Dự và chủ trì hội thảo có các đồng chí Vũ Hồng Thanh - Phó Chủ tịch Quốc hội; Lê Thành Long, Phó Thủ tướng Chính phủ.
Cùng dự Hội thảo có lãnh đạo Hội đồng Dân tộc, Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ GD&ĐT và lãnh đạo các địa phương, các chuyên gia nhà khoa học. Về phía Bộ GD&ĐT, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn dự hội nghị.
Đồng chí Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai tham dự Hội thảo.
Chính sách phát triển giáo dục dân tộc luôn được đặc biệt quan tâm
Phát biểu khai mạc, đồng chí Vũ Hồng Thanh, Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định: Đảng và Nhà nước luôn nhất quán đường lối, chính sách dân tộc dựa trên nguyên tắc các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp đỡ lẫn nhau và cùng phát triển. Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có tính chất chiến lược, lâu dài.
Đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan đã kịp thời ban hành các văn bản quy phạm pháp luật theo thẩm quyền nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng.
Các văn bản quy phạm pháp luật, chương trình mục tiêu quốc gia đã và đang khẳng định sự quan tâm, chăm lo của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số, tạo nền tảng, tiền đề quan trọng, động lực mạnh mẽ cho công tác dân tộc và các chính sách dân tộc.
Đề dẫn hội thảo, ông Lâm Văn Mẫn, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc cũng khẳng định: Phát triển giáo dục và đào tạo được Đảng ta xác định là quốc sách hàng đầu, đồng thời là cơ sở quan trọng để thực hiện chính sách “bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp đỡ nhau cùng phát triển giữa các dân tộc”.
Để giải quyết bài toán nâng cao đời sống của người dân, phát triển kinh tế-xã hội bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đòi hỏi nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó giáo dục và đào tạo được xem là giải pháp có tính then chốt, là động lực quan trọng cho sự phát triển.
Trong thời gian qua, Đảng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm ưu tiên phát triển giáo dục và đào tạo cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Quốc hội kịp thời ban hành các luật, nghị quyết để thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển giáo dục và đào tạo cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi như: Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Nhà giáo và các luật khác có liên quan. Trong đó, quy định một số chính sách nhằm hỗ trợ, đầu tư phát triển giáo dục vùng dân tộc thiểu số và miền núi vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn...
Trên cơ sở đó, Chính phủ cũng đã ban hành nhiều văn bản để cụ thể hóa các chính sách có liên quan đến công tác giáo dục và đào tạo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và tổ chức triển khai thực hiện đồng bộ, đạt được những kết quả đáng kể. Ngoài ra, nhiều địa phương cũng ban hành thêm chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển giáo dục đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn.
Bàn giải pháp tiếp tục phát triển GD-ĐT vùng dân tộc thiểu số, miền núi
Nhấn mạnh tầm quan trọng của hội thảo, đồng chí Vũ Hồng Thanh cho rằng, đây sẽ là nơi các lãnh đạo, đại biểu các bộ, ngành, các đại biểu Quốc hội, nhà khoa học, chuyên gia, thầy cô giáo… cùng đánh giá khách quan việc ban hành, tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về giáo dục và đào tạo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Để thực hiện được điều đó, cần nhận diện đầy đủ nguyên nhân cốt lõi của các điểm nghẽn trong cơ chế chính sách và trong quá trình tổ chức thực hiện. Chuyển đổi mạnh mẽ tư duy, nhận thức trong xây dựng, thực thi cơ chế chính sách nói chung, nhất là đối với nhóm đối tượng quan trọng là đồng bào dân tộc thiểu số. Sớm khắc phục mô hình quản trị và cơ chế tài chính còn lạc hậu; đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên vừa thiếu về số lượng, vừa chưa đồng đều về chất lượng.
Chính sách hỗ trợ người học đã có nhiều tiến bộ song vẫn chưa bao quát hết nhu cầu thực tiễn. Cơ sở vật chất, thiết bị và công nghệ giáo dục còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của đổi mới. Nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi còn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển.
Hội thảo cũng là dịp để các bên đề xuất sáng kiến, ý tưởng và giải pháp có tính khả thi, đột phá, nhằm khắc phục khó khăn, bất cập hiện nay. Qua đó, kiến nghị với Đảng, Quốc hội, Chính phủ về tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả, tính thực tiễn và phù hợp hơn, hướng tới mục tiêu tiếp cận công bằng về giáo dục cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Đặc biệt, các kiến nghị, giải pháp cần gắn với bối cảnh Quốc hội sẽ xem xét, quyết định nhiều chính sách quan trọng liên quan đến lĩnh vực này tại kỳ họp thứ 10 sắp tới.
Đồng chí Lâm Văn Mẫn, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc phát biểu tại hội thảo.
Đánh giá công tác GD-ĐT vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong thời gian qua đã đạt được những kết quả quan trọng, đồng chí Lâm Văn Mẫn cho rằng, những kết quả này góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hướng tới việc tăng cường tạo cơ hội việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần giảm nghèo đa chiều bền vững tại các địa bàn còn nhiều khó khăn này.
