Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lào Cai giai đoạn hiện nay đặt trọng tâm vào việc hoàn thiện hạ tầng giao thông và quy hoạch đồng bộ các khu, cụm công nghiệp. Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đang được xúc tiến mở rộng lên quy mô 4 làn xe, cùng với kế hoạch quy hoạch 20 khu công nghiệp và 56 cụm công nghiệp đến năm 2030, tạo tiền đề quan trọng để thu hút các dự án đầu tư chất lượng cao. Tuy nhiên, sự hình thành của các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn đang đặt ra sức ép không nhỏ lên bài toán nguồn nhân lực.
Điển hình như Khu công nghiệp Bản Qua với diện tích 76,39 ha, được định hướng mô hình công nghiệp sinh thái, dự kiến cần tới vài nghìn lao động khi vận hành vào năm 2027. Tương tự, dự án Khu công nghiệp Võ Lao vừa được Ban Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất chủ trương đầu tư vào đầu tháng 7/2026, với quy mô phân khu lên tới 1.000 ha, gắn liền với trục logistics sông Hồng, ước tính thu hút hàng chục nghìn lao động. Tại dự án này, nhu cầu kỹ sư và chuyên viên quản trị kho bãi thông minh chiếm tỷ trọng cao.
Tại Khu công nghiệp Trấn Yên, với tổng vốn đầu tư hơn 2.184 tỷ đồng do Tổng Công ty Viglacera - CTCP làm chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng, công tác giải phóng mặt bằng đang được chính quyền địa phương đẩy nhanh tiến độ để bàn giao 100% quỹ đất sạch.
Các hạng mục hạ tầng kỹ thuật như san nền, giao thông nội khu và hệ thống cấp thoát nước đang được thi công đồng bộ. Khi đi vào khai thác toàn bộ, khu công nghiệp này dự kiến giải quyết việc làm cho hàng chục nghìn lao động. Nhu cầu nhân sự khổng lồ từ các ngành công nghệ cao, linh kiện điện tử đòi hỏi chính quyền phải có bước chuẩn bị kỹ lưỡng để tránh tình trạng mất cân đối cung cầu.
Để giữ chân lực lượng lao động gắn bó lâu dài với nhà máy, việc giải quyết nhu cầu an cư được lãnh đạo tỉnh đặt lên hàng đầu. Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã linh hoạt ban hành chủ trương khuyến khích nhà đầu tư đẩy mạnh xây dựng hệ thống nhà ở công nhân đồng bộ cùng hạ tầng cơ sở. Cùng với đó là hệ thống nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê. Mục tiêu đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu hoàn thành 13.000 căn hộ nhà ở xã hội. Hiện tỉnh Lào Cai đã và đang triển khai 8 dự án nhà ở xã hội với tổng quy mô 6.616 căn hộ. Trong đó, 1 dự án đã hoàn thành với 760 căn hộ; 2 dự án hoàn thành một phần với 820 căn hộ.
Để bảo đảm quỹ đất cho phát triển nhà ở xã hội, tỉnh Lào Cai đã quy hoạch 33 khu đất với tổng diện tích gần 90 ha và 4 khu đất hơn 36 ha để xây dựng nhà lưu trú công nhân trong các khu công nghiệp. UBND tỉnh đã giao Sở Xây dựng khẩn trương lập kế hoạch phát triển nhà ở cho thuê theo từng nhóm đối tượng, ưu tiên bố trí quỹ đất tại các khu vực động lực phát triển và phấn đấu khởi công ít nhất 1 dự án nhà ở cho thuê bằng vốn ngân sách ngay trong quý III/2026.
Cùng với đó, Sở Tài chính được yêu cầu ưu tiên bố trí nguồn vốn, bảo đảm kinh phí giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch gắn liền với hạ tầng thiết yếu như y tế, giáo dục. Tỉnh cũng kiên quyết xử lý tài sản công về nhà ở bị bỏ hoang, gắn trách nhiệm người đứng đầu nhằm phòng chống lãng phí.
Qua ghi nhận, chính sách hỗ trợ về chỗ ở đã bước đầu mang lại sự ổn định tại một số doanh nghiệp. Công ty TNHH Unico Global YB tại Khu công nghiệp Âu Lâu hiện có 1.300 lao động, trong đó khoảng 200 người đến từ các địa phương xa. Trước áp lực chi phí sinh hoạt và thời gian đi lại của công nhân, doanh nghiệp đã chủ động bố trí khu ký túc xá với gần 50 phòng ở hoàn toàn miễn phí. Các sinh hoạt phí cơ bản và nhu yếu phẩm hàng tháng đều được công ty hỗ trợ thêm. Đánh giá về mô hình này, bà Nguyễn Thị Hiền - Phó Chủ tịch CĐCS, Công ty TNHH Unico Global YB cho biết: "Trong ký túc xá có đầy đủ các tiện nghi. Nhờ vậy, người lao động từ ngoại tỉnh giảm bớt được gánh nặng kinh tế để an tâm sản xuất”.
