Cần làm rõ vi phạm trong đổ thải trên tỉnh lộ 175

Tuyến đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai thuộc Dự án kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc, dài khoảng 53 km, tổng mức đầu tư gần 1.300 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư. Đây là công trình giao thông quan trọng, góp phần hoàn thiện kết nối giữa khu vực Nghĩa Lộ với tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai.

Trong hồ sơ phê duyệt phương án thi công dự án đều có các văn bản chấp thuận 11 vị trí bãi đổ thải của UBND huyện Văn Yên và UBND huyện Văn Chấn (tỉnh Yên Bái cũ). Tuy nhiên, đến nay khi Dự án bước vào giai đoạn hoàn công để bàn giao đưa vào sử dụng, người dân và chính quyền địa phương đã phát hiện nhiều sai sót trong hoạt động đổ thải đất đá dọc tuyến đường này.

Để làm rõ phản ánh của người dân về những bãi đổ thải sai quy định, phóng viên đã đến ghi nhận hiện trạng tại các gói thầu đoạn qua xã Mỏ Vàng. Tại gói thầu XL-11 do Công ty Cổ phần Nam Invest đảm nhiệm thi công đoạn từ Km 37 đến Km 40, đơn vị thi công được xác định 3 điểm đổ thải (trữ lượng 106.422 m3 đất đá) nhưng theo ghi nhận thì dọc tuyến đường của gói thầu này, tình trạng đổ thải diễn ra khá dàn trải. Đặc biệt ở hai đầu cầu An Lương, thuộc khu vực ven suối Ngòi Thia có nhiều điểm đổ thải không đúng quy định.

Ghi nhận tại hiện trường cho thấy, ở khu vực phía bên phải đầu cầu An Lương (hướng Mỏ Vàng - Nghĩa Lộ), khu vực ven suối Ngòi Thia và lòng hồ thủy điện Thác Cá, nhà thầu đã đổ thải với khối lượng lớn đất đá, trong khi đây không phải là điểm đổ thải.

Đi qua cầu An Lương ngược lên phía Nghĩa Lộ khoảng hơn 3 km, tình trạng đổ thải chưa đúng quy định cũng diễn ra. Theo ghi nhận của chúng tôi, nhiều điểm đất đá đổ ngay ven suối Ngòi Thia và vào ruộng vườn của người dân. Trong khi đó, ở khu vực này có 2 bãi đổ thải được cơ quan chức năng phê duyệt thì nhà thầu gần như bỏ không.

Lý giải về việc này, ông Lưu Việt Long, đại diện Công ty Cổ phần Nam Invest (đơn vị chịu trách nhiệm thi công gói thầu) cho rằng: "Trong 3 bãi đổ thải được cơ quan chức năng phê duyệt thì cả 3 đều cách công trường thi công xa và đường vận chuyển chủ yếu là đường giao thông nông thôn, qua khu dân cư, trường học. Trong quá trình vận chuyển đã gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân và an toàn của học sinh nên doanh nghiệp phải dừng lại tìm điểm mới".

Đối với các bãi đổ thải tự phát mà đơn vị đã đổ thải, ông Lưu Việt Long cho biết: "Tại bãi thải lớn phía bên phải đầu cầu An Lương (khoảng Km 37), đây là phần đất do Thủy điện Thác Cá quản lý, vì họ đề nghị nhà thầu đổ đất đá tại khu vực này nên chúng tôi cho đổ dù khu vực này không có trong phương án đổ thải. Còn tại các bãi khác thì công ty đều đã tự thỏa thuận với các hộ dân để đổ vào".

Tương tự tại đoạn đường do Công ty Cổ phần 471 thi công (thuộc các gói thầu XL-09, XL-10), từ Mỏ Vàng đến gần cầu An Lương có nhiều điểm đổ thải chưa đúng quy định vào ruộng vườn và ven suối Ngòi Thia.

Trao đổi với phóng viên, ông Bùi Văn An - Chỉ huy trưởng Công ty Cổ phần 471 cho biết, hai gói thầu do doanh nghiệp thi công được bố trí 5 bãi đổ thải. Quá trình triển khai gặp khó khăn do đường vào chưa thuận lợi, có nơi chưa có đường vận chuyển, trong khi công tác giải phóng mặt bằng còn vướng mắc.

“Để đảm bảo tiến độ, công ty đã làm việc, thỏa thuận với một số hộ dân để sử dụng đất của người dân làm nơi đổ thải và thực hiện chi trả, đền bù theo đơn giá của Nhà nước. Trong quá trình thi công, có 3 vị trí đổ thải đúng quy hoạch, còn 2 vị trí chưa đúng quy hoạch”, ông An cho biết.

