Trong cuộc gặp báo chí trước thềm chuyến thăm, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cho biết, vào thời điểm Việt Nam vừa hoàn thiện đội ngũ lãnh đạo mới, chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi thể hiện sự coi trọng của Chính phủ Nhật Bản và cá nhân Thủ tướng Takaichi đối với Việt Nam, đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong các vấn đề khu vực và quốc tế.
Bốn trụ cột hợp tác
Dự kiến trong chuyến thăm, Thủ tướng Takaichi sẽ có các cuộc hội đàm, hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, nhằm đánh giá những thành tựu mà hai nước đạt được trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện trong thời gian qua, cũng như xác định các nội dung hợp tác trong các lĩnh vực như an ninh kinh tế, năng lượng và đổi mới sáng tạo… trong thời gian tới.
Đại sứ Naoki cho biết, Chính phủ Nhật Bản hoan nghênh những cải cách đang được thúc đẩy mạnh mẽ ở Việt Nam. Các doanh nghiệp Nhật đồng lòng hỗ trợ Việt Nam phát triển dựa trên mô hình tăng trưởng mới.
Nhằm làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, Nhật Bản mong muốn thúc đẩy bốn lĩnh vực hợp tác trọng tâm với Việt Nam trong chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi.
Lĩnh vực đầu tiên là đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, bán dẫn và khoa học công nghệ.
Ngày 20/3 vừa qua, Chính phủ Nhật Bản ký công hàm về cung cấp vốn vay cho Việt Nam trong lĩnh vực chuyển đổi xanh và biến đổi khí hậu, nhằm triển khai các dự án tận dụng kiến thức khoa học của các doanh nghiệp Nhật trong lĩnh vực phòng chống thiên tai và biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Thông qua chương trình viện trợ vốn vay trị giá 330 triệu USD, Nhật Bản hy vọng sẽ giúp Việt Nam giảm phát thải khí nhà kính và phòng chống thiên tai.
Về bán dẫn, Nhật Bản tiếp tục chương trình tiếp nhận và đào tạo 250 nghiên cứu sinh tiến sĩ của Việt Nam trong lĩnh vực này. Trường Đại học Việt - Nhật đang đào tạo hơn 100 cử nhân về chip bán dẫn.
Về an ninh năng lượng và hạ tầng chiến lược, ngày 15/4, Thủ tướng Takaichi chủ trì Hội nghị thượng đỉnh trực tuyến Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC+), với sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng và lãnh đạo nhiều quốc gia châu Á khác. Tại hội nghị, Thủ tướng Takaichi thông báo sẽ triển khai sáng kiến xây dựng sáng kiến mới Power Asia để tăng cường sức mạnh chuỗi cung ứng khu vực. Bà thông báo sẽ hỗ trợ 10 tỷ USD cho các nước Đông Nam Á đang gặp khó khăn do giá dầu thô tăng cao vì tình hình chiến sự Trung Đông. Việt Nam cũng sẽ được hỗ trợ trong khuôn khổ sáng kiến này.
Lĩnh vực trọng tâm thứ ba là ngoại giao - an ninh - quốc phòng, đóng góp cho hoà bình, ổn định khu vực.
Đại sứ Naoki khẳng định, Nhật Bản hoan nghênh chủ trương của Việt Nam về thúc đẩy tự chủ chiến lược quốc gia, đẩy mạnh hội nhập và nâng cao vai trò trên trường quốc tế. Ông cho biết Nhật Bản sẽ hỗ trợ và phối hợp khi Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội đồng Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân năm 2026 và đăng cai Hội nghị cấp cao Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) năm 2027.
Nhật Bản cũng sẵn sàng hợp tác với Việt Nam trong khuôn khổ ASEAN và Liên Hợp Quốc. “Chúng tôi kỳ vọng sẽ có thành quả trong chương trình Viện trợ an ninh chính thức (OSA), vốn vay quốc phòng, chuyển giao thiết bị phòng vệ cho Việt Nam”, Đại sứ nói.
Lĩnh vực trụ cột thứ tư là hợp tác nguồn nhân lực, giáo dục và giao lưu nhân dân. Hai bên đặt mục tiêu gia tăng hơn nữa số lượng du khách Việt Nam sang Nhật Bản và người Nhật Bản sang Việt Nam.
Đại sứ cho biết, Nhật Bản hy vọng ngày càng nhiều người Việt Nam sang Nhật du học, tiếp tục làm cầu nối giữa hai quốc gia. Hiện tại có khoảng 680.000 người Việt đang học tập và làm việc tại Nhật. Chính phủ Nhật Bản đang nỗ lực cải thiện môi trường và cơ chế chính sách theo hướng tạo điều kiện để người Việt được làm việc lâu dài hơn và thêm nhiều người Việt sang Nhật học tập.
Thông điệp chiến lược
Đại sứ Naoki cho biết, Thủ tướng Takaichi dự kiến sẽ có bài phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội, với nội dung trọng tâm là Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Chiến lược này được cố Thủ tướng Shinzo Abe đưa ra cách đây 10 năm, với tầm nhìn coi khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là trung tâm phát triển của thế giới. Từ khi chính sách đó được đưa ra, thế giới đã trải qua những thay đổi to lớn, đặc biệt là sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và tình hình địa chính trị biến động mạnh. Vì vậy, Tokyo cho rằng cần nâng cấp tầm nhìn này để phù hợp với thời đại, và đó sẽ là trọng tâm bài phát biểu của Thủ tướng Takaichi.
“An ninh kinh tế là vấn đề trọng tâm của nhiều quốc gia, trong đó quan trọng là xây dựng chuỗi cung ứng và thích ứng với những thay đổi của thời đại. Với tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Nhật Bản muốn phát huy vai trò của mình hơn nữa trên trường quốc tế như kỳ vọng của nhiều nước”, Đại sứ Naoki nói.
Đại sứ khẳng định trong chiến lược này, Việt Nam là đối tác vô cùng quan trọng của Nhật Bản. Nhật Bản mong muốn tăng cường gắn kết với Việt Nam cũng như với các quốc gia khác trong ASEAN. Ông nhấn mạnh, Việt Nam là nước yêu chuộng hòa bình. Nhật Bản chia sẻ quan điểm này và muốn hợp tác với Việt Nam để đóng góp cho hòa bình, ổn định và cùng phát triển của khu vực và trên thế giới.
“Cá nhân tôi vinh dự được dự đại lễ A50 của Việt Nam. Tôi rất cảm động khi chứng kiến nhiều bạn trẻ Việt Nam tham dự sự kiện, thể hiện lòng yêu nước sôi nổi và cùng hát bài viết tiếp câu chuyện hoà bình. Thủ tướng Takaichi thăm Việt Nam đúng vào ngày lễ thống nhất của Việt Nam năm nay, chúng tôi kỳ vọng chuyến thăm là cơ hội để hai nước cùng nhau viết tiếp câu chuyện hoà bình”, Đại sứ Naoki nói.
