Đồng hành cùng cộng đồng vùng cao

Lấy khoa học - công nghệ và chăm sóc sức khỏe cộng đồng làm nền tảng hoạt động, thông qua các chương trình, dự án triển khai tại cơ sở, Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống người dân, đồng thời khẳng định vai trò của đội ngũ trí thức trong phát triển cộng đồng bền vững trên địa bàn tỉnh.

Lấy cộng đồng làm trung tâm của mọi hoạt động

Một trong những điểm nổi bật trong cách tiếp cận của Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái là phương thức làm việc trực tiếp tại cơ sở. Cán bộ Trung tâm thường xuyên xuống thôn, bản, trường học để khảo sát, thu thập thông tin, lắng nghe ý kiến của người dân, từ đó xây dựng các đề tài nghiên cứu khoa học và đề xuất dự án sát thực tế.

Chính quá trình “đi từ cộng đồng” này đã giúp Trung tâm hình thành hệ thống dữ liệu thực tiễn phong phú, đồng thời tạo dựng niềm tin với chính quyền địa phương, nhà trường và người dân. Đây cũng là nền tảng quan trọng để các dự án của Trung tâm khi triển khai đều nhận được sự đồng thuận, tham gia tích cực từ cộng đồng thụ hưởng. Trong suốt 16 năm hoạt động, Trung tâm đã triển khai nhiều dự án có ý nghĩa thiết thực đối với cộng đồng; đặc biệt, những năm gần đây, các hoạt động ngày càng đi vào chiều sâu, gắn chặt hơn với nhu cầu thực tiễn tại cơ sở.

Bảo vệ quyền trẻ em và chăm sóc sức khỏe sinh sản

Trong năm 2025, Dự án “Bảo vệ quyền về sức khỏe sinh sản và quyền học tập của trẻ em người dân tộc dễ bị tổn thương huyện Mù Cang Chải” (tỉnh Yên Bái cũ) do tổ chức ACS (Thụy Điển) tài trợ tiếp tục là một điểm sáng trong hoạt động của Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái. Bước sang năm thứ ba triển khai (2023 - 2026), dự án đã đi vào chiều sâu, tạo ra những thay đổi rõ nét về nhận thức và hành vi của các nhóm đối tượng liên quan.

Tại ba xã địa bàn dự án, Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái đã phối hợp với chính quyền địa phương và các nhà trường tổ chức 14 khóa tập huấn cho cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh; 12 buổi sinh hoạt câu lạc bộ “Cha mẹ - trẻ em” cùng nhiều hoạt động truyền thông, ngoại khóa về chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, quyền trẻ em, kỹ năng tự bảo vệ và sử dụng internet an toàn.

Những buổi sinh hoạt không chỉ cung cấp kiến thức, mà còn mở ra không gian đối thoại cởi mở, giúp trẻ em vùng cao mạnh dạn chia sẻ tâm tư, thắc mắc; phụ huynh và giáo viên có thêm kỹ năng đồng hành cùng con em mình. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền được chăm sóc sức khỏe và quyền được học tập của trẻ em, đặc biệt là trẻ em dân tộc thiểu số.

Trang bị kỹ năng số an toàn cho thanh niên vùng cao

Trước những rủi ro ngày càng gia tăng trên không gian mạng, đặc biệt với thanh thiếu niên, Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái đã chủ động tham gia giải "bài toán" mới của thời đại số. Dự án “Thanh niên trong công tác phòng ngừa rủi ro trên không gian mạng”, do Liên minh châu Âu (EU) tài trợ thực hiện từ 3/2024 - 3/2028, được triển khai liên tục và hiệu quả trong năm thứ hai.

Thông qua các hoạt động tập huấn, truyền thông và đối thoại, hơn 3.600 đoàn viên, thanh niên đã được trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch, phòng, tránh lừa đảo trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử có trách nhiệm trên môi trường số. Đặc biệt, Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái phối hợp với Tỉnh đoàn, các chuyên gia công nghệ - thông tin xây dựng Bộ công cụ tự học trực tuyến CDSH-Elearning - một sáng kiến giúp thanh niên chủ động học tập, nâng cao năng lực số một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện vùng cao. Bộ công cụ này không chỉ mang ý nghĩa giáo dục, mà còn góp phần hình thành thói quen sử dụng công nghệ an toàn, có chọn lọc, giúp thanh niên vùng cao tự tin hơn trong quá trình hội nhập.

Thúc đẩy sinh kế xanh và kinh tế tuần hoàn

Song song với các hoạt động xã hội, Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái còn tham gia mạnh mẽ vào lĩnh vực phát triển sinh kế bền vững. Năm 2025, Trung tâm triển khai năm thứ nhất dự án “Thúc đẩy tiếp cận tài chính cho các chuỗi giá trị bảo vệ rừng có đáp ứng giới”, do EU tài trợ. Dự án hướng tới mục tiêu nâng cao quyền làm chủ kinh tế của phụ nữ, đồng thời khuyến khích các mô hình sản xuất hài hòa với thiên nhiên.

Trong năm đầu tiên, dự án đã tổ chức 4 hội thảo và 2 khóa tập huấn về xây dựng mô hình kinh doanh sinh thái nông nghiệp, quản lý chuỗi giá trị sản phẩm, kinh tế xanh và tuần hoàn. Các hợp tác xã, hộ sản xuất nhỏ bước đầu được tiếp cận tư duy mới, từ đó từng bước hình thành các mô hình sinh kế gắn với bảo vệ rừng, sử dụng tài nguyên bền vững.

Dù còn ở giai đoạn khởi đầu, nhưng dự án đã khơi mở hướng đi dài hạn cho cộng đồng, góp phần giải quyết bài toán sinh kế và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên một cách hài hòa.

Hiệu quả được ghi nhận

Bà Đào Thị Ngọc Lan - Giám đốc Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái chia sẻ: “Trách nhiệm với cộng đồng luôn là định hướng xuyên suốt trong mọi hoạt động của Trung tâm. Thông qua việc đưa tri thức khoa học gắn với thực tiễn đời sống, Trung tâm mong muốn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, đặc biệt tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn”.

Những nỗ lực bền bỉ ấy đã được các cấp, các ngành ghi nhận. Năm 2025, Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái vinh dự nhận Bằng khen của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lào Cai vì có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2020 - 2025; Bằng khen của UBND tỉnh trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, tư vấn, phản biện và đổi mới sáng tạo.

Từ thực tiễn hoạt động tại các thôn, bản vùng cao, những dự án và chương trình do Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Yên Bái triển khai đã để lại dấu ấn không chỉ ở các kết quả cụ thể, mà còn ở sự chuyển biến dần dần trong nhận thức và cách tiếp cận của cộng đồng đối với sức khỏe, giáo dục và phát triển bền vững, tạo nền tảng để người dân chủ động hơn trong chăm lo cuộc sống và sinh kế, qua đó đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.