Cửa ngõ giao thương

LCĐT - Suốt một dải biên cương miền Bắc của Tổ quốc, có lẽ không nơi nào đặc biệt như Lào Cai - nơi được mệnh danh là cửa ngõ giao thương với nước bạn Trung Quốc, có Cửa khẩu Quốc tế với hai cây cầu hữu nghị bắc qua sông Nậm Thi trong xanh. Đứng bên cột mốc linh thiêng nơi Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai, cảm xúc òa vỡ, tâm trí tôi không thể dứt khỏi những giai điệu bài hát “Gửi em ở cuối sông Hồng” của nhạc sỹ Thuận Yến, phổ thơ Dương Soái “Anh ở biên cương/Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt…”.

Nhìn lại các tư liệu ghi chép trong lịch sử, sau khi ký Hiệp ước Thiên Tân (9/6/1885), Hiệp ước Thương mại (25/4/1886) và  Hiệp ước Bổ sung (26/6/1887) giữa Pháp và Trung Quốc, hoạt động buôn bán giữa Lào Cai (Việt Nam) và Vân Nam (Trung Quốc) phát triển mạnh. Hàng hoá của nước Pháp cũng như hàng hoá từ các tỉnh Bắc Kỳ (tên gọi do vua Minh Mạng đặt năm 1834 để chỉ phần đất từ Ninh Bình trở ra phía Bắc của Việt Nam) được vận chuyển lên Lào Cai xuất khẩu sang thị trường Vân Nam (Trung Quốc) và lượng hàng hoá các nhà buôn thu gom từ nội địa Trung Quốc được đưa đến Mông Tự và vận chuyển đến Mạn Hảo, xuôi dòng sông Hồng vào Lào Cai. Đây cũng là con đường giao thương từng nhộn nhịp trên bến dưới thuyền, mang hàng hóa và ước vọng phồn thịnh, giao lưu văn hóa của cộng đồng của người dân dọc lưu vực sông Hồng.

Bắt đầu từ Phố Hiến, Kinh Kỳ con đường ngược sông Hồng qua Lão Nhai (Lào Cai) đến Vân Nam , Tứ Xuyên (Trung Quốc). Từ các triều đại phong kiến, hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hoá giữa Lào Cai và Vân Nam chủ yếu thông qua đường sông Hồng. Tuy nhiên, phải đến thời kỳ Pháp thuộc (đặc biệt là trong 20 năm trước khi tuyến đường sắt Điền - Việt khánh thành), hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hoá giữa Lào Cai và Vân Nam mới phát triển mạnh cả về số lượng và chủng loại hàng hoá cho đến số lượng tàu, thuyền qua lại buôn bán giữa hai bên Lào Cai và Vân Nam. Mỗi năm, trên tuyến sông Hồng có khoảng 1.500 - 2.000 thuyền buôn vận chuyển hàng hoá ngược, xuôi.

Qua các công trình khảo cứu tỉ mỉ của Tiến sỹ Trần Hữu Sơn, Giám đốc Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch cho thấy: Không những Lào Cai trở thành một trong những trung tâm xuất khẩu hàng hoá của các tỉnh Bắc Kỳ vào tỉnh Vân Nam mà đây còn là nơi nhập khẩu các mặt hàng nguyên, nhiên liệu phục vụ nhu cầu sản xuất cho các xí nghiệp của Pháp và các mặt hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng cho thị trường Bắc Kỳ. Đặc biệt, Lào Cai còn là điểm trung chuyển hàng hoá quốc tế, hàng hoá từ Vân Nam quá cảnh qua Lào Cai vận chuyển đến Hải Phòng để đưa sang Hồng Kông và thị trường các nước tư bản. Ngược lại, hàng hoá từ Hông Kông cập cảng Hải Phòng ngược sông Hồng quá cảnh ở Lào Cai để thâm nhập thị trường Vân Nam .

