầu trong công tác số hóa và tạo lập dữ liệu cũng cho thấy yêu cầu phải tiếp tục nâng cao chất lượng dữ liệu, bảo đảm kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả trong toàn hệ thống. Qua kiểm tra công tác số hóa tài liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu, đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh nhấn mạnh: Số hóa tài liệu và tạo lập dữ liệu là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. Vì vậy, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần tiếp tục đẩy nhanh tiến độ số hóa tài liệu, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tăng cường kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu dùng chung. Đối với những lĩnh vực có yêu cầu bảo mật cao như: Công tác tổ chức xây dựng Đảng; công tác kiểm tra, giám sát, các cơ quan, đơn vị cần xây dựng giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh thông tin, bảo vệ tuyệt đối kho dữ liệu số trong quá trình quản lý, khai thác và sử dụng. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và phát huy giá trị của dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số.
Biến dữ liệu thành nguồn lực, phục vụ người dân và doanh nghiệp
Giá trị lớn nhất của dữ liệu chỉ được phát huy khi dữ liệu được phân tích, chia sẻ và khai thác phục vụ phát triển. Đây cũng là tư duy xuyên suốt mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh: Dữ liệu phải trở thành nguồn lực chiến lược mới, phục vụ hoạch định chính sách, dự báo, điều hành và tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
Đối với Lào Cai, dữ liệu đang mở ra nhiều dư địa phát triển trên các lĩnh vực như: quản lý đất đai, khoáng sản, cửa khẩu, logistics, du lịch, nông nghiệp, giáo dục, y tế... Khi đã được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả với các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu sẽ trở thành nền tảng quan trọng nâng cao hiệu quả quản trị, phục vụ công tác dự báo, điều hành, đồng thời, mở ra dư địa phát triển kinh tế dữ liệu - một động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số.
Mục tiêu của xây dựng chính quyền số không chỉ là số hóa quy trình, mà là tạo ra những thay đổi thực chất trong phục vụ người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu tại Lào Cai hướng tới mục tiêu liên thông, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả, giúp người dân chỉ cần cung cấp thông tin một lần, các cơ quan nhà nước chủ động sử dụng dữ liệu để giải quyết thủ tục hành chính. Qua đó, giảm thời gian, chi phí, nâng cao tính minh bạch và chất lượng phục vụ.
Định hướng cho giai đoạn tiếp theo, đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, tháo gỡ các điểm nghẽn, phát triển đồng bộ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó, tập trung xây dựng hạ tầng số, chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả dữ liệu, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo để triển khai hiệu quả các bài toán lớn của tỉnh, tạo nền tảng để dữ liệu, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực mới, góp phần nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội bền vững.
Chuyển đổi số đang bước sang giai đoạn phát triển mới, giai đoạn mà năng lực tạo lập, quản trị và khai thác dữ liệu đang trở thành yếu tố quan trọng tạo lợi thế cạnh tranh của mỗi địa phương. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp, tỉnh Lào Cai đang hướng tới mục tiêu đưa dữ liệu trở thành nền tảng của chính quyền số, động lực của kinh tế số và nguồn lực chiến lược cho phát triển bền vững.
“Tạo lập dữ liệu - Kết nối dữ liệu - Chia sẻ dữ liệu - Khai thác dữ liệu - Kiến tạo giá trị mới” không chỉ là khẩu hiệu hành động, mà đang trở thành định hướng xuyên suốt trong hành trình xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số, giúp tỉnh Lào Cai khai thác hiệu quả nguồn lực dữ liệu, từ đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo động lực phát triển trong kỷ nguyên số.
