Rộng cửa tuyển sinh nhưng cạnh tranh lớn
Trong nhiều năm gần đây, các lĩnh vực đào tạo về kinh doanh, tài chính hay pháp luật luôn nằm trong nhóm ngành thu hút đông thí sinh đăng ký xét tuyển tại các trường đại học.
Theo Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó Giám đốc thường trực Trường Đại học Duy Tân, kỳ tuyển sinh năm 2025, trong số hơn 625.000 thí sinh trúng tuyển nhập học trên cả nước, các lĩnh vực liên quan đến kinh tế, ngân hàng và luật chiếm tỷ lệ sinh viên theo học lớn nhất.
Tiến sĩ Võ Thanh Hải cho rằng, một trong những lý do khiến các ngành này thu hút đông thí sinh là do phạm vi đào tạo rộng và không có tính đặc thù cao trong tuyển sinh đầu vào như một số ngành khác. Nhờ đó, thí sinh có nhiều cơ hội xét tuyển thông qua các phương thức và tổ hợp môn khác nhau.
Tại Trường Đại học Duy Tân, khoảng 70% chỉ tiêu tuyển sinh được dành cho các lĩnh vực đào tạo này. Thực tế cho thấy, phổ điểm trúng tuyển cũng rất đa dạng, có trường chỉ khoảng 15 điểm nhưng cũng có ngành lên tới 27 - 28 điểm, tùy theo mức độ cạnh tranh và uy tín đào tạo của từng cơ sở.
Ở góc độ đào tạo, PGS.TS Phạm Hà, Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng Trường Đại học Mở TP Hồ Chí Minh cho biết, đây là những ngành gắn trực tiếp với hoạt động của doanh nghiệp nên nhu cầu nhân lực vẫn ở mức cao. Nhiều vị trí việc làm trong các doanh nghiệp, từ quản trị, tài chính, kinh doanh đến pháp chế, đều cần nguồn nhân lực được đào tạo bài bản từ các lĩnh vực này.
Tuy vậy, việc có nhiều trường đào tạo cũng đồng nghĩa với sự cạnh tranh ngày càng lớn. PGS.TS Phạm Hà cho rằng, khi lựa chọn một ngành học được nhiều người quan tâm, sinh viên sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh không chỉ trong quá trình học tập mà còn bước vào thị trường lao động.
“Nếu chỉ tập trung vào kiến thức được giảng dạy trên lớp mà không chủ động trang bị thêm kỹ năng nghề nghiệp, sinh viên có thể có việc làm nhưng mức thu nhập không cao và dễ bị đào thải”, PGS.TS Phạm Hà nhận định.
Còn theo Thạc sĩ Ngô Thị Xuân, Phó Trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh, quy mô đào tạo của nhiều trường đối với các lĩnh vực này rất lớn. Tại trường, 15 trong tổng số 20 ngành đào tạo thuộc nhóm kinh tế - tài chính - ngân hàng, vì vậy số lượng thí sinh đăng ký cũng chiếm khoảng 85% tổng thí sinh.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Phó phòng phụ trách Tuyển sinh, Truyền thông và Quan hệ doanh nghiệp Trường Đại học Tài chính - Marketing chia sẻ thêm, các ngành thuộc lĩnh vực kinh doanh, quản lý và pháp luật được nhiều thí sinh lựa chọn vì cơ hội việc làm tương đối rộng và mức thu nhập ổn định. Tuy nhiên, sự quan tâm lớn cũng đồng nghĩa với mức độ cạnh tranh ngày càng cao.
Do đó, thí sinh cần tìm hiểu kỹ về nội dung chương trình đào tạo cũng như yêu cầu nghề nghiệp trước khi quyết định theo học. Thực tế có nhiều sinh viên sau năm thứ nhất phải xin chuyển ngành do lựa chọn ban đầu chưa phù hợp.
Chọn ngành phù hợp thay vì chạy theo xu hướng
Bên cạnh các ngành đào tạo truyền thống, nhiều trường đại học hiện mở thêm các ngành mới theo hướng liên ngành như kinh tế số, công nghệ tài chính, digital marketing, thương mại điện tử hay logistics và quản lý chuỗi cung ứng.
Theo Tiến sĩ Ngô Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP Hồ Chí Minh, công nghệ đang tác động mạnh đến xu hướng ngành nghề. Vì vậy, nhiều chương trình đào tạo hiện được thiết kế theo hướng tích hợp kiến thức quản trị với công nghệ và kỹ năng toàn cầu.
