Tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư giữa các địa phương tại bước 2 chưa đồng đều
Chiều 1/6, tại buổi trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết, hiện vẫn còn 11.412 cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý nhưng chưa hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác triệt để.
Trong số đó, 5.329 cơ sở đã được giao cho các tổ chức kinh doanh nhà hoặc tổ chức phát triển quỹ đất quản lý nhưng chưa đưa vào khai thác; 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án xử lý nhưng chưa hoàn thành; và 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý, khai thác.
Đối với các bộ, ngành trung ương, đã có 3.446 cơ sở nhà, đất được xử lý, song vẫn còn 702 cơ sở chưa hoàn thành xử lý.
Đến nay, các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh sau quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính, bảo đảm tất cả tài sản đều có cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng và khai thác.
Lãnh đạo Cục Quản lý Công sản cho biết, tại bước 1 (từ 1/7 - 31/12/2025) đã hoàn thành xử lý là 26.447 cơ sở nhà đất của địa phương; trong đó đã bố trí vào mục đích giáo dục đào tạo : 3.015 cơ sở; bố trí làm cơ sở y tế: 648 cơ sở; bố trí làm thiết chế văn hoá, thể thao: 2.385 cơ sở; bố trí cho các mục đích công cộng khác 626 cơ sở...
Theo Cục Quản lý Công sản, từ đầu năm 2026 đến hết quý II/2026, còn 16.101 cơ sở nhà đất của địa phương đã có quyết định thu hồi, chuyển giao cần tiếp xử lý, khai khác triệt để. Tính đến nay số cơ sở nhà, đất dôi dư được hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác là 4.709.
Bộ Tài chính đánh giá việc sắp xếp, xử lý tài sản công thời gian qua đã góp phần quan trọng bảo đảm hoạt động thông suốt của bộ máy chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp. Đồng thời, quá trình này cũng tạo thêm nguồn lực đất đai và cơ sở vật chất cho các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công và đời sống người dân.
Tuy nhiên, tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư giữa các địa phương tại bước 2 chưa đồng đều. Trong khi một số địa phương như Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng, Lạng Sơn và An Giang chỉ còn số lượng nhỏ cơ sở cần tiếp tục xử lý thì nhiều địa phương khác vẫn còn số lượng lớn nhà, đất dôi dư chưa hoàn tất bước khai thác, sử dụng.
Gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả xử lý tài sản công
Bà Nguyễn Diệu An - Phó cục trưởng Cục Quản lý Công sản chia sẻ, giai đoạn xử lý tiếp theo đang gặp không ít khó khăn do cung - cầu đối với tài sản công dôi dư chưa cân bằng. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, số lượng lớn trụ sở, nhà, đất dôi dư được đưa ra thị trường cùng lúc trong khi nhu cầu sử dụng của cả khu vực nhà nước và khu vực tư nhân tại nhiều địa phương lại giảm do sự dịch chuyển của cơ quan hành chính và thay đổi mô hình kinh doanh.
Nhiều cơ sở nhà, đất có quy mô nhỏ lẻ, nằm tại vùng sâu, vùng xa hoặc không có lợi thế thương mại nên khó tìm được tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê hoặc khai thác.
Bên cạnh đó, một số cơ sở được giao cho cấp xã quản lý nhưng năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế, dẫn đến tiến độ khai thác chưa đạt yêu cầu.
Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù trong quản lý, khai thác và xử lý nhà, đất dôi dư.
Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, dự thảo đề xuất nhiều giải pháp nhằm rút ngắn quy trình xử lý như đơn giản hóa cách xác định giá cho thuê, phân cấp mạnh hơn cho địa phương, cho phép điều chỉnh linh hoạt các phương án quản lý, khai thác và giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết.
Đáng chú ý, dự thảo cũng đề xuất cho phép điều chỉnh giá cho thuê trong trường hợp đã công khai nhưng chưa lựa chọn được người thuê nhằm tránh tình trạng tài sản bị bỏ không kéo dài.
Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tăng cường trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong khai thác, sử dụng hiệu quả tài sản công.
Đồng thời, các cơ quan, đơn vị sẽ tiếp tục rà soát các cơ sở nhà, đất đang quản lý để bảo đảm sử dụng đúng tiêu chuẩn, định mức, kịp thời xử lý tài sản dôi dư, tránh thất thoát và lãng phí.
Một trong những giải pháp đáng chú ý là đưa kết quả quản lý, khai thác và xử lý nhà, đất dôi dư trở thành tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, đơn vị liên quan.
Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, việc xử lý khối lượng rất lớn nhà, đất dôi dư trong thời gian ngắn là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ. Vì vậy, các bộ, ngành, địa phương đang nỗ lực tăng tốc để hoàn thành nhiệm vụ được giao, đưa nguồn lực tài sản công vào phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước.
