Quyết định mới từ yêu cầu thực tiễn
Ngày 25/5/2026, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Quyết định số 1818/QĐ-UBND phê duyệt khung số lượng và tên gọi các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã. Theo đó, 35 xã, phường loại I và 5 xã, phường loại II được bố trí mô hình 5 phòng chuyên môn gồm: văn phòng HĐND và UBND; phòng kinh tế, hạ tầng; phòng nông nghiệp và môi trường; phòng văn hóa - xã hội; trung tâm phục vụ hành chính công.
Phòng nông nghiệp và môi trường được thành lập trên cơ sở tổ chức lại phòng kinh tế hoặc phòng kinh tế, hạ tầng và đô thị.
Qua ghi nhận tại các địa phương cho thấy, chủ trương này nhận được sự đồng tình cao, đặc biệt tại các địa bàn có quy mô dân số lớn, có thế mạnh phát triển nông nghiệp hàng hóa và địa phương có các khu, cụm công nghiệp, các mỏ khoáng sản cần tăng cường công tác quản lý đất đai, bảo vệ môi trường, như Thác Bà, Trấn Yên, Púng Luông, Bát Xát, Gia Phú, Văn Bàn và phường Nam Cường…
Trước đây, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã chỉ tổ chức 3 phòng chuyên môn gồm: văn phòng HĐND và UBND, phòng kinh tế và phòng văn hóa - xã hội. Các lĩnh vực nông nghiệp, tài nguyên và môi trường được giao cho phòng kinh tế quản lý chung. Trong khi đó, tại nhiều địa phương miền núi, nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế; khối lượng công việc liên quan đến đất đai, lâm nghiệp, môi trường, phòng chống thiên tai, xây dựng nông thôn mới ngày càng nhiều. Việc tập trung toàn bộ nhiệm vụ vào một đầu mối khiến đội ngũ công chức chịu áp lực lớn, khó đáp ứng yêu cầu chuyên sâu.
Ông Nguyễn Hữu Thiện, Chủ tịch UBND xã Khánh Yên cho rằng, việc thành lập đơn vị chuyên trách về nông nghiệp và môi trường ở cơ sở chính là đầu tư cho phát triển bền vững. Không chỉ quản lý sản xuất nông nghiệp, phòng còn tham mưu cho chính quyền địa phương trong các lĩnh vực đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, môi trường, lâm nghiệp, thủy sản, thủy lợi, phát triển nông thôn, giảm nghèo, kinh tế tập thể, kinh tế trang trại và an toàn thực phẩm nông - lâm - thủy sản.
Tại phường Nam Cường, nhiều cán bộ, công chức bày tỏ sự đồng tình với chủ trương thành lập phòng chuyên trách.
Theo bà Nguyễn Thị Kiều, công chức địa chính phường Nam Cường, việc có thêm đầu mối chuyên trách sẽ giúp giảm áp lực công việc, đồng thời nâng cao hiệu quả tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong giải quyết các vấn đề về đất đai, môi trường và sản xuất nông nghiệp.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đệ, công chức phường Nam Cường cho rằng, trước đây, nhiều lĩnh vực tập trung ở một đầu mối nên khối lượng công việc lớn, việc xử lý có lúc chưa thật sự chuyên sâu. Khi có phòng chuyên trách, cán bộ sẽ có điều kiện phát huy chuyên môn, giải quyết công việc sát thực tiễn hơn.
Tạo nền tảng phát triển bền vững
Lào Cai là tỉnh miền núi có phần lớn diện tích tự nhiên là đất nông, lâm nghiệp cùng lợi thế về khí hậu, hệ sinh thái đa dạng và quỹ đất sản xuất rộng lớn. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp hàng hóa, nông nghiệp xanh, hữu cơ và ứng dụng công nghệ cao.
Trong bối cảnh đó, việc thành lập các phòng nông nghiệp và môi trường cấp xã được kỳ vọng tạo sự thống nhất trong quản lý nhà nước đối với lĩnh vực nông nghiệp và tài nguyên môi trường ngay từ cơ sở.
Gia Phú là địa phương có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp hàng hóa và xây dựng nông thôn mới nâng cao. Những năm gần đây, địa phương đã hình thành nhiều vùng sản xuất rau an toàn, phát triển chăn nuôi tập trung, xây dựng sản phẩm OCOP và từng bước ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất. Hiện, trên địa bàn có hàng trăm trang trại chăn nuôi cùng nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý nhà nước.
