Chuyện làm báo ở “địa ngục trần gian”

Nhà tù Côn Đảo, nơi được ví như “địa ngục trần gian”, vượt lên sự kiểm soát gắt gao, đàn áp dã man của địch, những tạp chí, nội san đã được ra đời, trở thành “vũ khí”, khích lệ tinh thần đấu tranh của các chiến sĩ trong lao tù.

0:00 / 0:00
0:00

Chúng tôi đến thăm Bảo tàng Côn Đảo vào một ngày tháng Tư. Biển trời Côn Đảo trong xanh, nắng gió hiền hòa. Chắc hẳn, với bất cứ ai nếu một lần đã đặt chân tới đây đều cảm nhận rằng, mỗi bước đi là sự kết nối với quá khứ bi tráng nhưng đầy kiêu hãnh của dân tộc.

baolaocai-br_20220402-142202.jpg
Mỗi chủ đề được trưng bày tại đây là một lát cắt chân thực về những năm tháng lịch sử đầy bi tráng, tinh thần đấu tranh kiên cường của các chiến sĩ cách mạng cùng những người yêu nước Việt Nam.

Sinh ra và trở thành nhà báo khi đất nước đã hòa bình, trong hành trình ngược dòng lịch sử - thăm Bảo tàng Côn Đảo, chúng tôi dừng lại khá lâu ở khu trưng bày chủ đề “Côn Đảo - trận tuyến, trường học” và chăm chú nghe lời thuyết minh viên kể chuyện làm báo trong “địa ngục trần gian”.

baolaocai-br_20220402-142524.jpg
Khu trưng bày cho thấy quá trình tự học, tự rèn luyện và tổ chức đấu tranh của các chiến sĩ cách mạng, biến nơi giam cầm thành một trận tuyến kiên cường.

Không chỉ là nhà tù khắc nghiệt, Côn Đảo còn là "trường học cách mạng" của những chiến sĩ kiên trung. Các chiến sĩ cách mạng tại đây đã bí mật tổ chức các lớp học, viết sách, làm báo để truyền bá tư tưởng cách mạng ngay trong nhà tù.

baolaocai-br_z6719417846226-4c79b34aada5b61a1696a4b8bbaab371.jpg
Trong các hình thức sinh hoạt chính trị phong phú và đa dạng tại nhà tù Côn Đảo, phải kể đến hoạt động làm báo bí mật trong ngục tù.

Các tờ báo, tập san đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của các tù chính trị. Sau khi các tờ báo ra đời và thu hút đông đảo tù chính trị tham gia, trở thành tài liệu được các tù nhân chuyền tay nhau đọc đi đọc lại.

baolaocai-br_20220402-142443.jpg
Những hiện vật còn lại là minh chứng sinh động cho hoạt động làm báo, truyền bá văn hóa tại nhà tù Côn Đảo.

Các bài báo đều được các tù chính trị chép bằng tay, kê bìa các - tông lên đầu gối để làm bàn chép, đầu tiên viết nháp vào bìa các - tông tận dụng từ vỏ thuốc, sau đó chép sạch vào giấy trắng.

baolaocai-br_20220402-142448.jpg
Tập san "Xây dựng" là tài liệu học tập quý giá và là tài liệu giác ngộ cách mạng cho các tù nhân chính trị.

Để làm ra các tờ báo thời đó, tù chính trị phải bí mật nhờ mua giấy và bút, tận dụng giấy bọc thức ăn, vật phẩm sinh hoạt từ bên ngoài gửi vào. Các tù chính trị tự chế mực bằng cách lấy than ở các cục pin pha với nước và một ít dung dịch glycerin để bôi trơn.

baolaocai-br_20220402-142501.jpg
Việc trình bày nội dung rất đơn giản, các bài báo đều được chép thủ công bằng tay.

Màu sắc để minh họa trên bìa báo, tập san cũng được làm từ vật dụng sẵn có trong tù. Ví dụ, màu đỏ, màu nâu từ thuốc đỏ y tế, màu vàng là bột nghệ, bột thuốc tetracyclin, màu xanh từ lá khoai lang hoặc thuốc sát trùng…

baolaocai-br_20220402-142509.jpg
Mỗi một số báo, bộ phận vẽ bìa, trình bày maket và chép bài thành nhiều lần, cứ thế, các tờ báo được bí mật phát hành trong điều kiện kiểm soát gắt gao của địch.
baolaocai-br_tap-san-sinh-hoat-va-xay-dung.jpg
Những hình ảnh, hiện vật lưu giữ tại Bảo tàng Côn Đảo đã kể về kỳ tích làm báo ở một nơi đặc biệt và cách làm báo sáng tạo cũng thật đặc biệt, ghi dấu ấn lịch sử trong dòng chảy 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nâng cao chất lượng phối hợp tham mưu thể chế hóa và triển khai các chủ trương, định hướng lớn của Đảng

