Mỹ duy trì sức ép quân sự
Một trong những diễn biến đáng chú ý ngày 3/10 là việc Mỹ tiếp tục duy trì lực lượng hải quân quy mô lớn tại khu vực Trung Đông. Tàu sân bay USS George Washington hiện giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động quân sự của Washington liên quan đến Iran và an ninh hàng hải quanh eo biển Hormuz.
Truyền thông quốc tế cũng đưa tin Mỹ có thể điều thêm một nhóm tác chiến tàu sân bay tới khu vực. Nếu kế hoạch được triển khai đầy đủ, hiện diện quân sự của Washington tại Trung Đông sẽ được tăng cường đáng kể trong thời gian tới.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran tiếp tục gặp nhiều trở ngại. Những bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran, các biện pháp trừng phạt, phong tỏa hàng hải và cơ chế lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn là những nút thắt chính.
Sáng 4/10, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tiếp tục đưa ra thông điệp cứng rắn, cho rằng Washington đang ở vị thế thuận lợi và Tổng thống Donald Trump vẫn có nhiều lựa chọn nếu Iran không thay đổi lập trường.
Ông Hegseth đồng thời tái khẳng định quan điểm của chính quyền Mỹ rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Iran chuẩn bị kịch bản đáp trả mạnh hơn
Ở chiều ngược lại, Tehran cũng phát đi những cảnh báo ngày càng rõ ràng.
Theo các thông tin được truyền thông quốc tế đăng tải, giới chức Iran đang xem xét phương án mở rộng quy mô đáp trả nếu Mỹ nối lại những cuộc tấn công quân sự lớn.
Các kế hoạch được cân nhắc không chỉ hướng tới những mục tiêu liên quan trực tiếp đến lực lượng Mỹ mà có thể tính đến các cơ sở hoặc địa điểm hỗ trợ hoạt động quân sự của Washington.
Thông điệp từ Tehran cho thấy Iran muốn tạo sức răn đe, đồng thời cảnh báo rằng một vòng leo thang quân sự mới có nguy cơ mở rộng phạm vi xung đột.
Iran vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao, nhưng yêu cầu bất kỳ tiến trình đàm phán nào cũng phải đi kèm những bước đi cụ thể từ phía Mỹ, đặc biệt liên quan đến trừng phạt, phong tỏa và vấn đề eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm
Eo biển Hormuz tiếp tục là một trong những điểm nóng nhất trong căng thẳng Mỹ - Iran.
Washington và Tehran vẫn tồn tại khác biệt lớn về quyền kiểm soát, bảo đảm an ninh hàng hải và điều kiện để hoạt động vận tải qua tuyến đường biển chiến lược này trở lại bình thường.
Mỹ tuyên bố duy trì khả năng kiểm soát hoạt động hàng hải trong khu vực, trong khi Iran coi việc dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa và giảm sức ép kinh tế là những điều kiện quan trọng để có thể tiến tới thỏa thuận.
Trong ngày 3/10, Iraq thông báo đã vận chuyển khoảng 2 triệu thùng dầu thô bằng tàu chở dầu cỡ lớn qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, hoạt động hàng hải tại khu vực vẫn chịu sức ép lớn bởi nguy cơ xảy ra các sự cố an ninh và những diễn biến khó lường giữa Mỹ và Iran.
Ông Trump: Xung đột có thể kết thúc “rất sớm”
Trong một bài phát biểu tại bang Alabama ngày 28/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục đề cập triển vọng chấm dứt xung đột với Iran.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng tình hình có thể kết thúc “rất sớm” và nhấn mạnh Washington sẽ đạt mục tiêu theo cách này hoặc cách khác.
Tuy nhiên, ông Trump cũng cho rằng việc tìm kiếm một đối tác đàm phán phù hợp phía Iran đang gặp khó khăn.
Các phát biểu trên cho thấy Nhà Trắng vẫn để ngỏ khả năng đàm phán, nhưng đồng thời tiếp tục sử dụng sức ép quân sự và kinh tế nhằm buộc Tehran nhượng bộ.
Sức ép kinh tế đối với Iran gia tăng
Cùng với sức ép quân sự, kinh tế Iran tiếp tục đối mặt nhiều khó khăn.
Ngày 3/10, đồng rial của Iran giảm xuống mức thấp mới, khoảng 2,688 triệu rial đổi một USD trên thị trường. Ngân hàng Trung ương Iran đã phải triển khai biện pháp bán ngoại tệ nhằm hỗ trợ đồng nội tệ.
Trừng phạt, hạn chế xuất khẩu dầu, hoạt động phong tỏa cùng chi phí kéo dài của xung đột đang tạo thêm áp lực lên nền kinh tế Iran.
Diễn biến này cũng tác động tới tâm lý thị trường khu vực, trong bối cảnh giới đầu tư đặc biệt quan tâm khả năng căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục đẩy giá năng lượng lên cao.
Nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu
Tính đến sáng 4/10, chưa xuất hiện thông tin được các hãng tin quốc tế lớn xác nhận về một đợt tấn công trực tiếp quy mô lớn mới giữa Mỹ và Iran trong khoảng thời gian đêm 3/10 - sáng 4/10.
Tuy nhiên, việc Washington tăng cường hiện diện quân sự, Tehran chuẩn bị phương án đáp trả mạnh hơn và hai bên tiếp tục bất đồng về eo biển Hormuz cho thấy nguy cơ bùng phát một vòng đối đầu mới vẫn hiện hữu.
Trong bối cảnh đó, hoạt động trung gian của các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Qatar và Oman, tiếp tục được kỳ vọng có thể tạo thêm không gian cho ngoại giao.
Dù cả Washington và Tehran đều phát tín hiệu không đóng hoàn toàn cánh cửa đàm phán, khoảng cách về chương trình hạt nhân, trừng phạt, phong tỏa hàng hải và cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz vẫn rất lớn. Vì vậy, tình hình Mỹ - Iran trong những ngày tới được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp và khó lường.
Theo Reuters, AP, The Jerusalem Post
