Pha Long "khát" nước sinh hoạt

Lê Trung Kiên - Phạm Xuân Anh

28/05/2026 19:43

Những ngày đầu hạ, nắng gắt vùng cao như đổ lửa xuống các sườn núi ở xã Pha Long, tỉnh Lào Cai. Ở nơi biên giới, câu chuyện thiếu nước sinh hoạt đang trở thành nỗi lo thường trực với hàng trăm hộ dân. Nhiều gia đình phải thức đêm chờ từng can nước, không ít hộ dân chấp nhận chi trả hàng trăm nghìn đồng để mua nước phục vụ sinh hoạt. Trong điều kiện khan hiếm, việc tắm giặt, nấu nướng đều phải tính toán, tiết kiệm từng giọt nước.

0:00 / 0:00

0:00

Mòn mỏi chờ từng giọt nước

Con đường dẫn vào thôn Ngải Thầu uốn lượn quanh các triền núi, bụi phủ trắng lối đi và sườn đồi hai bên. Giữa lưng chừng núi, một bể chứa nước nhỏ nằm lọt thỏm giữa những lán tạm được dựng bằng gỗ và bạt cũ. Đây là nguồn nước sinh hoạt duy nhất của hơn 40 hộ dân trong thôn. Theo người dân địa phương, vào mùa khô, mạch nước đầu nguồn suy giảm nghiêm trọng. Phải mất từ 10 đến 12 tiếng đồng hồ, nguồn nước mới chảy được khoảng 1 m³. Vì vậy, người dân phải thay nhau túc trực bên bể chứa để chờ lấy nước.

Mạch nước duy nhất phục vụ 40 hộ dân thôn Ngải Thầu, xã Pha Long mỗi ngày chỉ chảy được 2 m³ nước.

Bên chiếc lán dựng tạm, anh Lù Seo Hồ vẫn kiên nhẫn ngồi canh nước từ sáng sớm. Anh cho biết, nếu không chờ trực tiếp thì rất dễ bị mất lượt.

Người dân dựng lán tạm gần bế chứa để "canh" nước

Ở nơi mà từng can nước đều quý giá, chuyện người dân phải xếp hàng, thay nhau canh nước đã trở thành hình ảnh quen thuộc suốt nhiều năm qua. Những chiếc can nhựa, được tận dụng tối đa để tích trữ nước cho sinh hoạt.

Sau nửa ngày chờ đợi, dòng nước ít ỏi cuối cùng cũng chảy về bể chứa. Dù nguồn nước đục, không đảm bảo vệ sinh, nhưng với nhiều hộ dân nơi đây, đó vẫn là cứu cánh duy nhất trong mùa hạn.

Không có hệ thống lọc, không được che chắn, quan sát bằng mắt thường người nước này không đảm bảo vệ sinh

Anh Giàng Seo Sính, người dân thôn Ngải Thầu cho biết:

Không riêng thôn Ngải Thầu, tại thôn Dìn Chin, tình trạng thiếu nước cũng đang diễn ra nghiêm trọng. Người dân phải mang theo hàng chục chiếc can nhựa để hứng từng chút nước chảy ra từ khe núi.

Tại thôn Dìn Chin, người dân thay phiên nhau dùng can nhựa để hứng từng giọt nước, nhằm đáp ứng những nhu cầu sinh hoạt tối thiểu hằng ngày.

Ông Giàng Seo Vư cho biết, nguồn nước ít nên các hộ phải tự nhắc nhau lấy vừa đủ để còn phần cho người khác.

Nước trở thành gánh nặng chi tiêu

Không chỉ thiếu nước, nhiều hộ dân còn phải đối mặt với áp lực chi phí khi buộc phải mua nước để duy trì các nhu cầu sinh hoạt tối thiểu. Tại một số gia đình có điều kiện hơn, những chiếc téc chứa nước dung tích lớn được đặt trước sân nhà. Mỗi lần hết nước, họ phải thuê xe chở nước từ nơi khác đến với chi phí không nhỏ.

