Để bảo vật quốc gia ''tỏa sáng''...

Được mệnh danh là “Thủ đô di sản”, thành phố Hà Nội hiện sở hữu hàng nghìn di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, trong đó có 20 bảo vật quốc gia. Hội tụ những giá trị thẩm mỹ đặc sắc, dấu ấn văn hóa tiêu biểu của từng thời kỳ lịch sử, những bảo vật quốc gia cần được bảo quản, "tỏa sáng" giá trị tương xứng với vai trò, vị trí của hiện vật trong đời sống đương đại.

Để bảo vật quốc gia ''tỏa sáng''... ảnh 1

Khách du lịch tham quan bia Văn Miếu - Quốc Tử Giám, một trong những bảo vật quốc gia của thành phố Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Quang

Thách thức trong bảo tồn, phát huy giá trị

Sau đợt công nhận bảo vật quốc gia mới nhất của Thủ tướng Chính phủ (đợt 10, năm 2021), tại Quyết định số 2198/QĐ-TTg ngày 25-12-2021, Thủ đô Hà Nội có thêm 2 hiện vật, nhóm hiện vật (lá đề chim phượng Hoàng thành Thăng Long; hai bát sứ ngự dụng Hoàng thành Thăng Long) được đưa vào danh mục, nâng tổng số bảo vật quốc gia hiện có ở Hà Nội lên 20 hiện vật. Không chỉ đa dạng về số lượng, những bảo vật quốc gia ở Hà Nội còn góp phần khẳng định dấu ấn tinh hoa, bản lĩnh văn hóa của mảnh đất Thăng Long suốt chiều dài lịch sử.

Chẳng hạn, Hà Nội có các bảo vật quốc gia đại diện cho nền văn hóa Đông Sơn, như trống đồng Kinh Hoa, sưu tập khuôn đúc Cổ Loa. Thời Bắc thuộc, Hà Nội có chuông đồng Thanh Mai. Thời Lý, có Bộ thành bậc điện Kính thiên tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long hay tượng đôi sư tử đá đền - chùa Bà Tấm. Nhiều nhất phải kể đến những đại diện trải dài từ thời Lê, Mạc đến Lê Trung Hưng, gồm: 82 tấm bia Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tượng Trấn Vũ - đền Quán Thánh, bộ tượng 18 vị la hán ở chùa Tây Phương; tượng Phật Quan Âm nghìn mắt, nghìn tay ở chùa Thánh Ân… Về loại hình, các bảo vật quốc gia được tạo tác từ nhiều chất liệu: Gốm, đồng, đá, gỗ...

Được coi là tài sản vô giá, bảo vật quốc gia đều là những di sản độc bản, hàm chứa giá trị văn hóa, lịch sử tiêu biểu. Tuy nhiên, việc bảo tồn, phát huy giá trị các di sản này, về cơ bản, đến giờ không có nhiều khác biệt so với trước khi được công nhận. Ngoại trừ các di sản thuộc quản lý của Bảo tàng Hà Nội hay các di tích trọng điểm có “chế độ riêng” trong bảo quản, gìn giữ và phát huy giá trị, các bảo vật quốc gia khác nằm rải rác ở các địa phương, chế độ bảo quản phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện của cơ sở, dẫn đến tiềm ẩn nguy cơ mai một, xuống cấp, khó lan tỏa giá trị một cách trọn vẹn.

Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Thạch Thất Nguyễn Trường Giang cho hay, vì là nhóm tượng thờ, bộ tượng 18 vị la hán ở chùa Tây Phương không thể tách rời vai trò tâm linh, tín ngưỡng, đồng nghĩa với việc khó tránh được những tác động của khí hậu, con người... Còn theo Phó Trưởng ban Quản lý di tích đền Quán Thánh Bùi Hồng Sơn, dù đã có bảng biển và lực lượng an ninh thường xuyên nhắc nhở, song người dân vẫn duy trì thói quen xoa chân tượng, ảnh hưởng xấu đến việc bảo quản hiện vật.

