Công nghệ đánh thức di sản ở bảo tàng

Không gian bảo tàng đang thay đổi mạnh mẽ nhờ sự hỗ trợ của công nghệ số. Từ những phòng trưng bày tĩnh, nay bảo tàng đã trở thành không gian tương tác sống động, đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Từ bảo tàng thực đến bảo tàng số

Trong những năm gần đây, quá trình chuyển đổi số trong ngành văn hóa đã có bước tiến rõ rệt, đặc biệt ở lĩnh vực bảo tàng và trưng bày. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp bảo tàng đổi mới phương thức giới thiệu hiện vật mà còn mở rộng khả năng tiếp cận, đưa di sản đến gần công chúng hơn và phát huy giá trị một cách sinh động, hiệu quả.

bao-tang-1.jpg
Không gian trưng bày, triển lãm nghệ thuật “Vũ khúc Thiền môn” tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, sống động bằng công nghệ số, mang đến một không gian Phật giáo trầm mặc nhưng đầy sức sống.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng công nghệ vào trưng bày. Phần lớn các giải pháp số tại đây tập trung phát huy giá trị sưu tầm thông qua hệ thống trưng bày 3D, số hóa một số bảo vật quốc gia và nhiều chương trình ứng dụng khác.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hoan - Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia, những ứng dụng này giúp công chúng có cách tiếp cận mới, dễ hiểu và hấp dẫn hơn. Có những khách đánh giá rằng, xem trưng bày ảo thấy chi tiết và đầy đủ thông tin hơn tham quan thực. Chẳng hạn, trống đồng Ngọc Lũ đặt trong tủ kính thì khó cảm thụ hết giá trị, nhưng trên trưng bày ảo 3D, khách có thể quan sát hoa văn và tự tương tác với nội dung mong muốn.

Cùng xu thế này, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cũng tạo dấu ấn với việc ra mắt ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA, hỗ trợ 9 ngôn ngữ, giúp xóa bỏ rào cản ngôn ngữ cho du khách.

TS Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, chia sẻ: “Các triển lãm số tạo trải nghiệm mới, được công chúng đón nhận tích cực. Đặc biệt, ứng dụng iMuseum với nội dung ngắn gọn, dễ hiểu giúp khách tham quan tiếp cận thông tin một cách thuận tiện. Những sản phẩm trưng bày công nghệ được đánh giá cao và phát huy hiệu quả rõ rệt”.

Không chỉ hai đơn vị trên, nhiều bảo tàng trong nước cũng đã triển khai các phòng trưng bày trực tuyến, tour ảo 360 độ. Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam có tour tham quan trực tuyến; Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh tái hiện 5 nhà tù lớn trong một container mô phỏng; Văn Miếu - Quốc Tử Giám áp dụng hệ thống thuyết minh tự động, mã QR cho 40 hạng mục di tích… Tất cả đều nhằm mục tiêu đem đến trải nghiệm mới, kéo bảo tàng lại gần công chúng trong kỷ nguyên số.

Là đường dẫn mở chiều sâu di sản

Sự phát triển vượt bậc của công nghệ không chỉ thay đổi phương thức giới thiệu mà còn làm mới nhận thức về di sản văn hóa. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: Công nghệ phục vụ mục đích gì trong trưng bày?

bao-tang-2.jpg
Các em học sinh tìm hiểu di tích cách mạng Nhà và Hầm D67 bằng công nghệ.

Theo PGS.TS Bùi Minh Trí - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn minh châu Á, công nghệ không đơn thuần là thiết bị trình chiếu. “Điều quan trọng là công nghệ giúp kể câu chuyện của hiện vật bằng ngôn ngữ hiện đại, hấp dẫn, gần gũi. Thành công của một không gian trưng bày không nằm ở mức độ hiện đại của thiết bị, mà ở sự kết hợp hài hòa giữa nền tảng khoa học, tư duy sáng tạo nghệ thuật và công nghệ phù hợp” - ông Trí nhấn mạnh.

TS Phạm Quốc Quân - Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, nhận định: “Công nghệ là xu thế tất yếu, nhưng điều cốt lõi vẫn là nghiên cứu. Mỗi cổ vật, di vật phải được tìm hiểu kỹ để câu chuyện của nó được kể lại chân thực và sâu sắc. Chỉ khi có nền tảng này, công nghệ mới thực sự chắp cánh cho di sản”.

Hiện nay, các bảo tàng đang lưu giữ một khối lượng lớn hiện vật phản ánh lịch sử, văn hóa dân tộc. Nhưng nhiều hiện vật vẫn chưa “sống” trong đời sống đương đại. Công nghệ, nếu được ứng dụng đúng cách, sẽ giúp hiện vật bước ra khỏi tủ kính, trở thành một phần của trải nghiệm tương tác hiện đại, tạo sự gắn kết giữa quá khứ và hiện tại.

