Trí tuệ nhân tạo: ChatGPT có thể trở thành công cụ kích thích tư duy của học sinh

ChatGPT, trí tuệ nhân tạo (AI) sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) GPT để tạo ra ngôn ngữ giống con người, thường bị chỉ trích vì “nhại” lại các câu trả lời học thuộc và đôi khi mắc lỗi. Nhưng một nghiên cứu mới từ Đại học Hebrew Jerusalem (HUJI) của Israel cho thấy chính sự không ổn định ấy có thể hé lộ tiềm năng lớn trong giảng dạy toán học.

ai.jpg
Biểu tượng ChatGPT tại văn phòng ở Washington, D.C., Mỹ.

Nghiên cứu do Tiến sĩ Nadav Marco (HUJI, Trường Sư phạm David Yellin, và Đại học Cambridge) cùng Giáo sư Andreas Stylianides (Đại học Cambridge) thực hiện đã đặt ChatGPT vào bài toán cổ điển của Plato: “nhân đôi hình vuông”, được mô tả lần đầu vào năm 385 TCN trong tác phẩm triết học Đối thoại Meno.

Trong thí nghiệm gốc của Socrates, muốn nhân đôi diện tích một hình vuông, không thể chỉ nhân đôi chiều dài cạnh - mà phải xây dựng một hình vuông mới với đường chéo của hình vuông ban đầu là cạnh.

Marco và Stylianides đã hỏi ChatGPT-4 bài toán tương tự, giả lập phong cách đặt câu hỏi của Socrates, rồi cố tình đưa ra những lập luận sai và các biến thể mới của bài toán, để quan sát cách chatbot phản ứng.

Dù được đào tạo trên kho văn bản khổng lồ có chứa lời giải cổ điển của Plato, ChatGPT không tái hiện ngay phương pháp hình học của Socrates. Thay vào đó, nó chọn hướng tiếp cận đại số - một công cụ chưa tồn tại vào thời của Plato.

Khi được khuyến khích đưa ra lời giải hình học, ChatGPT miễn cưỡng chuyển hướng, và chỉ làm vậy sau khi 2 nhà nghiên cứu bày tỏ thất vọng. Trong một số trường hợp, chatbot còn đưa ra thông tin sai - chẳng hạn như khẳng định không tồn tại cách giải hình học để nhân đôi diện tích hình chữ nhật, trong khi thực tế có.

Tiến sĩ Macro nhận định: “ChatGPT dường như đang làm điều gì đó giống như một người học - không chỉ lặp lại kiến thức, mà thử nghiệm và ứng biến”. Marco và Stylianides cho rằng hành vi của ChatGPT giống với khái niệm giáo dục "vùng phát triển tiệm cận" (Zone of Proximal Development - ZPD) - khoảng cách giữa những gì người học đã biết và những gì họ có thể học được với sự hỗ trợ. ChatGPT, trong ngữ cảnh này, đôi khi không đưa ra đáp án ngay, nhưng có thể làm được nếu được gợi ý và dẫn dắt đúng cách.

Nhóm nghiên cứu lưu ý: “Sử dụng ChatGPT không nên chỉ là để tìm đáp án. Nếu được khai thác đúng, nó có thể là bạn đồng hành giúp học sinh suy luận, khám phá, và phản biện - những kỹ năng cốt lõi trong toán học".

Tiến sĩ Marco - người từng là giáo viên toán phổ thông - cảnh báo về nguy cơ lạm dụng AI trong học đường. Ông cho biết: “ChatGPT biết cách diễn đạt lại, khiến học sinh dễ sao chép mà không bị phát hiện đạo văn. Giáo viên phải cảnh giác. Tại trường David Yellin, tôi yêu cầu giáo viên toán quay video trình bày bài giảng để đảm bảo tính xác thực”.

Đặc biệt trong toán học, Marco nhấn mạnh, học sinh không thể chỉ tin vào những gì ChatGPT trả lời vì khác với sách giáo khoa, ChatGPT không đảm bảo đưa ra các chứng minh đúng. Học sinh cần học cách đánh giá lập luận, không chỉ tìm đáp án.

