Cô Vũ Ngọc Lan luôn chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy.
Bồi dưỡng gắn với nhu cầu thực tiễn
Đoạt giải Đặc biệt từ Cuộc thi Thiết kế bài giảng điện tử môn Tiếng Anh năm 2024, cô Vũ Ngọc Lan - giáo viên Trường Tiểu học Giao Thiện (Ninh Bình) nhìn nhận, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ nhà giáo không chỉ là yêu cầu về công nghệ mà còn trở thành điều kiện quan trọng để thực hiện đổi mới giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 71.
Theo cô Lan, chuyển đổi số trong giáo dục không đơn thuần là đưa thiết bị công nghệ hay phần mềm vào lớp học. Quan trọng hơn là năng lực của giáo viên trong việc khai thác, vận dụng công nghệ để đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức lớp học linh hoạt và hỗ trợ học sinh phát triển năng lực tự học.
Từ thực tế, cô Lan nhận thấy, khi giáo viên được trang bị kỹ năng số tốt, họ có thể sử dụng hiệu quả các nền tảng học tập trực tuyến, công cụ đánh giá, hệ thống quản lý học tập và dữ liệu học sinh. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng bài giảng mà còn tạo ra môi trường học tập hiện đại, phù hợp với thế hệ học sinh trong kỷ nguyên số.
Tuy nhiên, để việc bồi dưỡng kỹ năng số cho giáo viên thực sự hiệu quả, cần có chương trình đào tạo bài bản, gắn với nhu cầu thực tiễn của nhà trường. Bên cạnh đó, việc đầu tư hạ tầng công nghệ và xây dựng cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên cũng quan trọng.
Cô Lan cho rằng, chuyển đổi số chỉ thành công khi người thầy thực sự làm chủ công nghệ và biến công nghệ thành công cụ hỗ trợ việc dạy học. Khi đó, kỹ năng số không còn là yêu cầu mang tính hình thức mà trở thành năng lực nghề nghiệp thiết yếu của mỗi nhà giáo trong thời đại mới.
Chương trình GDPT 2018 đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra - đánh giá, chú trọng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Trong bối cảnh đó, bà Lưu Thị Lập - Hiệu trưởng Trường THPT Quang Trung - Đống Đa (Hà Nội) cho rằng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ là công cụ hữu hiệu để hiện thực hóa tinh thần của chương trình: “Học đi đôi với hành, lý thuyết gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn với đời sống xã hội”.
Trên tinh thần đó, Trường THPT Quang Trung - Đống Đa tổ chức Tọa đàm tập huấn, bồi dưỡng về ứng dụng AI và thiết bị công nghệ vào giảng dạy cho giáo viên. Qua đó, giúp thầy, cô giáo trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, mô hình và giải pháp ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, quản lý. Đây cũng là dịp để xác định rõ vai trò, trách nhiệm của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý trong việc chủ động, sáng tạo, nắm bắt cơ hội do công nghệ mang lại.
Trang bị đầy đủ năng lực số cho giáo viên
Phát triển kỹ năng số, đưa AI vào giáo dục phổ thông được ông Nguyễn Thế Sơn - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT) nhấn mạnh là yêu cầu tất yếu. Nội dung này được định hướng trong Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Theo ông Sơn, AI mang lại nhiều cơ hội đổi mới cho đội ngũ giáo viên, giúp phân tích dữ liệu học tập, nhận diện điểm mạnh, yếu của học sinh để xây dựng phương pháp giảng dạy phù hợp, cá nhân hóa lộ trình học tập. Đồng thời, AI hỗ trợ giảm tải công việc hành chính như: Chấm điểm, quản lý hồ sơ, lập kế hoạch bài giảng, giúp giáo viên có thêm thời gian đầu tư cho hoạt động dạy học.
Tuy nhiên, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông cho rằng, việc triển khai giáo dục AI cho học sinh chỉ hiệu quả khi giáo viên được trang bị đầy đủ năng lực về AI. Do đó, việc xây dựng và ban hành Khung năng lực AI cho giáo viên là bước đi quan trọng. Cùng với đó, chú trọng công tác tập huấn, bồi dưỡng cho các thầy, cô về năng lực số để ứng dụng hiệu quả trong dạy - học.
Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục yêu cầu phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao thông qua chuyển đổi số toàn diện và tích hợp AI/dữ liệu vào chương trình đào tạo. Mục tiêu gồm: Tăng tỷ lệ nhân lực kỹ thuật, công nghệ lên 35%, đẩy mạnh hợp tác doanh nghiệp, và nâng tầm cơ sở giáo dục thành trung tâm đổi mới sáng tạo.
Theo GS.TS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, AI đang là chủ đề được quan tâm đặc biệt trong bối cảnh đổi mới giáo dục và chuyển đổi số quốc gia. Từ người dạy học truyền thống, giáo viên đang chuyển mình trở thành người tổ chức học tập trong môi trường số.
Việc xây dựng và ban hành khung năng lực AI cho giáo viên không chỉ mang tính cấp thiết mà còn là bước đi chiến lược, giúp hình thành hệ thống hướng dẫn bài bản, xác định nội dung phù hợp để đưa vào chương trình đào tạo sinh viên sư phạm và bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên.
“Thời gian qua, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã triển khai hướng dẫn, tập huấn giáo viên ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng. Qua đó, góp phần tiết kiệm thời gian, tăng hiệu quả dạy học, đặc biệt phù hợp với các trường ở vùng sâu, xa”, GS.TS Lê Anh Vinh cho hay.
GS.TS Lê Anh Vinh nhận thấy, nhiều giáo viên đã sử dụng AI để phân hoá bài tập theo năng lực học sinh, xây dựng học liệu số dùng chung và phát triển cộng đồng học tập nghề nghiệp trực tuyến. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy, việc tích hợp AI hiệu quả trong giáo dục giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề; đồng thời hỗ trợ các em thích nghi tốt hơn với sự thay đổi nhanh chóng của thế giới công nghệ.
Theo bà Lưu Thị Lập, thông qua hoạt động bồi dưỡng, nhiều hướng đi mới trong việc ứng dụng AI được gợi mở, từ việc hỗ trợ giáo viên soạn giảng, thiết kế bài tập, kiểm tra - đánh giá, đến nâng cao trải nghiệm học tập cho học sinh.
