Theo các chuyên gia y tế, cúm mùa (trong đó có cúm A) là bệnh truyền nhiễm do virus Influenza gây ra, có khả năng lây lan rất nhanh qua đường hô hấp. Dù biểu hiện ban đầu có thể giống cảm lạnh thông thường, như sốt, đau đầu, ho khan, mệt mỏi, đau họng nhưng cúm A có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Đặc biệt, cúm mùa có thể gây tử vong trong một số trường hợp nặng, nhất là ở các nhóm đối tượng nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai và những người có bệnh lý nền (tim mạch, tiểu đường, hen suyễn, bệnh gan thận mạn tính…).
Việc sốt cao, mất nước, tăng nhu cầu oxy khiến tim phải hoạt động nhiều hơn, dễ dẫn đến suy tim cấp, rối loạn nhịp tim hoặc phù phổi. Ngay cả những người không có tiền sử tim mạch cũng có thể gặp các biến chứng như viêm cơ tim, rối loạn nhịp tim cấp, hoặc suy tim tiến triển nhanh.
Bệnh cúm còn đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi, nhóm đối tượng vốn có hệ miễn dịch suy yếu do quá trình lão hóa và trẻ em dưới 2 tuổi, khi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Phụ nữ mang thai cũng là nhóm có nguy cơ biến chứng nặng do nội tiết tố thay đổi và sức đề kháng giảm, dễ bị tấn công bởi virus.
Ngoài ra, các đối tượng có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) hoặc bệnh lý về gan thận… nếu mắc cúm có thể nhanh chóng chuyển biến nặng với các biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp, suy đa tạng. Một số trường hợp nghiêm trọng cần can thiệp hồi sức tích cực hoặc sử dụng hệ thống hỗ trợ tuần hoàn và hô hấp ngoài cơ thể (ECMO).
Dù phần lớn các ca cúm có thể tự khỏi sau vài ngày đến một tuần, việc chủ quan trong điều trị có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao cần cảnh giác nếu có biểu hiện như sốt cao kéo dài, đau tức ngực, khó thở, môi và đầu ngón tay tím tái… Những dấu hiệu này có thể báo động tình trạng viêm phổi tiến triển sau cúm, thường xảy ra trong vòng 7 - 10 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng ban đầu.
Giải pháp phòng ngừa hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vaccine cúm mùa hằng năm vào mùa thu để phòng bệnh vào mùa đông-xuân. Theo bác sĩ Nguyễn Thị An, Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, vaccine cúm có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo tiêm phòng cúm định kỳ mỗi năm vì virus cúm liên tục biến đổi kháng nguyên. Các chủng virus cúm lưu hành sẽ thay đổi mỗi năm nên vaccine cũng cần được cập nhật theo mùa để bảo đảm hiệu quả miễn dịch.
Khuyến cáo này được đưa ra là bởi WHO đã thiết lập mạng lưới giám sát cúm toàn cầu, trong đó có Việt Nam để xác định chủng virus lưu hành tại từng khu vực và hướng dẫn các nhà sản xuất cập nhật thành phần vaccine phù hợp. Đối với các nước thuộc Bắc bán cầu như Việt Nam, mùa cúm kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, do đó vaccine nên được tiêm vào khoảng tháng 8-9 hằng năm.
Ngoài tiêm phòng, người dân cũng nên thực hiện các biện pháp phòng bệnh đơn giản nhưng hiệu quả như rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ gìn vệ sinh cá nhân và đảm bảo môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ.
Với những người có bệnh nền, việc kiểm soát tốt tình trạng sức khỏe hiện tại cũng đóng vai trò then chốt trong việc ngăn ngừa biến chứng nếu không may mắc cúm.
