Phân bón và thuốc bảo vệ thực vật là ngành hàng có thị trường rộng lớn, doanh thu mỗi năm lên đến hàng nghìn tỷ đồng, phản ánh quy mô và tầm quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung. Thế nhưng, câu chuyện về quản lý nhà nước, ý thức, kỹ năng sử dụng vật tư nông nghiệp của người nông dân, đòi hỏi có giải pháp đồng bộ, quyết liệt và lâu dài.
Bà Nguyễn Thị Xuân - Giám đốc Công ty TNHH Thủy Ngân cho biết: Thị trường phân bón trong tỉnh rất phong phú, với nhiều thương hiệu như: đạm Hà Bắc, phân bón Đầu Trâu, NPK Lâm Thao, NPK Lào Cai...
Khách hàng của thị trường vật tư nông nghiệp chính là nông dân - những người sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Trong khi đó, thị trường phân bón, thuốc bảo vệ thực vật rất phong phú, đa dạng, nhiều sản phẩm có tên nước ngoài. Chỉ riêng trong cùng một loại sản phẩm, ví dụ như thuốc trừ rầy nâu, đã có nhiều loại với tên gọi khác nhau, chưa kể trong quá trình sử dụng, tỷ lệ thuốc pha, số lần phun... đều phụ thuộc vào mức độ của dịch bệnh. Sự phong phú ấy, nếu không được quản lý tốt, sẽ trở thành "ma trận" đối với người sử dụng.
Bà Lê Thị Hậu, tổ dân phố Ninh Phúc, phường Nam Cường chia sẻ: Có quá nhiều loại phân bón, thuốc trừ sâu bày bán trên thị trường. Với người nông dân như chúng tôi cũng khó trong việc sử dụng chủng loại nào cho phù hợp.
Sinh sống ở đô thị như bà Hậu còn cảm thấy lúng túng, chắn hẳn người dân ở vùng sâu, vùng xa cũng sẽ gặp khó khăn trong việc lựa chọn, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.
Thời điểm này, nông dân các địa phương trong tỉnh đang tất bật sản xuất rau màu vụ đông, chuẩn bị vụ lúa xuân năm 2027, đồng nghĩa với nhu cầu vật tư phân bón, thuốc trừ sâu rất lớn.
Mặc dù năm 2025 và 9 tháng năm 2026, các ngành chức năng chưa phát hiện vụ buôn bán, vận chuyển phân bón giả nào; nhưng hiện nay tình trạng bà con lạm dụng phân hoá học và bón sai thời điểm còn xảy ra. Không ít gia đình bỏ qua các loại phân hữu cơ và phân vi sinh. Điều này không chỉ gây lãng phí vật tư, mà còn làm giảm năng suất, chất lượng nông sản, gây ô nhiễm môi trường đất và nguồn nước.
Cùng với phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cũng đang đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến việc buôn bán và sử dụng của người dân. Ngày 28/8/2026, UBND tỉnh đã ban hành Văn bản số 8843 nêu rõ: Thời gian qua, tại các chợ phiên của một số xã biên giới còn diễn ra tình trạng buôn bán vật tư nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không thuộc danh mục được phép hoặc thuộc danh mục cấm sử dụng tại Việt Nam... UBND tỉnh yêu cầu các ngành và địa phương tăng cường phối hợp và xử lý dứt điểm tình trạng nói trên.
Tuy nhiên, hiện nay, trách nhiệm chính trong lĩnh vực quản lý thị trường thuốc bảo vệ thực vật là của Phòng Nông nghiệp và Môi trường xã, Phòng Kinh tế xã, trong khi các cơ quan này phải đảm trách nhiều chức năng, nhiệm vụ, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều việc. Đây là trở ngại, bởi việc quản lý vật tư nông nghiệp đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, kinh nghiệm thực tiễn, am hiểu thị trường, kỹ thuật canh tác. Nếu lực lượng mỏng, thiếu trình độ chuyên sâu thì khó có thể đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.
Do vậy, việc nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng hiệu quả vật tư nông nghiệp là yêu cầu cấp bách, vừa mang tính trước mắt, vừa có ý nghĩa lâu dài. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý trên lĩnh vực nông nghiệp và môi trường nói chung, vật tư nông nghiệp nói riêng. Phối hợp với các ngành như Công an, Công Thương trong việc ngăn chặn, xử lý tình trạng vận chuyển, buôn bán vật tư nông nghiệp và thuốc bảo vệ thực vật vi phạm các quy định của Nhà nước. Phát huy vai trò, trách nhiệm của UBND các xã, trực tiếp là Phòng Nông nghiệp, Phòng Kinh tế trong việc thực hiện chức trách và nhiệm vụ được giao. Đồng thời, có cơ chế đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý vật tư nông nghiệp ở cơ sở, bảo đảm họ có đủ trình độ, kỹ năng để thực thi nhiệm vụ.
Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, trang bị kiến thức cho nông dân sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng loại, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đảm bảo thời gian cách ly... Bởi lẽ, chỉ khi bà con hiểu rõ, hiểu đúng và tự giác thực hiện thì công tác quản lý mới thực sự đi vào cuộc sống, mang lại hiệu quả thiết thực.
