Trong quá trình phân chia địa giới hành chính, dòng sông thường được xem là ranh giới tự nhiên giữa các địa phương, do điều kiện địa lý và hạn chế trong khả năng kết nối.
Tuy nhiên, với sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng giao thông, đặc biệt là các cây cầu bắc qua sông, những dòng sông từng là ranh giới nay đang trở cầu nối, mở ra không gian phát triển mới cho các khu vực.
Xã Phúc Khánh được thành lập trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số của 2 đơn vị hành chính cấp xã, gồm: Xã Việt Tiến và xã Phúc Khánh, có diện tích tự nhiên 114,04 km2, quy mô dân số 8.534 người. Sau khi sáp nhập, trụ sở các cơ quan Đảng và cơ quan hành chính của xã Phúc Khánh được đặt tại thôn Đồng Mòng, ven quốc lộ 70, thuận tiện cho người dân của hai xã đến thực hiện các thủ tục hành chính.
Đây cũng là vị trí đã được huyện Bảo Yên cũ trước đây quy hoạch chi tiết để xây dựng trung tâm hành chính xã Phúc Khánh. Dải đất nằm ven sông Chảy, địa hình thấp, lại có quốc lộ 70 đi qua rất thuận tiện để quy hoạch các khu dân cư tập trung, tạo dư địa phát triển trong tương lai cho địa phương. Có thể nói, Việt Tiến và Phúc Khánh sau khi sáp nhập đã tạo ra không gian hành chính thống nhất, nơi dòng sông không còn là ranh giới chia cắt mà trở thành trục kết nối giao thông và phát triển kinh tế.
Bà Trịnh Thị Duyên, Chủ tịch UBND xã Phúc Khánh cho biết: Hai xã Việt Tiến và Phúc Khánh cũ nằm hai bên bờ sông Chảy, trước khi cầu Việt Tiến mới khánh thành cuối năm 2023, sự ngăn cách của dòng sông đã trở thành lực cản phát triển đối với hai địa phương.
Bởi vậy, khi thực hiện sáp nhập hai xã, chúng tôi đã tính đến việc lựa chọn vị trí quy hoạch trung tâm xã nằm dọc hai bên bờ sông Chảy. Đưa dòng sông từ chỗ là rào cản phát triển trở thành trung tâm, điểm nhấn.
Ngược dòng sông Chảy, giáp với Phúc Khánh là xã Bảo Yên, được hình thành từ sự hợp nhất của thị trấn Phố Ràng, Yên Sơn, Xuân Thượng và Lương Sơn. Trong đó, Xuân Thượng nằm ở bờ tả, còn thị trấn Phố Ràng, Yên Sơn, Lương Sơn nằm ở bờ hữu sông Chảy.
Suốt một thời gian dài, khu trung tâm của huyện Bảo Yên cũ trước đây chủ yếu phát triển theo chiều dọc ở bờ hữu sông Chảy, sự chênh lệnh về đầu tư hạ tầng, mật độ dân cư có thể nhìn thấy rõ rệt.
Sau khi cầu Hạnh Phúc nối thị trấn Phố Ràng với xã Xuân Thượng được xây dựng thay thế cây cầu treo đã góp phần kết nối giao thương, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Nhiều công trình, dự án đầu tư đã được dịch chuyển đầu tư sang bờ tả sông Chảy để khai thác hiệu quả quỹ đất ven sông.
Việc kết nối hạ tầng qua sông hạn chế đã làm cho đô thị Phố Ràng trước đây phát triển mất cân đối. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, chúng tôi đã tính toán một số vị trí phù hợp để xây dựng thêm các cây cầu mới bắc qua sông Chảy, quy hoạch khu vực trung tâm xã trở thành đô thị hiện đại, lấy dòng sông làm trung tâm.
Cũng giống như hai xã Phúc Khánh và Phố Ràng, xã Cốc Lầu mới được hình thành từ việc sáp nhập ba xã hai bên bờ sông Chảy là Cốc Lầu, Nậm Lúc và Bản Cái. Trước đây, dòng sông chia cắt địa giới giữa các xã này, gây khó khăn trong giao thông và quản lý.
Nhưng với hạ tầng kết nối từng bước hoàn thiện, khu vực này giờ đây trở thành một vùng phát triển tập trung, khai thác hiệu quả tiềm năng về nông nghiệp, du lịch và giao thương dọc bờ sông.
Ông Lý Xuân Thành, Bí thư Đảng ủy xã Cốc Lầu cho biết: Sau khi sáp nhập, dòng sông Chảy trở thành điểm hội tụ để xã định hình cho chặng đường phát triển mới của địa phương.
Suốt thời gian dài, các dòng sông thường bị xem là “rào cản” tự nhiên do thiếu các hạ tầng kết nối hiệu quả. Điều này không chỉ gây khó khăn cho người dân trong việc di chuyển mà còn hạn chế sự hợp tác và phát triển kinh tế giữa các khu vực hai bên bờ sông. Tuy nhiên, sự thay đổi đã đến từ việc đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông.
Các cây cầu bê tông kiên cố hay hệ thống giao thông ven sông được quan tâm đầu tư đã phá bỏ rào cản địa lý, giúp kết nối các khu vực trước đây bị chia cắt. Từ đó, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, đồng thời thúc đẩy sự liên kết văn hóa - xã hội giữa các cộng đồng dân cư.
Ông Vũ Xuân Quỳnh, người dân thôn Cóc Khiểng, xã Phúc Khánh tâm sự: Cây cầu nối liền hai bên bờ sông đã giảm thời gian di chuyển từ hàng giờ xuống chỉ còn vài phút, đồng thời mở ra cơ hội giao lưu buôn bán cho người dân.
Từ vai trò là ranh giới hành chính, các dòng sông nay đã trở thành trung tâm phát triển mới. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các địa phương đang nỗ lực tận dụng tối đa tiềm năng tự nhiên để phát triển kinh tế - xã hội. Các xã mới được sáp nhập có cơ hội khai thác hiệu quả hơn nguồn lực tự nhiên từ dòng sông.
Nông nghiệp ven sông, nuôi trồng thủy sản hay phát triển các khu du lịch sinh thái đang trở thành hướng đi tiềm năng. Với dòng sông làm trung tâm, các địa phương sẽ có thêm ý tưởng mới trong quy hoạch phát triển, khai thác hiệu quả nguồn lực, thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp.
Ông Trần Trọng Thông, Chủ tịch UBND xã Bảo Yên chia sẻ: Các xã ven sông khi được sáp nhập thành một đơn vị hành chính thống nhất, nhờ hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện, thuận lợi để quy hoạch các khu dân cư, dự án đô thị. Do đó, không chỉ nâng cao chất lượng sống của người dân mà còn tạo động lực phát triển bền vững cho địa phương.
Việc sáp nhập các đơn vị hành chính hai bên bờ sông là giải pháp tinh gọn bộ máy quản lý, mở ra cơ hội phát triển mới, để các dòng sông từ vai trò ranh giới hành chính trở thành trung tâm kết nối và phát triển.
Với sự đầu tư đúng hướng và tầm nhìn chiến lược, các xã mới được sáp nhập sẽ không chỉ duy trì được bản sắc riêng mà còn trở thành những điểm sáng trong bức tranh phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