Ông Nguyễn Đức Bình, Chủ tịch UBND xã Gia Phú cho biết, việc thành lập phòng nông nghiệp và môi trường có ý nghĩa rất quan trọng đối với địa phương, giúp cấp ủy, chính quyền tham mưu hiệu quả hơn trong quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường, phát triển sản xuất nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế nông thôn.
"Tôi mong muốn Tỉnh ủy, UBND tỉnh tiếp tục nghiên cứu, đánh giá nhu cầu thực tiễn để từng bước bố trí đội ngũ cán bộ có chuyên môn sâu, tăng cường tập huấn nghiệp vụ và hướng dẫn cụ thể về chức năng, nhiệm vụ của phòng để bộ máy sau khi thành lập có thể hoạt động hiệu quả ngay từ đầu", ông Bình chia sẻ.
Theo ông Phan Thế Ngọc, Phó Chủ tịch UBND phường Nam Cường, việc bổ sung phòng nông nghiệp và môi trường là cần thiết trong bối cảnh địa phương vừa phát triển đô thị, vừa phải quản lý chặt chẽ tài nguyên, môi trường và các vùng sản xuất nông nghiệp ven đô. Đây sẽ là đầu mối quan trọng giúp triển khai hiệu quả các chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, chỉnh trang đô thị và bảo vệ môi trường.
Thực tế cho thấy, khi Lào Cai đang định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa, nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn gắn với du lịch nông thôn, vai trò của bộ máy quản lý cấp cơ sở càng trở nên quan trọng. Phòng nông nghiệp và môi trường được kỳ vọng sẽ là "cánh tay nối dài" giúp đưa các chủ trương, chính sách về nông nghiệp, nông thôn và bảo vệ môi trường đi vào thực tiễn hiệu quả hơn.
Ông Nguyễn Thái Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trước đây nhiều nhiệm vụ liên quan đến môi trường, đất đai hay phát triển nông nghiệp phải kiêm nhiệm ở nhiều bộ phận khác nhau nên việc phối hợp đôi khi chưa đồng bộ. Khi có phòng chuyên trách, địa phương sẽ chủ động hơn trong công tác quy hoạch sản xuất, quản lý đất đai, bảo vệ môi trường, ứng phó thiên tai và triển khai xây dựng nông thôn mới.
Tiếp tục hoàn thiện mô hình
Hiện nay, tỉnh Lào Cai vẫn còn hơn 50 xã loại II có dư địa phát triển nông, lâm nghiệp và khai thác khoáng sản lớn. Nhiều địa phương mong muốn tỉnh tiếp tục nghiên cứu mở rộng mô hình phòng nông nghiệp và môi trường nhằm tăng cường năng lực quản lý, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa bàn.
Ông Giang Trung Dũng, Chủ tịch UBND xã Bản Lầu cho biết, địa phương có diện tích đất nông nghiệp lớn, là vùng sản xuất chè, chuối, dứa trọng điểm của tỉnh. Tuy nhiên, theo khung hiện hành, xã chỉ được bố trí tối đa 4 phòng chuyên môn nên chưa có phòng nông nghiệp và môi trường. Điều này phần nào ảnh hưởng đến công tác tham mưu, chỉ đạo trong các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất đai và môi trường.
Tương tự, xã Quy Mông được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Quy Mông, Y Can và Kiên Thành, có diện tích hơn 149 km², dân số trên 16.200 người, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, chăn nuôi và dịch vụ.
Đại diện địa phương cũng bày tỏ mong muốn tỉnh tiếp tục xem xét thành lập phòng nông nghiệp và môi trường nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, khai thác tốt tiềm năng nông - lâm nghiệp và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Theo ý kiến từ các địa phương, tỉnh cần tiếp tục rà soát nhu cầu thực tiễn, đặc thù từng địa bàn để từng bước mở rộng mô hình đối với các xã còn lại, nhất là những địa phương có thế mạnh sản xuất nông nghiệp hoặc chịu áp lực lớn trong quản lý tài nguyên, môi trường.
Việc thành lập phòng nông nghiệp và môi trường tại các xã, phường không chỉ là sự thay đổi về tổ chức bộ máy mà còn thể hiện quyết tâm của tỉnh Lào Cai trong việc đưa công tác quản lý nông nghiệp, tài nguyên và môi trường xuống gần cơ sở hơn. Để mô hình phát huy hiệu quả, cùng với việc kiện toàn tổ chức, cần tiếp tục quan tâm đến chất lượng đội ngũ cán bộ, cơ chế phối hợp và khả năng giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