Thời Pháp thuộc, các mặt hàng chủ yếu được buôn bán giữa Lào Cai và Vân Nam thường là các sản phẩm thế mạnh của mỗi bên. Hàng hoá Việt Nam từ Lào Cai xuất sang Vân Nam chủ yếu gồm: Diêm, rượu gạo, gỗ thơm, sợi bông, bột, dầu lạc, giấy bản, dầu hoả, cá muối, sành sứ, thuốc lào, vải lụa, quần áo... Hàng hoá Trung Quốc qua Vân Nam được đưa vào Lào Cai chủ yếu gồm các mặt hàng như: Quế, tinh dầu, củ nâu, thiếc, đường, miến, mật ong...

Trong thời kỳ hội nhập hôm nay, Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai đang từng bước hiện đại hóa, để xứng tầm cửa ngõ giao thương vùng Tây Bắc đất nước. Những ngày cuối năm Quý Tỵ 2013, khu vực cửa khẩu Lào Cai thật nhộn nhịp, sôi động. Từng đoàn xe tải trọng lớn, chất đầy hàng hóa phục vụ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, trái cây và cả hoa tươi cho ngày Tết Nguyên đán của hai nước Việt - Trung nối đuôi nhau qua cầu đường bộ bắc qua sông Hồng (cầu Kim Thành và cầu Hồ Kiều). Điều đó chứng tỏ Lào Cai có vị trí địa kinh tế, địa chính trị, đóng vai trò quan trọng trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, là cầu nối, cửa ngõ giao thương không chỉ của Việt Nam, mà cả các nước ASEAN với thị trường Vân Nam và miền Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc, là trung tâm của hành lang Bắc - Nam trong hợp tác các nước tiểu vùng sông MêKông. Chỉ vài tháng nữa thôi, khi tuyến đường bộ cao tốc Nội Bài - Lào Cai hoàn thành, đấu nối với tuyến đường cao tốc Côn Minh - Hà Khẩu (Trung Quốc); tiếp đó tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai đã và đang được cải tạo, nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa lên gấp 2 lần hiện nay, sẽ tạo sức bật mới cho cửa ngõ giao thương trong thời kỳ mới.

Tiếp nối những niềm vui, năm nay, Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai vẫn tiếp tục vượt khó, gặt hái thành công mới. Niềm vui hiện rõ trên khuôn mặt Phó Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh Phạm Ngọc Thạch, anh hồ hởi chia sẻ: Năm nay thu ngân sách do ngành thực hiện về đích sớm gần 2 tháng, đạt trên 1.800 tỷ đồng, tăng 40% so kế hoạch Ủy ban nhân dân tỉnh giao; kim ngạch xuất - nhập khẩu đạt trên 2 tỷ USD, tăng gần 70% so năm trước; đây cũng là một trong những dấu ấn góp phần quan trọng để Lào Cai phấn đấu trở thành cực tăng trưởng của vùng núi biên giới phía Bắc Việt Nam.

Nhìn lại sự phát triển của quan hệ buôn bán Lào Cai - Vân Nam thời cận đại có thể thấy sự định hình và vươn lên mạnh mẽ của Lào Cai - cửa ngõ giao thương qua biên giới. Trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng như ngày nay, sự phát triển ấy là một dòng chảy nối quá khứ với hiện tại và cả tương lai. Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai - Hà Khẩu vẫn là cặp cửa khẩu duy nhất giữa Việt Nam và Trung Quốc hội đủ các loại hình vận tải: Đường sắt, đường bộ, đường thủy và tương lai gần là cả đường hàng không. Lào Cai hôm nay tiếp tục phát huy những thế mạnh lịch sử, tiếp tục phát huy vai trò trong giao thương quốc tế, vươn lên để trở thành một thành phố công - thương nghiệp, du lịch năng động, hiện đại; là cửa ngõ giao thương quan trọng, đưa Lào Cai trở thành khu kinh tế động lực của khu vực Tây Bắc nước ta.

Ngân nga câu hát “Anh ở biên cương/nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt…”, chân bước chầm chậm trên cầu Hồ Kiều nối qua hai bờ sông Nậm Thi trong xanh, nhìn xuôi dòng sông Mẹ, tôi chợt thấy thành phố Lào Cai như con tàu lớn đang chuyển mình rẽ sóng ra khơi.