Đứng trước bãi đổ thải ngay cạnh nhà, bà Hoàng Thị Thìn, thôn Khe Trầu, xã Mỏ Vàng bức xúc nói: "Họ thi công không cần biết đến an toàn của người dân, khi họ thỏa thuận với các hộ dân về việc cho đổ thải nhờ đã không có sự đồng thuận dẫn đến nhiều khu đất ruộng, vườn dù không muốn nhưng vẫn bị đổ vào. Các hộ dân chúng tôi đã làm đơn đề nghị các cơ quan chức năng vào cuộc giải quyết nhưng đến giờ mọi việc vẫn chưa được làm sáng tỏ".

Đi dọc tuyến đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai những ngày này, dù các hạng mục của dự án đã cơ bản hoàn thành, hình ảnh cung đường mới trải nhựa rất đẹp, nhưng trái ngược với đó là những bãi thải hai bên ven đường hoặc những bãi đất, đá ngổn ngang trên ruộng đồng. Đặc biệt, từ các bãi đổ thải tự phát, bùn đất tràn ra mặt đường gây mất an toàn giao thông và mỹ quan.

Trước tình trạng những bãi đổ thải chưa đúng quy định trên địa bàn, dư luận đặt nhiều câu hỏi về trách nhiệm của nhà thầu thi công, vai trò của chủ đầu tư và đơn vị tư vấn, giám sát cũng như vai trò của các cơ quan chức năng trong việc giám sát hoạt động thi công trong quá trình thực thi dự án.

Bên cạnh câu chuyện về việc đổ thải không đúng quy định gây ảnh hưởng đến môi trường, đời sống Nhân dân, việc quản lý khối lượng khoáng sản phát sinh khi triển khai Dự án đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai cũng đặt ra nhiều vấn đề. Cụ thể, trong quá trình thi công, hàng trăm nghìn mét khối đá phát sinh có khả năng tận dụng, thu hồi làm vật liệu xây dựng thông thường nhưng đã bị đổ bỏ lãng phí. Minh chứng rõ nhất là vào cuối năm 2025, khi thấy nguồn đá thải phát sinh từ dự án, Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Thương mại Tiến Đạt (Công ty Tiến Đạt) đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh được tận thu khối lượng đá thải này. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thủ tục, đơn vị và các cơ quan chức năng phát hiện nhiều khối lượng đá đã bị vùi lấp và đổ không đúng vị trí nên đến ngày 22/6/2026, Công ty Tiến Đạt đã phải có văn bản xin dừng khai thác đá làm vật liệu tại các bãi đổ thải của các gói thầu XL-09, XL-10 và XL-11.

Nhìn vào thực trạng các bãi đổ thải tại Dự án đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai có thể thấy 3 vấn đề phát sinh liên quan trực tiếp đến công tác bảo vệ môi trường, tài nguyên khoáng sản và quyền lợi của người dân... Khi công trình đang bước vào giai đoạn hoàn công, việc làm rõ không chỉ để xác định hiện trạng các bãi đổ thải mà còn là cơ sở để xem xét trách nhiệm của các bên liên quan. Thứ nhất, các vị trí có dấu hiệu đổ thải, san gạt ngoài phạm vi đã được các cơ quan chức năng xác định gây thiệt hại như thế nào. Thứ hai, việc các đơn vị tự ý thay đổi địa điểm đổ thải sẽ khiến việc hạch toán chi phí vận chuyển đã được cấp sai lệch. Thứ ba, khối lượng khoáng sản phát sinh có khả năng thu hồi làm vật liệu xây dựng thông thường là bao nhiêu và nếu bị thất thoát hoặc bị đổ không đúng quy định sẽ gây thiệt hại bao nhiêu?

Ai kiểm soát việc đổ thải tại công trường? Cơ chế xử lý các sai lệch như thế nào? Khối lượng đất đá vận chuyển và thu hồi được xác định ra sao? Đây là những câu hỏi cần được khẩn trương làm rõ.

Việc nhà thầu thi công Dự án đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với Nghĩa Lộ tự thỏa thuận đền bù với các hộ dân để lấy chỗ đổ thải không thể khỏa lấp những vi phạm các quy định của Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Địa chất và Khoáng sản. Khi những sai phạm trong việc đổ thải đất đá lộ diện, câu hỏi đặt ra là trách nhiệm quản lý, giám sát và xử lý của các bên liên quan đến đâu.

