Trong tiết học môn Tiếng Việt tại lớp 4A1, Trường Tiểu học Tả Phìn, xã Tả Phìn, cô giáo Đàm Thị Hòa lần lượt trình chiếu những hình ảnh minh họa trên màn hình ti vi. Ánh mắt học sinh dõi theo từng nội dung, nhiều cánh tay hào hứng giơ lên khi cô giáo đặt câu hỏi. Thay vì chỉ nghe giảng và ghi chép, các em được quan sát, trao đổi, trả lời và tham gia khám phá kiến thức. Những nội dung vốn được truyền đạt chủ yếu qua lời giảng nay trở nên trực quan, gần gũi hơn.
Để mỗi tiết học có thêm sức hấp dẫn, cô Hòa đã tìm hiểu, sử dụng PowerPoint, Canva thiết kế bài giảng điện tử, xây dựng hình ảnh minh họa. Cô cũng khai thác ChatGPT để tìm kiếm thông tin, gợi ý nội dung và xây dựng học liệu phù hợp với từng nhóm học sinh. Nhờ đó, những kiến thức khó hình dung được cụ thể hóa bằng hình ảnh, tình huống gần gũi, giúp các em dễ tiếp nhận và ghi nhớ.
Cô giáo Đàm Thị Hòa chia sẻ: “Điều tôi nhận thấy rõ nhất là học sinh có sự thay đổi trong cách tham gia giờ học. Các em hào hứng trao đổi với bạn, chủ động đưa ra ý kiến và mạnh dạn trả lời câu hỏi của giáo viên. Đây cũng là động lực để tôi tiếp tục tìm những cách làm mới, phù hợp hơn với khả năng tiếp nhận của học sinh”.
Từ sự chủ động của mỗi giáo viên, việc đổi mới phương pháp giảng dạy tại Trường Tiểu học Tả Phìn đã dần trở thành hoạt động có nền nếp. 3 năm qua, nhà trường duy trì ứng dụng công nghệ trong dạy học, gắn với sinh hoạt chuyên môn và yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục.
Năm học 2026 - 2027, trường có 19 lớp với hơn 452 học sinh. Đến nay, 100% phòng học và phòng chức năng được trang bị ti vi kết nối Internet, tạo điều kiện để giáo viên khai thác học liệu số trong quá trình giảng dạy.
Cô giáo Ong Thị Hiên - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tả Phìn cho biết: "Ngay từ đầu năm học, nhà trường phân công nhiệm vụ, khuyến khích giáo viên đăng ký nội dung ứng dụng công nghệ; đưa việc trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm vào sinh hoạt chuyên môn định kỳ. Qua đó, những cách làm hiệu quả được nhân rộng, khó khăn trong quá trình sử dụng thiết bị, phần mềm được kịp thời tháo gỡ".
Ở bậc học cao hơn, yêu cầu đổi mới không chỉ dừng ở việc tăng tính trực quan cho bài giảng mà còn hướng tới phát triển khả năng tìm hiểu, liên hệ và vận dụng kiến thức của học sinh.
Trường TH&THCS Hàm Rồng, phường Sa Pa có 54 lớp với hơn 1.500 học sinh, 100% là người dân tộc thiểu số. Xuất phát từ đặc điểm học sinh và yêu cầu của từng môn học, giáo viên nhà trường chú trọng khai thác các ứng dụng số, lựa chọn cách truyền đạt phù hợp, giúp kiến thức trong sách giáo khoa trở nên gần gũi, dễ hình dung và gắn với thực tế cuộc sống.
Là người địa phương, am hiểu điều kiện sống và khả năng tiếp nhận kiến thức của học sinh, thầy giáo Giàng A Sử, giáo viên môn Địa lý đã tìm kiếm những ứng dụng giúp bài học trở nên cụ thể, dễ hiểu. Trong các tiết học, thầy sử dụng Google Maps để giới thiệu những địa danh được nhắc tới trong sách giáo khoa, giúp học sinh quan sát vị trí, đặc điểm không gian và hình ảnh thực tế trên bản đồ. Thầy giáo Giàng A Sử chia sẻ: “Tôi luôn lựa chọn phần mềm phù hợp với nội dung từng bài học. Cách học này giúp các em có thêm hình dung cụ thể, dễ liên hệ với kiến thức trong sách giáo khoa và ghi nhớ lâu hơn”.