Đối với người dân vùng cao, khoản chi phí này là một gánh nặng không nhỏ. Trong khi thu nhập chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, đời sống còn nhiều khó khăn, việc phải bỏ ra hàng triệu đồng mỗi tháng để mua nước sinh hoạt khiến nhiều gia đình càng thêm chật vật.

Thiếu nước cũng kéo theo hàng loạt hệ lụy khác. Nhiều diện tích hoa màu bị ảnh hưởng do không có nước tưới. Chăn nuôi gặp không ít khó khăn. Sinh hoạt hàng ngày bị đảo lộn. Người dân phải tính toán chi li từng gáo nước cho việc nấu ăn, tắm giặt.

Có những ngày cao điểm, cả gia đình chỉ dám dùng nước để nấu cơm, còn việc tắm giặt phải cắt giảm tối đa. Trẻ nhỏ phải đến trường trong điều kiện sinh hoạt thiếu thốn. Cuộc sống của người dân vùng biên vốn đã khó khăn nay càng thêm lao đao, chật vật.

Cần sớm "giải cơn khát" của người dân vùng biên

Theo thống kê của chính quyền địa phương, hiện toàn xã Pha Long có gần 700 hộ dân thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng. Nếu tình trạng nắng hạn tiếp tục kéo dài, con số này sẽ còn tăng thêm.

Điều đáng nói là trên địa bàn xã đã từng được đầu tư 25 công trình nước sạch. Tuy nhiên, hiện chỉ còn 5 công trình hoạt động. Phần lớn các công trình còn lại đã xuống cấp, hư hỏng hoặc hoạt động kém hiệu quả do nguồn nước đầu nguồn cạn kiệt. Nhiều hệ thống dẫn nước được đầu tư hàng tỷ đồng nhưng hiện nay chỉ còn trơ lại đường ống hư hỏng, bể chứa bỏ không giữa núi rừng.

Nhiều hộ dân phải mua nước sinh hoạt với giá 160.000 đồng/m3 và sử dụng chắt chiu, tiết kiệm

Theo lãnh đạo địa phương, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu nước là do biến đổi khí hậu khiến nguồn nước đầu nguồn suy giảm nghiêm trọng. Bên cạnh đó, địa hình vùng cao hiểm trở khiến việc đầu tư, duy tu các công trình nước sạch gặp nhiều khó khăn.

Không ít công trình sau khi đưa vào sử dụng một thời gian đã hư hỏng nhưng không có kinh phí sửa chữa. Trong khi đó, nguồn nước tự nhiên ngày càng cạn kiệt khiến nhiều hệ thống cấp nước gần như “tê liệt”.

Hầu hết các công trình nước sạch được đầu tư ở Pha Long nằm "đắp chiếu" do nguồn nước cạn kiệt hoặc hư hỏng do thiếu kinh phí sửa chữa.

Để giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt, địa phương đã đề xuất nhiều phương án. Do đó, trong tương lai, một dự án nước sạch với tổng vốn đầu tư gần 120 tỷ đồng dự kiến sẽ được triển khai tại xã Pha Long. Tuy nhiên đến nay, dự án mới chỉ dừng ở giai đoạn khảo sát, tìm kiếm nguồn nước. Người dân vẫn chưa biết đến bao giờ công trình mới được khởi công. Trong khi chờ đợi một giải pháp căn cơ, hàng trăm hộ dân vùng biên vẫn phải tiếp tục sống trong cảnh “khát” nước từng ngày.

Gần 700 hộ dân tại xã Pha Long thiếu nước sinh hoạt.

Khi mặt trời dần khuất sau những dãy núi ở Pha Long, bên bể chứa nước nhỏ giữa thôn Ngải Thầu, người dân vẫn lặng lẽ ngồi chờ. Những chiếc can nhựa xếp hàng dài bên mép nước.

Ở nơi phên dậu Tổ quốc, mong mỏi của người dân lúc này không phải những điều lớn lao. Họ chỉ hy vọng một ngày không xa, nước sạch sẽ về tới từng mái nhà, để cuộc sống bớt đi những tháng ngày chắt chiu, chờ đợi từng giọt nước giữa mùa khô khắc nghiệt nơi vùng cao.