Mạng lưới cao tốc quốc gia dự kiến sẽ có đợt điều chỉnh quy mô lớn nhằm mở rộng không gian kết nối từ biên giới phía Bắc, hành lang Bắc Trung Bộ đến Tây Nguyên. Cục Đường bộ Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định việc điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, với trọng tâm là đề xuất bổ sung thêm 5 tuyến cao tốc mới với tổng chiều dài hơn 1.000km.
Hai trục vành đai chiến lược tại khu vực phía Bắc
Theo đề xuất, hai tuyến Vành đai 1 và Vành đai 2 được định hướng là những trục giao thông huyết mạch tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Các tuyến này đóng vai trò hình thành mạng lưới kết nối liên hoàn giữa các tỉnh biên giới, hệ thống cửa khẩu và các hành lang vận tải quốc gia quan trọng.
Tuyến cao tốc Vành đai 1 có chiều dài khoảng 315 km, quy mô 4 làn xe. Lộ trình bắt đầu từ khu vực Thất Khê, Tỉnh Lạng Sơn và kết thúc tại Mường É, Tỉnh Sơn La, đi qua địa phận các tỉnh: Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai và Sơn La.
Trong khi đó, tuyến Vành đai 2 được đề xuất dài khoảng 378km với quy mô 4 làn xe, kết nối từ Tỉnh Lạng Sơn đến Tỉnh Sơn La. Theo lộ trình, tuyến này dự kiến được đầu tư sau năm 2030, tuy nhiên đoạn kết nối giữa Tỉnh Lạng Sơn và Tỉnh Thái Nguyên sẽ được nghiên cứu để triển khai sớm hơn nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải.
Tăng cường kết nối cửa khẩu tại miền Trung
Tại khu vực Bắc Trung Bộ, cao tốc Hà Tĩnh – Cầu Treo là đề xuất chiến lược gắn liền với cửa khẩu quốc tế Cầu Treo. Tuyến đường dài khoảng 85km, quy mô từ 4 đến 6 làn xe, chạy song hành với Quốc lộ 8. Điểm đầu của dự án kết nối với cao tốc Bắc – Nam phía Đông tại Xã Trường Lưu, Tỉnh Hà Tĩnh và điểm cuối tại cửa khẩu quốc tế Cầu Treo.
Khi đi vào hoạt động, trục vận tải tốc độ cao này sẽ nối thẳng cửa khẩu với hệ thống cảng biển và các trung tâm logistics, đồng thời giảm tải áp lực giao thông cho Quốc lộ 8 hiện hữu. Bên cạnh đó, tuyến cao tốc Huế – A Lưới dài khoảng 45km, quy mô 4 làn xe cũng được đề xuất đầu tư sau năm 2030. Tuyến này có ý nghĩa đặc biệt trong việc kết nối khu vực phía Tây Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế với các cửa khẩu Hồng Vân, A Đớt và tăng cường năng lực quốc phòng - an ninh vùng biên giới.
Trục Đông - Tây kết nối duyên hải với Nam Tây Nguyên
Đáng chú ý trong danh mục đề xuất là tuyến cao tốc Phan Thiết – Bảo Lộc – Gia Nghĩa. Với chiều dài khoảng 194km và quy mô 4 làn xe, đây được xem là một trong những trục Đông – Tây quan trọng nhất kết nối duyên hải Nam Trung Bộ với vùng Nam Tây Nguyên. Dự án được kiến nghị phân kỳ đầu tư trong giai đoạn trước và sau năm 2030.
Tuyến cao tốc này không chỉ tạo liên kết trực tiếp giữa Tỉnh Bình Thuận, Tỉnh Lâm Đồng và khu vực Gia Nghĩa, Tỉnh Đắk Nông mà còn mở ra hành lang vận tải hàng hóa từ Tây Nguyên xuống các cảng biển tại Bình Thuận, Bà Rịa – Vũng Tàu. Đồng thời, dự án giúp tối ưu hóa kết nối với các cảng hàng không quốc tế như Phan Thiết và Long Thành.
Việc bổ sung 5 tuyến cao tốc này phản ánh mục tiêu tái định hình hành lang vận tải chiến lược của Việt Nam. Nếu được thông qua, mạng lưới này sẽ góp phần hoàn thiện hạ tầng liên vùng, mở rộng không gian phát triển công nghiệp, đô thị và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các trung tâm kinh tế, cảng biển và cửa khẩu quốc tế.