Tiến sĩ Ngô Minh Hải khuyến nghị, thí sinh nên tận dụng nhiều phương thức xét tuyển khác nhau, đồng thời lựa chọn tổ hợp môn phù hợp với thế mạnh của bản thân để tăng cơ hội trúng tuyển. Tuy nhiên, việc lựa chọn ngành học cần cân nhắc nhiều yếu tố.
“Đầu tiên phải xét đến sở thích và năng lực bản thân; tiếp đến là cơ hội việc làm và sự công nhận của xã hội; cuối cùng có thể cân nhắc yếu tố truyền thống gia đình. Một ngành học giao thoa được các yếu tố này sẽ phù hợp với người học”, Tiến sĩ Ngô Minh Hải cho biết.
Ở góc độ đào tạo, Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho biết năm 2026 trường sử dụng nhiều phương thức tuyển sinh như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, kết quả kỳ thi đánh giá năng lực của ĐHQG TP Hồ Chí Minh, kỳ thi V-SAT hoặc các phương thức kết hợp.
Theo Thạc sĩ Quang Trị, nhiều ngành đang được thí sinh quan tâm gồm kinh tế số, marketing số, thương mại điện tử, logistics và quản lý chuỗi cung ứng hay luật kinh tế. Đây đều là những ngành gắn với nhu cầu phát triển của nền kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số.
Trong khi đó, Tiến sĩ Đỗ Hữu Nguyên Lộc, Giám đốc Gloucestershire Việt Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP Hồ Chí Minh, cho rằng xu hướng nghề nghiệp trong tương lai sẽ ưu tiên những nhân sự có khả năng làm việc đa lĩnh vực. Theo Tiến sĩ Nguyên Lộc, nhiều ngành có mức thu nhập cao thường là các công việc mang tính đa ngành hoặc liên ngành.
Cùng quan điểm, Tiến sĩ Hà Thúc Viên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức, cho rằng sinh viên hiện nay cần được trang bị thêm nhiều kỹ năng để thích ứng với bối cảnh công nghệ và hội nhập quốc tế. Những kỹ năng quan trọng gồm khả năng ứng dụng AI và công nghệ, quản lý rủi ro, thích ứng với môi trường biến động, ngoại ngữ và làm việc trong môi trường đa văn hóa.
Đối với các chương trình đào tạo quốc tế, yếu tố ngoại ngữ cũng trở thành điều kiện quan trọng. Theo Tiến sĩ Hà Thúc Viên, nhiều chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh yêu cầu sinh viên có trình độ ngoại ngữ nhất định hoặc vượt qua bài kiểm tra tiếng Anh đầu vào của trường.
Ở lĩnh vực pháp luật, Thạc sĩ - Luật sư Phạm Gia Điệp, Giám đốc Trung tâm Quản lý đào tạo Trường Đại học Công nghệ TP Hồ Chí Minh, lưu ý người học cần có các tố chất như khả năng đọc hiểu văn bản pháp luật, tư duy logic, kỹ năng phản biện và giao tiếp. Ngoài ra, theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngưỡng điểm xét tuyển đầu vào đối với nhóm ngành luật phải đạt tối thiểu 18 điểm cho tổ hợp ba môn.
Các chuyên gia cũng cho rằng, điều quan trọng không phải là điểm xuất phát hay tên ngành học mà là sự nỗ lực của người học trong suốt quá trình học tập. Thạc sĩ Phạm Quan Trường, Phó Trưởng khoa Kinh doanh và Luật Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn, cho biết trong thực tế có nhiều trường hợp người lao động có điểm xuất phát không cao, nhưng nhờ nỗ lực học tập thêm ngoại ngữ và kỹ năng nghề nghiệp đã nhanh chóng thăng tiến trong công việc.
Theo Thạc sĩ Quan Trường, doanh nghiệp hiện nay không chỉ đánh giá bằng cấp mà còn quan tâm nhiều đến kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, đàm phán và khả năng thích ứng với môi trường công việc.
Các chuyên gia cho rằng, việc lựa chọn ngành học đại học cần được xem như một quyết định dài hạn. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần chủ động trang bị thêm ngoại ngữ, kỹ năng số và kỹ năng mềm để có thể đứng vững trong môi trường lao động ngày càng cạnh tranh.
Như nhận định của PGS.TS Phạm Hà, Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng Trường Đại học Mở TP Hồ Chí Minh, học đại học chỉ là bước khởi đầu. Để có thể phát triển bền vững trong nghề nghiệp, mỗi người cần duy trì tinh thần tự học và học tập suốt đời, không chỉ trong chuyên ngành mà còn ở nhiều lĩnh vực liên quan.
