Khoảng 16 giờ 40 phút ngày 29/3, cơn dông lốc hình thành và di chuyển nhanh qua khu vực Nghĩa Lộ. Chỉ trong thời gian ngắn, gió giật mạnh kèm theo mưa lớn đã khiến hàng nghìn ngôi nhà bị tốc mái, cây cối gãy đổ, hệ thống điện và nhiều công trình dân sinh bị hư hỏng. Trong đó, phường Cầu Thia là địa bàn chịu ảnh hưởng nặng nhất với hơn 2.300 hộ dân bị tác động, hàng trăm ngôi nhà bị tốc mái từ 50% đến 100%.
Trực tiếp chứng kiến sự tàn phá của thiên tai, anh Hoàng Văn Trạng, tổ dân phố Bản Đường, phường Cầu Thia vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại: “Cơn lốc đến rất nhanh, gia đình tôi phải chạy xuống gầm sàn trú ẩn. Chỉ trong thời gian ngắn, toàn bộ mái nhà bị cuốn bay, các hộ xung quanh cũng thiệt hại rất nhiều".
Sau cơn dông lốc, nhiều khu vực trở nên tan hoang: mái tôn vặn xoắn, cột điện đổ nghiêng, nhiều tài sản sinh hoạt bị hỏng. Không ít hộ gia đình rơi vào tình trạng khó khăn khi mất nơi ở, đời sống bị đảo lộn. Tuy nhiên, sự chủ động, khẩn trương của chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đã góp phần giảm thiểu tối đa thiệt hại và nhanh chóng ổn định tình hình.
Ngay sau khi thiên tai xảy ra, phường Cầu Thia đã kích hoạt phương án ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”, huy động toàn bộ lực lượng gồm dân quân tự vệ, công an cơ sở, tổ dân phố cùng sự hỗ trợ của các đơn vị tăng cường. Công tác rà soát, thống kê thiệt hại được triển khai khẩn trương, đồng thời ưu tiên hỗ trợ những hộ bị ảnh hưởng nặng.
Ông Chu Tiến Dũng - Phó Chủ tịch UBND phường Cầu Thia cho biết: Ngay sau khi thiên tai xảy ra, địa phương đã huy động các lực lượng theo phương châm "4 tại chỗ", gồm dân quân, công an cơ sở và các lực lượng hỗ trợ. Đồng thời, với sự chi viện của hơn 60 cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Khu vực Phòng thủ 4, chúng tôi đã nhanh chóng giúp người dân khắc phục hậu quả. Đến nay, cơ bản các hộ bị thiệt hại nặng đã được lợp lại mái, ổn định chỗ ở.
Không chỉ dừng lại ở việc khắc phục hậu quả, chính quyền địa phương còn chủ động bố trí nguồn kinh phí hỗ trợ, cung cấp vật tư thiết yếu, đặc biệt đối với các hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn, đảm bảo không để người dân rơi vào cảnh “màn trời, chiếu đất”. Tinh thần tương trợ cộng đồng cũng được phát huy rõ nét khi nhiều tổ chức, cá nhân chung tay hỗ trợ, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.
Tại phường Nghĩa Lộ, cơn dông lốc cũng gây thiệt hại đáng kể, với 572 ngôi nhà bị hư hỏng ở các mức độ khác nhau. Từ thực tế này, địa phương đang rà soát lại toàn bộ công tác phòng, chống thiên tai, xác định rõ những tồn tại, hạn chế để có giải pháp khắc phục trong thời gian tới.
Ông Nguyễn Công Cường - Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nghĩa Lộ cho biết: “Trong thời gian tới, địa phương sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức chủ động phòng, chống thiên tai. Đồng thời, khuyến khích các gia đình thay thế các tấm lợp cũ bằng các loại vật liệu bền chắc hơn, nhằm giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra mưa bão".
Thực tiễn từ cơn dông lốc cuối tháng 3 cho thấy, thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, không tuân theo quy luật truyền thống. Những hiện tượng thời tiết cực đoan như dông lốc, mưa đá, lũ quét có thể xảy ra bất cứ lúc nào, với cường độ mạnh và phạm vi ảnh hưởng rộng. Trong bối cảnh đó, nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà cần sự tham gia chủ động của toàn xã hội.
Một trong những bài học quan trọng được rút ra là vai trò của công tác dự báo, cảnh báo sớm. Nếu thông tin về diễn biến thời tiết được truyền tải kịp thời, chính xác đến với người dân, khả năng chủ động phòng tránh sẽ được nâng cao. Bên cạnh đó, việc rà soát, gia cố nhà ở, đặc biệt là các công trình có kết cấu tạm, mái lợp yếu, cần được thực hiện thường xuyên trước mùa mưa bão.
Cùng với đó, việc kiện toàn lực lượng ứng phó tại cơ sở, nâng cao kỹ năng xử lý tình huống cho cán bộ và người dân cũng là yếu tố then chốt. Phương châm “4 tại chỗ” đã chứng minh hiệu quả trong thực tế, song để phát huy tối đa, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực, vật tư và phương án hành động cụ thể.
Về lâu dài, công tác quy hoạch xây dựng, phát triển hạ tầng cần tính đến yếu tố thích ứng với biến đổi khí hậu. Những khu vực có nguy cơ cao cần được cảnh báo, hạn chế xây dựng nhà ở kiên cố hoặc có giải pháp kỹ thuật phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro.
Thực tiễn cho thấy, thiên tai là yếu tố khách quan, khó tránh khỏi, nhưng thiệt hại có thể được kiểm soát nếu có sự chuẩn bị chủ động từ sớm, từ cơ sở. Từ những bài học sau cơn dông lốc, việc nâng cao ý thức phòng tránh của người dân, cùng sự chỉ đạo quyết liệt, kịp thời của chính quyền các cấp sẽ tạo thành “lá chắn” vững chắc trước những diễn biến bất thường của thời tiết.
Chủ động phòng, chống dông lốc không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là yêu cầu lâu dài, gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Khi mỗi người dân đều nâng cao ý thức tự bảo vệ, mỗi địa phương sẵn sàng phương án ứng phó, thiệt hại do thiên tai gây ra sẽ từng bước được giảm thiểu, góp phần bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản và ổn định đời sống xã hội.