Sự thay đổi trong cách tiếp cận của công chúng, đặc biệt là giới trẻ, đòi hỏi bảo tàng phải trở nên năng động hơn. Điều này không chỉ giúp bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn mà còn mở ra cơ hội cho công nghiệp văn hóa. Khi công nghệ kết hợp với sáng tạo nội dung, bảo tàng không còn là “không gian tĩnh” mà trở thành “không gian sống”, nơi di sản được kể lại bằng câu chuyện hiện đại, dễ tiếp cận.

Công nghệ chắp cánh cho bảo tàng, nhưng điều làm nên sức sống của bảo tàng vẫn là giá trị nguyên bản của hiện vật. Khi công nghệ trở thành cầu nối chứ không thay thế, bảo tàng sẽ thực sự phát huy vai trò là nơi lưu giữ ký ức quá khứ, đồng thời kiến tạo không gian văn hóa cho tương lai.

daidoanket.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

"Chìa khóa" thu hẹp khoảng cách số

"Chìa khóa" thu hẹp khoảng cách số

Phong trào “Bình dân học vụ số” tại Lào Cai đang tạo chuyển biến rõ rệt, giúp người dân và đội ngũ cán bộ cơ sở từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực số, thích ứng với yêu cầu quản lý và phục vụ trong thời đại chuyển đổi số.

Mua sắm Tết online

Mua sắm Tết online

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khi nhịp sống cuối năm trở nên hối hả, không khí mua sắm trên địa bàn tỉnh Lào Cai cũng bước vào cao điểm. Bên cạnh hình ảnh quen thuộc tại các chợ truyền thống, siêu thị, cửa hàng, một “chợ Tết” khác đang hình thành ngay trên không gian số.

Bản Lầu đẩy mạnh công nghệ số phục vụ người dân

Bản Lầu đẩy mạnh công nghệ số phục vụ người dân

Sau khi sáp nhập từ ba đơn vị hành chính cũ, xã biên giới Bản Lầu, tỉnh Lào Cai phải đối mặt với bài toán quản lý trên địa bàn rộng, dân số đông và điều kiện tự nhiên phức tạp. Để khắc phục khó khăn, địa phương lựa chọn chuyển đổi số làm khâu đột phá, từng bước đưa công nghệ vào thực tiễn quản lý, điều hành và phục vụ đời sống Nhân dân, góp phần hiện đại hóa nền hành chính công ở cơ sở.

Nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID mức độ 2

Nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID mức độ 2

Định danh điện tử VNeID mức độ 2 đang từng bước trở thành “chìa khóa số” quen thuộc trong đời sống người dân Lào Cai. Để hoàn thành mục tiêu đến năm 2026 có 90% người trưởng thành sở hữu tài khoản định danh điện tử mức độ 2, công an các địa phương trên địa bàn tỉnh đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.

Chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn và quản lý

Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai: Chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn và quản lý

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tòa án nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai, công tác chuyển đổi số trong hệ thống Tòa án nhân dân nói chung và tại Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai nói riêng đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo chuyển biến rõ nét trong hoạt động chuyên môn và quản lý.

Khoa học mở lối cho nông nghiệp Lào Cai

Khoa học mở lối cho nông nghiệp Lào Cai

Với sự đồng hành của khoa học công nghệ cùng tinh thần đổi mới, sáng tạo của nông dân, Lào Cai đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch, bền vững - vừa làm giàu cho người dân, vừa giữ gìn cảnh quan, môi trường và bản sắc.

Nhà nông "bén duyên" với công nghệ số

Nhà nông "bén duyên" với công nghệ số

Từ sản xuất manh mún, phụ thuộc vào thương lái, nhiều nhà nông trên địa bàn tỉnh đã từng bước làm quen, rồi “bén duyên” với công nghệ số để tổ chức lại sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc ứng dụng công nghệ số từ khâu sản xuất, tiêu thụ đến thanh toán không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản, ổn định đầu ra mà còn hình thành tư duy làm kinh tế nông nghiệp hiện đại, thích ứng với cơ chế thị trường.

Chung tay chuyển đổi số

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành “cánh tay đắc lực” của lực lượng công an cơ sở trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và cảnh báo phương thức, thủ đoạn tội phạm. Từ khu vực đô thị đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các sản phẩm truyền thông dạng clip ngắn, trực quan giúp người dân dễ xem - hiểu nhanh, song đang đặt ra yêu cầu cao về tính chính xác, an toàn thông tin và tuân thủ quy định bản quyền.

Không để "lỡ nhịp" trong hành trình số

Không để "lỡ nhịp" trong hành trình số

Năm 2025 ghi dấu những bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số của tỉnh Lào Cai, khẳng định quyết tâm của một tỉnh miền núi biên giới đồng hành cùng tiến trình phát triển quốc gia trong kỷ nguyên số. Kết quả đạt được thể hiện nỗ lực đồng bộ của cả hệ thống chính trị, tư duy đổi mới và cách làm bài bản, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, đúng tinh thần “không để lỡ nhịp” trong chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

fb yt zl tw