Theo quy định mới, người giữ chức danh trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải là công dân Việt Nam cư trú thường xuyên tại địa bàn xã, phường hoặc đặc khu, từ đủ 21 tuổi trở lên; ưu tiên người trong độ tuổi lao động, có đủ sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Bên cạnh đó, ứng viên phải có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu, có uy tín trong cộng đồng dân cư và được nhân dân tín nhiệm; bản thân và gia đình chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Nghị định cũng yêu cầu người đảm nhiệm chức danh này có kiến thức văn hóa, năng lực, kinh nghiệm và kỹ năng vận động, tổ chức nhân dân thực hiện các công việc tự quản của cộng đồng dân cư, đồng thời triển khai hiệu quả các nhiệm vụ do cấp ủy, chính quyền địa phương cấp xã giao. Nhà nước khuyến khích lựa chọn những người có trình độ chuyên môn phù hợp với yêu cầu hoạt động của thôn, tổ dân phố.
Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu về khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ công việc; đồng thời có kỹ năng lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê, báo cáo và thực hiện các nhiệm vụ theo quy định.
Người đang trong thời gian bị xử lý kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành bản án, quyết định của tòa án sẽ không đủ điều kiện đảm nhiệm chức danh này.
Về nhiệm vụ, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố có trách nhiệm chủ trì hội nghị thôn, tổ dân phố; tổ chức hội nghị định kỳ của cộng đồng dân cư; tổ chức để nhân dân bàn bạc, quyết định hoặc tham gia ý kiến đối với các nội dung thuộc phạm vi thực hiện dân chủ ở cơ sở theo quy định của pháp luật.
Ngoài ra, người đứng đầu thôn, tổ dân phố còn có trách nhiệm tổ chức thực hiện các quyết định đã được cộng đồng dân cư thông qua; theo dõi, tổng hợp và báo cáo kết quả thực hiện với UBND cấp xã; triển khai các hoạt động tự quản theo quy định của pháp luật và hương ước, quy ước tại địa phương.
Nghị định cũng quy định trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải phối hợp với Ban Công tác Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và các tổ chức tự quản khác trong việc tổ chức các hoạt động cộng đồng, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn.
Về quyền hạn, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là người đại diện cho cộng đồng dân cư trong các quan hệ liên quan đến hoạt động của thôn, tổ dân phố theo quy định của pháp luật; được ký hợp đồng xây dựng công trình do nhân dân đóng góp kinh phí sau khi được hội nghị thôn, tổ dân phố thông qua.
Bên cạnh đó, người giữ chức danh này được mời tham dự các cuộc họp của chính quyền địa phương cấp xã liên quan đến việc triển khai những công việc tác động trực tiếp đến cộng đồng dân cư.
Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 26/5/2026.