Trước những dấu hiệu vi phạm về hoạt động đổ thải khi thi công Dự án đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với Nghĩa Lộ, UBND xã Mỏ Vàng đã yêu cầu chủ đầu tư, đơn vị thi công làm rõ và tổ chức kiểm tra. Tuy nhiên, đến nay, các vị trí đổ thải và trách nhiệm liên quan vẫn chưa được xác định đầy đủ. Theo ông Đỗ Cao Quyền - Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng, tuyến đường đi qua địa bàn xã dài gần 17 km, gồm ba gói thầu XL-09, XL-10 và XL-11. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đến tháng 4/2026, xã mới tiếp cận hồ sơ pháp lý về các vị trí đổ thải thông qua làm việc với Ban Quản lý dự án 2 (Ban QLDA 2), thuộc Bộ Xây dựng.

Tại Văn bản số 868/BQLDA 2-PID1 ngày 1/6/2026 của Ban QLDA 2 gửi UBND xã Mỏ Vàng đã thông tin cụ thể về 11 bãi đổ thải toàn tuyến, tổng khối lượng 755.923 m³ đất đá. Trong đó có 06 bãi thuộc gói XL-10, trữ lượng 320.360 m³, được UBND huyện Văn Yên (cũ) chấp thuận tại Văn bản số 2297/UBND-TNMT ngày 6/11/2023. 2 bãi bổ sung của gói này, trữ lượng 329.141 m³, được chấp thuận tại Văn bản số 2836/UBND-TNMT ngày 18/10/2024. 3 bãi ở khu vực Văn Chấn (cũ), trữ lượng 106.422 m³, được bố trí tại Văn bản số 461/UBND-TNMT ngày 15/4/2024 của UBND huyện Văn Chấn (cũ).

Được biết, theo các văn bản chấp thuận vị trí các bãi đổ thải của UBND các huyện Văn Yên và Văn Chấn (cũ), chủ đầu tư và nhà thầu phải thống nhất với người quản lý, sử dụng đất; cập nhật bãi đổ thải vào hồ sơ dự án, hồ sơ môi trường và xác định mốc giới ngoài thực địa. Nhà thầu chịu trách nhiệm vận chuyển, đổ thải, giải quyết kiến nghị; chính quyền địa phương giám sát, lập biên bản, báo cáo cấp có thẩm quyền khi phát hiện sai phạm.

Nhưng từ hiện trạng đổ thải dọc tuyến cho thấy, có nhiều vị trí đổ thải bị phản ánh không khớp hồ sơ, có điểm đổ thải hàng nghìn mét khối đất, đá không đúng với vị trí đã được cấp phép (khu vực 2 đầu cầu An Lương và các điểm ven suối Ngòi Thia). Để làm rõ các điểm đổ thải sai vị trí và khối lượng cụ thể, cơ quan chức năng cần sớm vào cuộc kiểm tra thực địa, đối chiếu hồ sơ pháp lý và tài liệu thi công để xác định vị trí, diện tích ảnh hưởng, khối lượng đất, đá; đồng thời những phản ánh của người dân cũng cần được kiểm chứng.

Thông tin với phóng viên, đại diện UBND xã Mỏ Vàng cho biết, sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống văn bản của hai huyện Văn Yên và Văn Chấn trước đây đã bị khóa, nên xã gặp khó khăn trong truy cập hồ sơ. Đến ngày 16/4/2026, xã mới nhận hồ sơ bãi thải gói thầu XL-09, XL-10 và XL-11 từ Ban QLDA 2; lúc đó, nền đường cơ bản đã thảm nhựa, hoạt động đào đắp, tập kết đất đá cơ bản đã kết thúc. Đặc biệt, khi UBND xã Mỏ Vàng triển khai kiểm tra, rà soát những điểm đổ thải trên địa bàn, có lúc cả đại diện chủ đầu tư và các nhà thầu đã không hợp tác.

Cụ thể, tại đoạn từ Km35+500 - Km36+900, do Công ty Cổ phần 471 thi công, UBND xã kiểm tra thực địa ngày 24/7/2026. Đến ngày 28/7/2026, UBND xã có Công văn số 617/UBND-PKT đề nghị Ban QLDA 2 và doanh nghiệp phối hợp, cung cấp hồ sơ thiết kế kỹ thuật, bản vẽ thi công và yêu cầu làm việc với địa phương và các hộ dân; nhưng khi chính quyền địa phương tổ chức thì đại diện các bên đều vắng mặt, không nêu lý do. Vì vậy, đến ngày 30/7/2026, UBND xã Mỏ Vàng phải tiếp tục ban hành Công văn số 634/UBND-PKT, yêu cầu Công ty Cổ phần 471 cung cấp tài liệu, cử người có thẩm quyền đến làm việc giải quyết dứt điểm các hành vi vi phạm tại thực địa.

