Đền Trạng được dựng theo hướng Tây Nam, đây là hướng mặt trời lặn, là chốn tịch hà mà đạo Phật thường quan niệm "Tây phương cực lạc" hay "Tây phương tam thánh”.
Lương Thế Vinh sinh năm 1441 ở Làng Cao Hương, huyện Thiên Bản, nay là Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Vốn là người giỏi về văn chương nhưng lại xuất chúng về Toán học, đo đếm nên dân gian gọi ông là Trạng Lường. Ông là người đã có công lớn trong việc đo lường xây dựng bản đồ và đặt tên huyện Trấn Yên thuộc phủ Quy Hóa ngày xưa...
Đền Trạng có kiến trúc chữ Đinh, hậu cung thờ Mẫu, Công đồng; Ngũ vị tiên ông; đôi bên tả hữu thờ Sơn trang Trần Hưng Đạo và Trạng Lường. Có đại bái, sân thoáng - phương ngôn có câu: "Nhất Đông Cuông, nhì đền Trạng” ở tổng Đông Cuông xưa. Phía trước cửa đền mở ra một khoảng thoáng rộng của dòng sông Hồng, nơi ấy là điểm hợp lưu ngòi Trạng - ngòi Thia, sông Hồng, lưng tựa vào gò tọa thế đế vương, lại sơn chỉ thủy giao gió quần nước tụ.
Hai bên tả hữu gò đồi có hình long chầu, hổ phục đúng với quan niệm "tả thanh long - hữu bạch hổ” của thế đất dựng đền, vạn niên cát địa mà người xưa đã lựa chọn để gửi gắm niềm mơ ước là cầu nguyên khí, cầu cho cuộc sống no đủ, hạnh phúc trường tồn, dân khang vật thịnh.
Hàng năm, ngoài ngày rằm, mồng một bát tiết, lễ hội lớn nhất được tổ chức vào ngày 19/1 (Âm lịch) với nghi lễ trang trọng có hành văn đọc chúc, tỏ lòng biết ơn các vị tiền nhân; khích lệ tinh thần học tập - độc lập - tự chủ nguyên khí đã được bách tính tôn sủng thành tối linh, tối tú, duy đức, duy nhân. Đền Trạng giờ đã được xây dựng, tôn tạo khang trang, là nơi lưu giữ lịch sử văn hóa dân tộc và sinh hoạt văn hóa cộng đồng của nhân dân trong vùng.
| Đền Trạng cách thành phố Yên Bái 37 km và cách thị trấn Mậu A, huyện Văn Yên 3 km. Du khách tới thăm Di tích đền Trạng có thể đi tàu Lào Cai - Yên Bái hoặc Hà Nội - Lào Cai, xuống ga Mậu A rồi xuôi theo tỉnh lộ Mậu A - Yên Bái. Đường bộ từ thành phố Yên Bái theo tuyến đường cao tốc, đi từ nút giao IC12 khoảng 35 km đến nút giao IC14, xuống nút giao này và đi tiếp đến cầu Trạng bắc qua ngòi Trạng thuộc địa phận xã Yên Thái là đến Di tích đền Trạng. |
Khánh Linh