Nâng cao chất lượng phối hợp tham mưu thể chế hóa và triển khai các chủ trương, định hướng lớn của Đảng

Thay mặt Ban Bí thư, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư vừa ký Quyết định số 488-QĐ/TW, ngày 5/10/2026 ban hành Quy chế phối hợp giữa Đảng ủy Quốc hội với các đảng ủy trực thuộc Trung ương, cơ quan đảng ở Trung ương và các tỉnh ủy, thành ủy.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết Trung ương 4

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết Trung ương 4

Bộ Chính trị, Ban Bí thư sẽ tổ chức hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện nghị quyết hội nghị Trung ương 4, nhằm truyền đạt các nội dung cốt lõi, điểm mới, trọng tâm các nghị quyết, kết luận, quy định đã được thông qua. Theo kế hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có phát biểu chỉ đạo quan trọng tại hội nghị.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hoàng Giang động viên các diễn viên luyện tập màn Đại Xòe tại Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hoàng Giang động viên các diễn viên luyện tập màn Đại Xòe tại Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

Tối 9/10, đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh đã đến thăm, động viên các nghệ nhân, diễn viên đang luyện tập màn Đại Xòe tại sân vận động Nghĩa Lộ, chuẩn bị cho chương trình khai mạc Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026.

Viết tiếp bản hùng ca thời đại mới

Viết tiếp bản hùng ca thời đại mới

Ngày này cách đây 72 năm về trước mãi mãi là dấu son chói lọi trong tiến trình lịch sử vinh quang của dân tộc Việt Nam. Ngày 10-10-1954, Thủ đô Hà Nội hoàn toàn giải phóng. Rừng cờ hoa náo nức đón mừng đoàn quân chiến thắng trở về không chỉ chấm dứt 9 năm kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, mà còn mở ra một thời kỳ mới hết sức vẻ vang của mảnh đất Thăng Long - Hà Nội trong thời đại Hồ Chí Minh.

Hà Nội từ mùa thu giải phóng đến tầm nhìn trăm năm

Hà Nội từ mùa thu giải phóng đến tầm nhìn trăm năm

Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026) là dịp chúng ta tri ân các thế hệ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì sự nghiệp giải phóng, xây dựng và bảo vệ Hà Nội, để từ đó nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm đối với tương lai Thủ đô và đất nước.

Bộ CHQS tỉnh Lào Cai khánh thành “Nhà đồng đội” tại phường Yên Bái

Bộ CHQS tỉnh Lào Cai khánh thành “Nhà đồng đội” tại phường Yên Bái

Ngày 9/10, tại Tổ dân phố Minh Tân 3, phường Yên Bái, được sự ủy quyền của Quân khu 2, Bộ CHQS tỉnh Lào Cai phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương khánh thành, bàn giao “Nhà đồng đội” cho gia đình Trung tá quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Viết Lập, nhân viên Quân y, Bệnh xá, Phòng Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ CHQS tỉnh.

Thường trực Tỉnh ủy chỉ đạo hoàn thiện công tác chuẩn bị hai sự kiện chính trị - xã hội quan trọng

Thường trực Tỉnh ủy chỉ đạo hoàn thiện công tác chuẩn bị hai sự kiện chính trị - xã hội quan trọng

Chiều 9/10, dưới sự chủ trì của đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Thường trực Tỉnh ủy làm việc với lãnh đạo UBND tỉnh, Trường Chính trị tỉnh và các cơ quan, đơn vị liên quan để cho ý kiến về công tác chuẩn bị Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026; Lễ công bố quyết định công nhận Trường Chính trị tỉnh Lào Cai đạt chuẩn mức 2 và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.

Sau cánh cửa, những cơ hội trở về…

Sau cánh cửa, những cơ hội trở về…

Ở Trại giam Hồng Ca, công việc mỗi ngày bắt đầu từ những quy định rất nghiêm ngặt, nhưng đích đến không chỉ là giữ cho cơ sở giam giữ an toàn. Phía sau những cánh cửa khép lại là một hành trình khác: Giúp những người từng vấp ngã nhận ra lỗi lầm, học cách sống có kỷ luật và chuẩn bị cho ngày trở về. 

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai: Phấn đấu hoàn thành cao nhất các mục tiêu năm 2026

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai: Phấn đấu hoàn thành cao nhất các mục tiêu năm 2026

Sáng 9/10, dưới sự chủ trì của đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai tổ chức Hội nghị lần thứ 16, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 9 tháng năm 2026; xem xét, cho ý kiến và quyết định một số nội dung quan trọng theo thẩm quyền.

Lào Cai phát động Tháng cao điểm hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam

Lào Cai phát động Tháng cao điểm hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam

Sáng 9/10, tại phường Lào Cai, UBND tỉnh Lào Cai tổ chức hội nghị phát động Tháng cao điểm hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và tổng kết Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tinh thần, danh dự, nhân phẩm con người”.

fb yt zl tw