Tăng mức phạt tối đa để đảm bảo tính răn đe
Sau 13 năm giữ nguyên kể từ năm 2012, mức phạt hành chính tối đa 1 tỷ đồng đối với cá nhân hiện đã không còn đủ sức răn đe trước những thay đổi của bối cảnh kinh tế, thậm chí nhiều lĩnh vực có lợi nhuận từ vi phạm cao gấp nhiều lần số tiền phạt.
Trước thực tế này, Bộ Công an đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức (luật hiện hành quy định mức phạt từ 50.000 đồng đến 1 tỷ đồng với cá nhân; từ 100.000 đồng đến 2 tỷ đồng với tổ chức).
Cơ quan soạn thảo lý giải, mức phạt cũ đã duy trì quá lâu trong khi lương cơ sở năm 2012 (1.050.000 đồng/tháng) đã tăng 2,2 lần vào năm 2025 (lên 2.340.000 đồng/tháng). Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam cũng tăng từ khoảng 2 triệu đồng/tháng (năm 2012) lên 7,7 triệu đồng/tháng (năm 2024), tức gấp 3,85 lần.
Trao quyền linh hoạt cho Chính phủ
Để phù hợp với xu hướng ổn định lâu dài của luật và nguyên tắc lập pháp, dự thảo bổ sung quy định cho phép Chính phủ chủ động quy định mức phạt tiền tối đa đối với các lĩnh vực trong trường hợp cần thiết mà không phải đợi Quốc hội sửa luật. Cơ chế này giúp xử lý kịp thời sự trượt giá của đồng tiền hoặc tính chất phức tạp mới của hành vi vi phạm.
Đối với các lĩnh vực mới chưa có trong luật, Chính phủ sẽ quy định mức phạt tiền tối đa sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý.
Đột phá thủ tục: Phạt nguội, xử phạt tại chỗ không cần biên bản
Nhằm đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi năm 2026 đề xuất hai thay đổi lớn:
Nâng gấp đôi hạn mức xử phạt tại chỗ không lập biên bản: Áp dụng cho các hành vi vi phạm có mức phạt tiền đến 1 triệu đồng đối với cá nhân và 2 triệu đồng đối với tổ chức (luật hiện hành quy định giới hạn là 500.000 đồng với cá nhân và 1 triệu đồng với tổ chức). Quy định này giúp giải quyết nhanh chóng các vi phạm phổ biến như trật tự an toàn giao thông hoặc vi phạm đơn giản.
Bỏ quy định bắt buộc lập biên bản khi "phạt nguội": Dự thảo đề xuất các vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ (camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm...) thì không cần lập biên bản do đã có đầy đủ căn cứ, dữ liệu điện tử.
Bộ Công an nhận định, việc buộc phải lập biên bản trong mọi trường hợp "phạt nguội" hiện nay gây rườm rà, kéo dài thời gian và tốn kém chi phí. Thay đổi mới sẽ tiết kiệm thời gian, giảm áp lực hồ sơ giấy tờ, giúp cơ quan chức năng tập trung nguồn lực vào các vụ việc phức tạp hơn.
Dự thảo được lấy ý kiến đến 09/7, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).
