Chiều 13/3, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN có cuộc họp đặc biệt theo hình thức trực tuyến về tình hình Trung Đông. Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung tham dự hội nghị.
Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tiếp tục bày tỏ quan ngại sâu sắc trước việc xung đột leo thang, gây ra nhiều hệ luỵ nghiêm trọng tới môi trường chính trị - an ninh, kinh tế khu vực và thế giới. Các Bộ trưởng tái khẳng định lập trường chung của ASEAN như đã nêu trong Tuyên bố chung ngày 4/3, trong đó kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hợp Quốc, chấm dứt các hoạt động vũ lực, kiềm chế tối đa, giải quyết các khác biệt thông qua các biện pháp hoà bình, ngoại giao, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ các quốc gia, bảo vệ thường dân và các cơ sở hạ tầng dân sự.
Các Bộ trưởng chia sẻ đánh giá rằng xung đột tại Trung Đông đã và đang gây những tác động sâu rộng tới kinh tế thế giới, đặc biệt gây bất ổn thị trường năng lượng và đình trệ những tuyến đường biển, chuỗi cung then chốt, ảnh hưởng tiêu cực tới triển vọng kinh tế khu vực và nỗ lực xây dựng Cộng đồng.
Các Bộ trưởng nhất trí ASEAN cần phát huy hiệu quả các cơ chế, khuôn khổ hợp tác hiện có, trong đó có Hiệp định khung về an ninh dầu khí, Mạng lưới điện ASEAN, Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN, đồng thời tăng cường hợp tác với các đối tác để đa dạng hoá nguồn cung, củng cố chuỗi logistics…
Các Bộ trưởng cũng nhấn mạnh ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết, tăng cường hợp tác, trong đó ưu tiên gia tăng thương mại - đầu tư nội khối, hỗ trợ bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và phối hợp ổn định kinh tế vĩ mô.
Các Bộ trưởng cũng nhất trí tăng cường phối hợp giữa các kênh kinh tế, văn hoá - xã hội để có cách tiếp cận tổng thể, liên ngành nhằm ứng phó với những thách thức toàn diện đang đặt ra.
Hỗ trợ công dân của nhau
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung chia sẻ lập trường chung của ASEAN về tình hình xung đột tại Trung Đông, phản đối việc sử dụng vũ lực, đề cao nguyên tắc tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, tuân thủ luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hợp Quốc, giải quyết các khác biệt bằng biện pháp hoà bình, cũng như nghĩa vụ của các bên bảo vệ thường dân và cơ sở hạ tầng dân sự. Bộ trưởng Lê Hoài Trung đánh giá cao việc ASEAN luôn kịp thời tham vấn, xây dựng lập trường chung cũng như nhóm họp khẩn để bàn biện pháp phối hợp.
Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đang gây những tác động nghiêm trọng, sâu rộng tới khu vực, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh tinh thần đoàn kết và thống nhất, đề nghị ASEAN nỗ lực hơn nữa củng cố đoàn kết, đề cao văn hóa đối thoại, giải quyết hoà bình mọi khác biệt, tuân thủ luật pháp quốc tế, Hiến chương LHQ cũng như các nguyên tắc và chuẩn mực ứng xử chung nêu trong Hiến chương ASEAN và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC). Tại các diễn đàn quốc tế, trong đó có LHQ, ASEAN cần tăng cường phối hợp, thống nhất lập trường, đề cao luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương.
Về kinh tế, Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định tự cường và bền vững là yếu tố then chốt. ASEAN cần nỗ lực triển khai hiệu quả các cam kết, biện pháp đã thoả thuận, tăng cường liên kết kinh tế nội khối, kết nối cơ sở hạ tầng, bảo đảm an ninh năng lượng, trong đó đẩy nhanh tiến độ các dự án hợp tác năng lượng trọng điểm như Lưới điện ASEAN, Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN, xem xét và sẵn sàng kích hoạt các cơ chế hỗ trợ khẩn cấp trong khuôn khổ Hiệp định an ninh dầu khí ASEAN.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh các nước ASEAN cần duy trì và ưu tiên nguồn cung năng lượng cho nhau, nhất là dầu mỏ và khí đốt. Đồng thời, ASEAN cần khai thác hiệu quả các thoả thuận hợp tác với các đối tác, trong đó có các nước Hội đồng hợp tác vùng vịnh (GCC) nhằm đa dạng hoá nguồn cung năng lượng.
Về bảo hộ công dân, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị các nước tiếp tục phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ công dân của nhau; khẳng định các Đại sứ quán Việt Nam ở Trung Đông luôn mở rộng cửa và sẵn sàng hỗ trợ các công dân của ASEAN trong trường hợp khó khăn, khẩn cấp.
Kết thúc hội nghị, Philippines, nước Chủ tịch ASEAN 2026, ra Tuyên bố Chủ tịch tóm tắt những nội dung thảo luận và kết quả chính.