Trên thực tế, không ít di tích có bảo vật quốc gia không muốn mở rộng tôn vinh, quảng bá hiện vật, vì lo lắng đối tượng xấu rình rập, trong khi điều kiện, kinh nghiệm bảo vệ còn hạn chế. Có địa phương phải duy trì cách thức cất giấu bảo vật “luân phiên” để ngăn chặn nguy cơ mất cắp; nhiều nơi không gắn đặt biển giới thiệu bảo vật quốc gia, ảnh hưởng không nhỏ tới việc phát huy giá trị. Chủ tịch UBND xã Dương Xá (huyện Gia Lâm) Tô Hữu Vịnh thừa nhận, bảo vật là tượng đôi sư tử đá đền - chùa Bà Tấm tại địa phương hiện chưa có chương trình, kế hoạch bảo vệ, phát huy giá trị.

Để bảo vật quốc gia ''tỏa sáng''... ảnh 2

Bảo vật quốc gia - tượng đôi sư tử đá tại đền - chùa Bà Tấm, xã Dương Xá (huyện Gia Lâm).

Cần một chính sách riêng

Là những hiện vật có giá trị đặc biệt về văn hóa, lịch sử đất nước, bảo vật quốc gia cần có chính sách bảo tồn, phát huy giá trị xứng tầm với vai trò, vị trí của di sản trong đời sống đương đại.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, các địa phương cần thực hiện báo cáo định kỳ về hiện trạng bảo vật, kịp thời phát hiện, xử lý những bất thường của di sản; xây dựng chương trình, kế hoạch hành động riêng; đồng thời, kêu gọi sự chung tay của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị bảo vật. Cùng với đó, ngành Văn hóa Hà Nội cần đề xuất với thành phố sớm có những quy định cụ thể về cơ chế, chính sách dành riêng cho công tác bảo tồn, khai thác bảo vật.

Liên quan đến vấn đề này, Trưởng phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) Phạm Thị Lan Anh cho biết, thời gian qua, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tuân thủ các quy trình thẩm định, lưu giữ theo quy định; mời các chuyên gia có kinh nghiệm hướng dẫn quy trình bảo quản, hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng xuống cấp của bảo vật. Sở cũng đã đề nghị các địa phương xây dựng và triển khai phương án bảo vệ, ưu tiên kinh phí cải tạo, nâng cấp công trình, bảo đảm bảo vật quốc gia được đặt trong chế độ bảo quản đặc biệt; xây dựng và triển khai hiệu quả các chương trình quảng bá giá trị gắn với tuyên truyền, bảo vệ để bảo vật "tỏa sáng" được giá trị của mình.

Còn theo Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà, đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu bảo vật gắn với hoạt động du lịch là hướng phát huy giá trị bảo vật của đơn vị trong thời gian tới. “Bảo vật quốc gia sẽ được đưa vào hệ thống trưng bày thường xuyên sắp tới của Bảo tàng với thiết bị bảo quản hiện đại cùng hệ thống tủ trưng bày bắt mắt. Đơn vị cũng dự kiến áp dụng công nghệ 3D đối với những hiện vật là bảo vật quốc gia, đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, tham quan, học tập của công chúng và quảng bá đến với du khách nước ngoài”, ông Nguyễn Tiến Đà cho hay.

Báo Hà nội mới

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khi âm nhạc kết nối di sản

Khi âm nhạc kết nối di sản

Khi những giai điệu vang lên trong không gian của các địa danh lịch sử, chúng không chỉ mang đến giá trị giải trí mà còn làm sống lại ký ức, giúp bảo tồn và phát huy giá trị di sản theo cách sáng tạo.