Nhóm nghiên cứu cho rằng những tương tác với ChatGPT có thể mở ra hướng nghiên cứu mới về việc ứng dụng LLMs trong giáo dục toán học. Họ đề xuất cách tiếp cận mang tính đối thoại, theo đó thay vì yêu cầu "Hãy cho tôi đáp án", hãy nói "Chúng ta cùng khám phá bài toán này".

Dù còn hạn chế và dễ mắc lỗi, ChatGPT - nếu được hướng dẫn đúng cách - có thể trở thành công cụ kích thích tư duy, giúp học sinh rèn luyện khả năng phản biện, giải thích, và học cách học.

baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Tên lửa Vulcan gặp sự cố ngay sau khi rời bệ phóng, thiêu rụi 40 vệ tinh của Amazon

Tên lửa Vulcan gặp sự cố ngay sau khi rời bệ phóng, thiêu rụi 40 vệ tinh của Amazon

Một tên lửa Vulcan thuộc sở hữu của United Launch Alliance (ULA) đã gặp sự cố nghiêm trọng chỉ 10 phút sau khi cất cánh từ bang Florida (Mỹ) ngày 15/11. Vụ việc đã phá hủy toàn bộ 40 vệ tinh thuộc mạng lưới internet Leo của Amazon, đánh dấu thất bại đầu tiên trong lịch sử hoạt động của ULA.

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49: Thúc đẩy tuyển dụng công bằng, bảo vệ lao động di cư

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49: Thúc đẩy tuyển dụng công bằng, bảo vệ lao động di cư

Ngày 15/11, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 ở Manila (Philippines), lãnh đạo các nước ASEAN đã thông qua Tuyên bố về tuyển dụng công bằng, có đạo đức và bền vững nhằm trao quyền cho người lao động di cư, hướng tới ngăn chặn các hành vi tuyển dụng trái phép, bóc lột lao động và lừa đảo việc làm xuyên biên giới.

Mỹ mở lại không phận sau sự cố hàng không nghiêm trọng, nâng yêu cầu ngân sách cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD

Mỹ mở lại không phận sau sự cố hàng không nghiêm trọng, nâng yêu cầu ngân sách cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ngày 13/11 đã dỡ bỏ lệnh tạm dừng cất cánh trên toàn quốc sau sự cố liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu, khiến hàng nghìn chuyến bay bị hủy. Sau sự cố, chính phủ Mỹ nâng yêu cầu cấp ngân sách để cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD.

Đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine kết thúc, đặc phái viên Mỹ đến Moscow gặp Tổng thống Putin

Đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine kết thúc, đặc phái viên Mỹ đến Moscow gặp Tổng thống Putin

Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner đánh giá vòng đàm phán ba bên Nga - Ukraine - Mỹ tại Abu Dhabi ngày 10 - 11/11 diễn ra nghiêm túc, thẳng thắn, mở ra cơ hội thu hẹp bất đồng. Ông và Đặc phái viên Steve Witkoff sẽ gặp Tổng thống Putin tại Moscow, sau đó gặp Tổng thống Zelensky tại Dublin.

Căng thẳng Mỹ Iran: Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn nguồn thu dầu mỏ, Tehran cảnh báo đáp trả nếu bị tấn công

Căng thẳng Mỹ Iran: Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn nguồn thu dầu mỏ, Tehran cảnh báo đáp trả nếu bị tấn công

Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hàng hải và trừng phạt nhằm vào Iran, trong khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã thắng nhưng vẫn muốn “chiến thắng hoàn toàn”. Phía Iran khẳng định không để urani làm giàu bị đưa ra nước ngoài và cảnh báo sẽ đánh vào các căn cứ Mỹ nếu bị tấn công. Theo Allianz Trade, chiến sự có thể khiến các nước vùng Vịnh thiệt hại hơn 200 tỷ USD.

fb yt zl tw