Sự thay đổi trong cách tiếp cận kiến thức cũng tạo thêm cơ hội để học sinh thể hiện bản thân. Với những em vốn còn rụt rè, hình ảnh, video và các tư liệu trực quan trở thành gợi ý để tham gia trao đổi, bày tỏ suy nghĩ. Em Má Thị Mao, học sinh lớp 9B, Trường TH&THCS Hàm Rồng chia sẻ: “Khi được xem hình ảnh và video minh họa, chúng em thấy nội dung bài học dễ hiểu hơn. Em cũng có thêm ý tưởng để trao đổi, phát biểu và tự tin trình bày suy nghĩ của mình trước lớp”.
Để nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ trong dạy học, Trường TH&THCS Hàm Rồng luôn tạo điều kiện để giáo viên được tiếp cận, thực hành và trao đổi kinh nghiệm. Bên cạnh đầu tư máy chiếu, ti vi và đường truyền Internet đến các lớp, nhà trường tổ chức các chuyên đề cấp trường, cấp tổ, xây dựng tiết dạy mẫu để giáo viên dự giờ, rút kinh nghiệm. Những giáo viên có thế mạnh về công nghệ thông tin được phân công hỗ trợ đồng nghiệp trong quá trình sử dụng các phần mềm phục vụ giảng dạy.
Bên cạnh các buổi tập huấn, nhà trường khuyến khích giáo viên tự học, tìm hiểu những công cụ mới để vận dụng vào môn học của mình. Với học sinh, chúng tôi hướng dẫn các em sử dụng điện thoại, Internet đúng mục đích, biết lựa chọn, kiểm chứng thông tin và khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ học tập đúng cách
Ứng dụng công nghệ số đang từng bước trở thành một phần trong hoạt động chuyên môn của các nhà trường. Để quá trình đổi mới được triển khai đồng bộ, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, từng bước đưa các ứng dụng công nghệ mới vào hoạt động dạy và học.
Thời gian qua, toàn ngành đã tổ chức bồi dưỡng, tập huấn năng lực số cho 26.644 cán bộ quản lý, giáo viên phổ thông; đồng thời triển khai các chuyên đề chuyên sâu về ứng dụng AI trong dạy học tại các trường thí điểm. Tuy nhiên, bài toán đặt ra là hạ tầng công nghệ giữa các cơ sở giáo dục vẫn chưa đồng đều, nhiều điểm trường lẻ chưa có Internet băng thông rộng cố định, ảnh hưởng không nhỏ đến việc khai thác học liệu số.
Ông Đào Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh cho biết: "Thời gian tới, ngành tiếp tục đẩy mạnh bồi dưỡng chuyên sâu theo vị trí việc làm, tập trung vào kỹ năng thực hành công nghệ và AI cho giáo viên. Song song với đó, sẽ rà soát thực trạng hạ tầng để tham mưu phương án đầu tư phù hợp, ưu tiên các trường vùng cao, biên giới và vùng khó khăn nhằm từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các địa bàn”.
Từ sự chủ động đổi mới của những người thầy bám bản cho đến sự hỗ trợ thiết thực từ nhà trường và cơ quan quản lý, công nghệ số đang thực sự trở thành cầu nối đưa tri thức đến gần hơn với học sinh vùng cao. Đây là hướng đi cần thiết để hiện thực hóa mục tiêu công bằng trong giáo dục, để mỗi học sinh, dù ở vùng thuận lợi hay vùng cao đều có cơ hội học tập và phát triển năng lực trong môi trường giáo dục ngày càng hiện đại.