Lý giải về những bãi đổ thải chưa đúng quy định thuộc khu vực đơn vị thi công, ông Bùi Văn An - Chỉ huy trưởng, Công ty Cổ phần 471 cho biết, doanh nghiệp đã thỏa thuận với một số hộ dân về việc sử dụng đất làm nơi đổ thải, chi trả, đền bù theo đơn giá của Nhà nước. Với vị trí chưa đúng quy hoạch, công ty sẽ phối hợp hỗ trợ kinh phí khắc phục. Trường hợp đá rơi, đá lăn xuống đất sản xuất, doanh nghiệp sẽ lập biên bản và thực hiện đền bù, hỗ trợ theo thỏa thuận.

Con số 11 bãi đổ thải, tổng khối lượng 755.923 m³ đất đá trong Văn bản số 868/BQLDA 2-PID1 là căn cứ ban đầu để rà soát. Tuy nhiên, số liệu này không đồng nghĩa toàn bộ khối lượng đã được đo đạc, xác nhận tại thực địa. Cơ quan chức năng cần kiểm tra hiện trạng từng bãi, đối chiếu hồ sơ và xác định bãi thải thuộc gói thầu nào, căn cứ chấp thuận, mốc giới, khối lượng thực tế; hồ sơ vận chuyển, biên bản kiểm tra, làm rõ chênh lệch và trách nhiệm.

Để có thông tin phản hồi từ phía chủ đầu tư, phóng viên đã nhiều lần liên hệ với ông Trần Nhật Phong - Phó Giám đốc Ban điều hành Dự án đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với Nghĩa Lộ để làm việc nhưng đều không thành công.

Trao đổi với phóng viên qua điện thoại, ông Bùi Huy Kiểm - Phó Giám đốc Ban QLDA 2 (Bộ Xây dựng) cho biết, mới nắm thông tin một số bãi đổ thải có thể chưa đúng quy định, ảnh hưởng lòng hồ, lòng suối và đời sống người dân. Ban sẽ nghiêm túc kiểm tra, tổng hợp phản ánh của chính quyền và người dân xã Mỏ Vàng. Theo ông Kiểm, nhà thầu phải đổ thải đúng quy định; tư vấn giám sát theo dõi việc đổ thải, tái sử dụng vật liệu; địa phương phối hợp giám sát. Ban đã tiếp nhận kiến nghị tận thu vật liệu từ các bãi thải phục vụ xây dựng và sẽ kiểm tra, trao đổi với các đơn vị liên quan.

Theo thông tin mới nhất phóng viên nhận được, vào chiều 14/10/2026, đại diện Ban QLDA 2 (Bộ Xây dựng) đã có buổi làm việc với UBND xã Mỏ Vàng để trao đổi, làm rõ các nội dung phản ánh liên quan đến hoạt động đổ thải trong quá trình thi công Dự án đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với Nghĩa Lộ.

Tại buổi làm việc, đại diện Ban QLDA 2 khẳng định, đối với các vị trí đổ thải do nhà thầu tự thỏa thuận trong quá trình thi công, nhà thầu tự chịu trách nhiệm. Trường hợp các đơn vị thi công có hành vi đổ thải trái phép, đề nghị địa phương và các cơ quan chức năng xem xét, xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Ban QLDA 2 sẽ cùng chính quyền địa phương tổ chức kiểm tra và có phương án xử lý trước khi kết thúc tháng 10/2026 để yêu cầu các nhà thầu kiểm tra, khắc phục các tồn tại trong hoạt động đổ thải theo quy định.

Để làm rõ những dữ liệu ở 11 bãi đổ thải, với tổng khối lượng 755.923 m³ đất đá được cấp có thẩm quyền chấp thuận so với thực tế sai lệch như thế nào, chủ đầu tư dự án cần khẩn trương phối hợp với cơ quan chức năng của tỉnh và xã Mỏ Vàng để xác định từng vị trí trên hồ sơ với hiện trạng, xác định khối lượng thực tế, mức độ vi phạm, khối lượng khoáng sản làm vật liệu bị đổ bỏ. Trên cơ sở đó, cần làm rõ trách nhiệm quản lý, thi công, giám sát của từng đơn vị và biện pháp khắc phục. Câu hỏi “Trách nhiệm thuộc về ai?” chỉ được trả lời khi có kết quả kiểm tra, xác định rõ những sai phạm của các bên.