Di tích Đồn cổ này nằm trên đỉnh đồi Khe Gà, thôn Bằng Là hiện vẫn còn khá rõ các dấu vết của một cấu trúc đồn luỹ phòng thủ như: rìa núi được bạt thành vách đất dựng đứng để bảo vệ đồn trú quân trên đỉnh đồi; có đường hào xoắn ốc đi vòng quanh đồi lên nơi đồn trú; hình dạng của khu chứa nước sinh hoạt, bãi luyện quân và đường cơ động quân qua đèo Khau Bút sang huyện Yên Lập (tỉnh Phú Thọ)...
Các nghiên cứu khoa học khi lập hồ sơ di tích cho thấy, khu vực Đồn cổ này có liên quan đến việc Đại Lịch từng có một thời kỳ liên quan đến lỵ sở châu Văn Chấn trong triều Nguyễn. Khu đồn luỹ này có thể liên quan đến cả thủ lĩnh Cầm Hánh là người Thái ở Mường Lò lãnh đạo nhân dân trong vùng đánh giặc Cờ Vàng.
Đặc biệt, ở đây còn có những địa danh liền với khu Đồn cổ như: Khe Gà, Khe Lợn, Khe Bò, Ao Rau Muống, Kho Thóc chứng tỏ đây từng là nơi tập trung đông người và giữ vai trò xung yếu trong vùng Văn Chấn. Đồng thời, tại địa phương còn chuyện kể về một số nhân vật từng làm thủ lĩnh phong trào Cần Vương của Nguyễn Quang Bích hoạt động tại khu vực đồn luỹ này.
P.V