Hưởng ứng Ngày sách và văn hóa đọc: Những không gian đọc sách trong thời đại số

Hưởng ứng Ngày sách và văn hóa đọc: Những không gian đọc sách trong thời đại số

Trong kỷ nguyên số với việc phát triển mạnh mẽ của các thiết bị điện tử thông minh, có rất nhiều kênh và cách để tiếp cận tri thức nhưng văn hóa đọc vẫn giữ một vị trí nhất định, là một kênh quan trọng để “công dân số” ưu tiên lựa chọn. Thế nhưng làm thế nào để lan tỏa văn hóa đọc, để người dân có được những lựa chọn thông minh, tìm về với thế giới tri thức hữu ích trên mỗi trang sách, không chỉ là trăn trở của riêng các nhà xuất bản, phát hành mà là của toàn xã hội.

Bài cuối: Gìn giữ, phát huy những mạch nguồn

Nhịp điệu Sông Hồng - vang mãi ngàn năm: Bài cuối: Gìn giữ, phát huy những mạch nguồn

Sông Hồng có tổng chiều dài 1.149 km, bắt đầu từ dãy núi Ngọa Sơn thuộc tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), sau đó chảy qua lãnh thổ Việt Nam hơn 500 km trước khi hòa vào đại dương bao la. Trên địa phận Việt Nam, dòng sông chảy qua 9 tỉnh: Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định và Thái Bình. Những mạch nguồn văn hóa được kết tinh, phát huy cả ngàn đời nay dọc dòng sông lớn đã tạo nên dòng chảy văn hóa, nền văn hóa sông Hồng mang những nét riêng có.

Bài 3: Lắng sâu giai điệu dân ca

Nhịp điệu Sông Hồng - vang mãi ngàn năm: Bài 3: Lắng sâu giai điệu dân ca

Cùng với tìm hiểu những di tích lịch sử văn hóa chứa đựng hoạt động tín ngưỡng tâm linh độc đáo, trong hành trình đến với vùng đất nơi sông Hồng chảy qua, chúng tôi còn được tìm hiểu, trải nghiệm không gian diễn xướng, nghệ thuật trình diễn dân gian của những làn điệu dân ca. Mỗi lời hát, điệu múa thấm đượm tình người hồn hậu, tạo nên nét văn hóa độc đáo ở các vùng quê nơi dòng "sông Mẹ" chảy qua.

Bài 2: Linh thiêng tín ngưỡng thờ Mẫu

Nhịp điệu Sông Hồng - vang mãi ngàn năm Bài 2: Linh thiêng tín ngưỡng thờ Mẫu

Trong hành trình khám phá di sản văn hóa phi vật thể dọc sông Hồng, chúng tôi có dịp đến thăm nhiều di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia tại các tỉnh và tìm hiểu nhiều nét văn hóa đẹp của các địa phương, các dân tộc. Dọc dài đôi bờ dòng sông, tín ngưỡng thờ Mẫu sâu đậm trong đời sống văn hóa tâm linh của các cộng đồng.

Bài 1: Văn hóa tâm linh miền sông nước

Nhịp điệu Sông Hồng - vang mãi ngàn năm: Bài 1: Văn hóa tâm linh miền sông nước

Sông Hồng là dòng sông lớn nhất miền Bắc, được coi là dòng sông mẹ, bồi đắp phù sa cho các khu vườn ven sông trải dài từ nơi chảy vào đất Việt là Lào Cai đến hạ lưu là cửa biển Ba Lạt (tỉnh Thái Bình). Từ những bãi bồi phì nhiêu, cư dân khắp nơi đã cùng tụ họp về đây từ buổi dựng nước Văn Lang (theo các dấu tích khảo cổ, nhiều hiện vật được tìm thấy là minh chứng người Việt cổ đã cư trú ở đây từ thời kỳ dựng nước Văn Lang), tạo nên những ngôi làng cổ hàng nghìn năm.