Lào Cai ban hành nhiều Nghị quyết, Đề án về chính sách giáo dục
Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vũ Thị Hiền Hạnh cho biết, trong những năm qua, tỉnh Lào Cai đã có đặc biệt quan tâm chăm lo cho giáo dục với phương châm “giáo dục là quốc sách”, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển bền vững; sự nghiệp giáo dục đào tạo, nhất là giáo dục vùng cao, giáo dục dân tộc luôn nhận được sự quan tâm đầu tư của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh, với những cách làm căn cơ, bài bản và sáng tạo. Chỉ tính từ năm 2020 – 2025, tỉnh Lào Cai (gồm Yên Bái và Lào Cai cũ) đã ban hành nhiều Nghị quyết chuyên đề, đề án, chính sách đẩy mạnh phát triển giáo dục đào tạo. Trong 12 Nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy Lào Cai thì có 2 Nghị quyết về giáo dục và đào tạo và liên quan, tác động nhiều đến giáo dục và đào tạo. HĐND của 2 tỉnh đã ban hành tổng số 25 Nghị quyết về lĩnh vực giáo dục giáo dục; trong đó có các Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ rất nhân văn, ngoài chính sách của Nhà nước, như: Các chính sách hỗ trợ học sinh tiền ăn sau khi thôi hưởng chính sách của Trung ương, hỗ trợ tiền ăn đối với học sinh yếu thế; hỗ trợ bữa ăn trưa đối với trẻ không được hưởng chính sách của Trung ương; các chính sách hỗ trợ nhà trường để tổ chức nấu ăn bán trú, nội trú (vượt định mức của Trung ương), chính sách hỗ trợ nhân viên nấu ăn, quản lý học sinh bán trú. Các chính sách nêu trên đã góp phần nâng cao tỷ lệ huy động và duy trì số lượng học sinh ra lớp; nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Cùng đó, UBND tỉnh đã ban hành nhiều Đề án để cụ thể hóa các nghị quyết, chính sách về giáo dục, với tổng kinh phí thực hiện là 3.850 tỷ đồng.
Tỉnh Lào Cai hiện có 1.047 cơ sở mầm non, phổ thông với quy mô 15.700 nhóm, lớp; 470 nghìn trẻ, học sinh, gần 70% học sinh là người DTTS, trong đó, có 17 nội trú, 175 trường bán trú, 147 trường có học sinh bán trú với gần 65 nghìn học sinh hưởng chính sách).
Tỉnh Lào Cai đã có nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng đội ngũ, thực hiện tốt chính sách thu hút sinh viên giỏi về tỉnh, ưu tiên, sắp xếp luân chuyển giáo viên công tác lâu năm từ vùng đặc biệt khó khăn về vùng thấp; tích cực trong công tác tuyển dụng giáo viên (thường xuyên tổ chức các đợt tuyển dụng viên chức sự nghiệp theo các hình thức phù hợp với điều kiện của từng khu vực: xét tuyển ở vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; thi tuyển đối vớ vùng có điều kiện thuận lợi; tuyển dụng theo chính sách thu hút vào trường THPT chuyên: trong giai đoạn 2021-2025 đã tuyển dụng được 2.096 giáo viên và 115 nhân viên).
Tỉnh đã thực hiện biệt phái giáo viên tiếng Anh từ các cở sở giáo dục vùng thấp lên tăng cường dạy tại các địa bàn vùng cao, vùng khó khăn; phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội, thành phố Hải Phòng và tỉnh Nam Định tổ chức dạy tiếng Anh trực tuyến; bố trí, sắp xếp giáo viên dạy liên trường tại các trường thiếu giáo viên bộ môn.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục đầu tư và từng bước được tăng cường theo hướng kiên cố hoá, hiện đại hóa. Trong giai đoạn 2020-2025, 2 tỉnh đã ưu tiên đầu tư, huy động gần 6.350 tỷ đồng để xây dựng 565 công trình trường học. Tỷ lệ phòng học kiến cố đạt 86%; tỷ lệ phòng ở học sinh nội trú/bán trú đạt 45,67%. Song song với đó, đã triển khai hơn 3.100 tỷ đồng từ Chương trình MTQG, gắn xây dựng trường đạt chuẩn với mục tiêu xây dựng nông thôn mới, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt trên 75% (trong đó có gần 20% đạt chuẩn mức độ 2).
Tại Hội thảo, đồng chí Phó Chủ tịch đề xuất một số kiến nghị với Trung ương, Chính phủ, Bộ, ngành như sau:
Một là, sớm ban hành Quyết định phê duyệt mục tiêu, nhiệm vụ, kinh phí thực hiện các Chương trình giai đoạn 2026–2030 (trong đó, bổ sung đối tượng thụ hưởng là các Trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, các trường mầm non vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi).
Hai là, kịp thời ban hành các văn bản hướng dẫn, khảo sát nhu cầu, tập huấn cho đội ngũ trực tiếp thực hiện Chương trình MTQG sau khi sắp xếp bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp để đảm bảo triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ. Đồng thời, nghiên cứu để có cơ chế đặc thù bổ sung biên chế, đào tạo và bố trí cán bộ chuyên môn giáo dục tại cấp xã. Nghiên cứu bổ sung, điều chỉnh các chính sách thu hút, đào tạo, bồi dưỡng đối với nhà giáo công tác tại các vùng đặc biệt khó khăn đảm bảo thỏa đáng, phù hợp để tuyển dụng, giữ chân được nhà giáo.
Ba là, có cơ chế ưu tiên tập trung các nguồn lực để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, thiết bị thông minh cho các trường vùng đồng bào DTTS&MN, trong đó có các trường nội trú, bán trú, đặc biệt là các trường nội trú, bán trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở vùng biên giới theo Kết luận của Bộ Chính trị tại Thông báo số 81 về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới.