Tại Công ty Cổ phần vận tải FUTA - Hà Sơn, việc linh hoạt bố trí nơi ở tập trung cho nhân viên cũng đem lại hiệu quả thiết thực. Nhờ chính sách hỗ trợ nhà ở ngay gần nơi làm việc, nhiều nhân viên có nhà cách xa hàng chục km đã tiết kiệm được thời gian và sức lực. Bà Nguyễn Thị Tú Anh - Nhân viên Công ty Cổ phần vận tải FUTA - Hà Sơn nhận xét: "Công ty đang hỗ trợ mức giá rẻ hơn ở ngoài. Sự hỗ trợ kịp thời này giúp tôi có thêm thời gian chăm sóc gia đình và con cái”.
Song song với việc giải quyết chỗ ở, công tác chuẩn bị nguồn nhân lực thông qua đào tạo nghề được triển khai bài bản. Giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu đào tạo nghề cho 142.000 người, giúp người lao động làm chủ công nghệ và tham gia vào nền kinh tế số. Mạng lưới 6 cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn đang tập trung đào tạo 24 ngành nghề trình độ trung cấp, bám sát các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ thông tin, thương mại điện tử và cơ khí. Nhằm đáp ứng đúng địa chỉ của các doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục đã xây dựng lộ trình tuyển sinh gắn chặt với nhu cầu tuyển dụng thực tế.
Tại Trường Cao đẳng nghề Yên Bái, mô hình đào tạo 70/30 đang được triển khai mạnh mẽ, trong đó học viên có thời lượng thực hành tại nhà máy chiếm tới 50% thời gian khóa học. Sự gắn kết giữa nhà trường và các doanh nghiệp lớn như LG Hải Phòng hay Công ty Kim khí Thăng Long giúp chất lượng đầu ra được bảo đảm.
Bà Đỗ Thị Thanh Thủy - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Yên Bái nhấn mạnh: "Thực tiễn sản xuất tại các nhà máy đang thay đổi từng ngày với sự xuất hiện của các dây chuyền tự động hóa tiên tiến. Để sinh viên ra trường không bị bỡ ngỡ, nhà trường đưa các đối tác doanh nghiệp vào khâu rà soát và thẩm định cuối cùng đối với toàn bộ khung chương trình giảng dạy. Dựa trên bộ tiêu chuẩn khắt khe về kỹ năng nghề và kỷ luật lao động do chính doanh nghiệp đặt ra, chúng tôi thiết kế lại nội dung chi tiết, đẩy mạnh thời lượng thực hành thực tế. Sự tinh chỉnh này giúp học viên vừa vững tay nghề, vừa rèn luyện được tác phong công nghiệp chuyên nghiệp, đáp ứng ngay yêu cầu làm việc mà không cần nhà máy phải mất thời gian đào tạo lại".
Sự đồng hành của chính quyền thông qua các cơ chế ưu đãi cụ thể đang tạo sức bật lớn. Tỉnh thực hiện cắt giảm trên 20% thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực đầu tư dự án nhà ở xã hội. Đặc biệt, theo Quyết định 19/2025/QĐ-UBND, người lao động dù đã sở hữu nhà riêng nhưng cách nơi làm việc từ 30 km trở lên vẫn được xét duyệt hưởng chính sách hỗ trợ mua hoặc thuê nhà ở xã hội. Tỉnh cũng ủy thác qua Quỹ Đầu tư phát triển để cung cấp vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp. Ban Quản lý Khu kinh tế, Ban Quản lý các Khu công nghiệp được giao tăng cường rà soát quỹ đất, thúc đẩy xây dựng nhà lưu trú bảo đảm các tiêu chuẩn về vệ sinh môi trường và an toàn phòng cháy chữa cháy.
Việc chuẩn bị đi trước một bước về hạ tầng xã hội và đào tạo nguồn nhân lực là giải pháp tháo gỡ khó khăn trước mắt, đồng thời thể hiện tầm nhìn dài hạn của tỉnh. Khi bài toán "an cư" được giải quyết thỏa đáng, năng lực "lập nghiệp" của người lao động được nâng cao và bám sát nhu cầu thực tiễn, Lào Cai sẽ nắm trong tay lợi thế cạnh tranh tuyệt đối. Đây là nền tảng vững chắc để các khu công nghiệp đi vào hoạt động hiệu quả, biến dư địa thu hút đầu tư thành động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển bứt phá và bền vững.