Gợi mở thêm hướng đi cho nhiếp ảnh

Gợi mở thêm hướng đi cho nhiếp ảnh

Ngành nhiếp ảnh Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ cùng sự bùng nổ của công nghệ thông tin, song cũng đối mặt nhiều thách thức như định giá sản phẩm, bảo vệ bản quyền và cơ hội nghề nghiệp. Mới đây, mô hình Hợp tác xã Nhiếp ảnh và Ứng dụng đầu tiên đã hình thành tại thành phố Đà Nẵng. Nếu ý tưởng này thành công, hy vọng sẽ thúc đẩy phát triển lĩnh vực nhiếp ảnh một cách chuyên nghiệp, bền vững.

Thêm niềm vui sống từ yêu mến thơ ca

Thêm niềm vui sống từ yêu mến thơ ca

Đầu xuân, khi vùng núi cao Bắc Hà chìm trong sắc trắng mận Tam hoa, tôi tình cờ gặp bà Đặng Thị Nguyệt Ánh, 75 tuổi, ở tổ dân phố Bắc Hà 2, thị trấn Bắc Hà, huyện Bắc Hà tại Hội báo Xuân. Đối với người yêu thơ, thích đọc sách như bà Ánh thì đây chính là cơ hội để được thỏa mãn đam mê đọc và bổ sung kiến thức bổ ích từ những cuốn sách, tờ báo, tạp chí từ khắp mọi miền.

Chân dung nhà báo Ma Văn Kháng

Gặp gỡ nhà văn Ma Văn Kháng (Phần 2) Chân dung nhà báo Ma Văn Kháng

Nhà văn Ma Văn Kháng hiện đang sinh sống cùng gia đình ở Thủ đô Hà Nội. Năm nay, nhà văn bước vào tuổi 89, nhưng tinh thần và sức sáng tạo của ông thì vẫn rất mạnh mẽ. Ông vẫn là cộng tác viên thường xuyên và đều đặn của tạp chí Xây dựng Đảng, Báo Văn nghệ. Đặc biệt, ông vẫn thường xuyên gửi bài viết, truyện ngắn cộng tác với "Báo nhà" - tên gọi thân thương mà nhà văn dành cho Báo Lào Cai.

[Ảnh] Tinh hoa nghề gốm Bát Tràng

Hành trình dọc sông Hồng: [Ảnh] Tinh hoa nghề gốm Bát Tràng

Theo Đại Việt sử ký toàn thư và Dư địa chí của Nguyễn Trãi, làng gốm Bát Tràng được hình thành từ thời nhà Lý, vào khoảng thời gian vua Lý Thái Tổ dời đô từ Thăng Long ra Hoa Lư. Các sản phẩm gốm Bát Tràng đã phát triển, lưu thông rộng rãi trong nước từ thế kỷ XV, đến thế kỉ XVI, XVII phát triển mạnh mẽ và xuất khẩu ra nước ngoài. Trải qua thăng trầm của lịch sử, làng gốm Bát Tràng vẫn luôn giữ được nét đẹp truyền thống, tự hào là làng nghề gốm sứ lâu đời và nổi tiếng nhất của cả nước.

Gặp gỡ nhà văn Ma Văn Kháng (Phần 1)

Gặp gỡ nhà văn Ma Văn Kháng (Phần 1)

Nhà văn Ma Văn Kháng sinh năm 1936 tại Hà Nội. Ông đã có hơn hai thập kỷ gắn bó với mảnh đất biên cương Lào Cai. Đặc biệt, những năm tháng công tác tại Báo Lào Cai đã giúp ông đi sâu vào cuộc sống vùng cao, tích lũy vốn hiểu biết phong phú và truyền cảm hứng cho nhiều tác phẩm nổi tiếng như: Đồng bạc trắng hoa xòe, Vùng biên ải, Xa Phủ... Để hiểu hơn về cuộc đời, sự nghiệp của ông, mời quý vị và các bạn cùng theo dõi cuộc gặp gỡ của phóng viên Báo Lào Cai với nhà văn Ma Văn Kháng.

fb yt zl tw