Thận trọng khi trùng tu di tích

Việc trùng tu di tích là cần thiết để bảo tồn những di tích đã và đang xuống cấp. Tuy nhiên, trùng tu thế nào để thực sự mang lại hiệu quả, giữ được giá trị gốc về kiến trúc, thẩm mỹ và “màu thời gian” của di tích… lại không dễ.

Chùa Cầu - Hội An (Quảng Nam) sau trùng tu.
Chùa Cầu - Hội An (Quảng Nam) sau trùng tu.

Trùng tu di tích - nhìn từ Chùa Cầu

Những ngày qua, sau khi Chùa Cầu - Hội An (Quảng Nam) được trùng tu thì đã nảy ra cuộc tranh cãi. Một bên coi việc Chùa Cầu mang màu sắc tươi mới sau sửa chữa là điều đương nhiên. Thời gian sẽ giúp di tích phai màu để hòa vào tổng thể không gian phố cổ. Còn một bên thì cho rằng cái mới của Chùa Cầu khiến cho sự hoài cổ bị mất đi.

PGS.TS Lê Quý Đức - nguyên Phó Viện trưởng Viện Văn hóa và phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, việc trùng tu không phải là làm mới di tích, nhưng cũng phải làm lại. Việc làm lại có thể bằng những vật liệu, chất liệu mới. Chất liệu mới có thể không giống như chất liệu trước đây vì công nghệ truyền thống và công nghệ hiện đại khác nhau. Điều đó là tất yếu. Cái mới đó, sau một thời gian nhất định sẽ cũ đi. Khó có thể đảm bảo yêu cầu ngay sau trùng tu di tích giữ nguyên được màu thời gian. Tất nhiên về nguyên tắc, vẫn phải cố gắng làm sao giữ được giá trị gốc của di tích và tránh việc “làm mới”.

Về vấn đề này, KTS Trương Ngọc Lân - Phó trưởng khoa Kiến trúc và Quy hoạch (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) nhận định, Chùa Cầu không lệch tông so với tổng thể kiến trúc ở Hội An. Khi công trình được sơn lại trên nền màu cũ chắc chắn sẽ tươi mới hơn về mặt thị giác. Tuy nhiên, những màu sắc được sử dụng để trùng tu Chùa Cầu vẫn là tông màu cũ của di tích và phù hợp với phong cách công trình kiến trúc cổ.

Thường sau khi một di tích được trùng tu, nhất là di tích nổi tiếng như Chùa Cầu thì khó tránh được các ý kiến tranh luận. Một công trình đã quá quen thuộc với người dân địa phương, với du khách bởi những nét cổ kính, màu thời gian nhuốm trên từng nét kiến trúc, nay trở nên tươi mới hơn sau trùng tu thì chắc chắn sẽ lạ lẫm trong mắt mọi người.

Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận, thực tế những năm qua có nhiều câu chuyện buồn đã xảy ra liên quan đến vấn đề tu bổ di tích. Mặc dù việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích được Luật Di sản văn hóa quy định rõ tại Điều 34 nhưng không phải đơn vị nào cũng thực hiện nghiêm, khiến cho nhiều giá trị của di tích bị mất đi vĩnh viễn không thể phục hồi.

Như khi trùng tu, tôn tạo di tích đền tháp Bánh Ít ở huyện Tuy Phước, Bình Định - “báu vật” cổ có niên đại hơn 1.000 năm, các đơn vị thi công đã có những dấu hiệu vi phạm Luật Di sản khi đưa xe múc vào di tích để thi công, đổ đất đá sát di tích, xây dựng bồn hoa sặc sỡ ngay chân tháp... Mặc dù việc này đã được chính quyền địa phương chỉ đạo xử lý khắc phục, nhưng vẫn gây ra nhiều ý kiến phản ứng. Hay như Đình Chèm - công trình kiến trúc cổ được ví như “báu vật” nghìn năm của kinh thành Thăng Long - Hà Nội mai một dần những nét đặc sắc về kiến trúc, giá trị lịch sử và văn hóa sau những lần trùng tu…

Minh bạch, công khai khi trùng tu

Công tác trùng tu di tích luôn là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp. Vì vậy, trong quá trình thực hiện không tránh khỏi có những hạn chế, bất cập phát sinh. Trùng tu như thế nào để thực sự mang lại hiệu quả luôn là vấn đề nhận được sự quan tâm của cộng đồng và những người có chuyên môn.

Theo PGS.TS Lê Quý Đức, ở Việt Nam đã có nhiều công trình sau trùng tu dẫn đến làm hiện đại hóa di tích lịch sử văn hóa. Vì vậy, khi tu bổ, tôn tạo cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc đã được đề ra. Muốn làm được điều đó thì người làm công tác trùng tu cần phải có kỹ năng, kỹ thuật, trình độ. Nước ta có hàng nghìn di tích lịch sử, nhưng việc đào tạo về công tác trùng tu, tu bổ lại đang rất thiếu và chưa được chỉn chu. Bên cạnh đó, vẫn còn hiện tượng tiêu cực trong quá trình trùng tu, lợi dụng việc đầu tư trùng tu để tham nhũng, gây lãng phí.

Còn theo KTS Trương Ngọc Lân, cần công khai, minh bạch quá trình trùng tu. Việc này phần nào giúp người dân hiểu rõ hơn về công tác trùng tu di tích, góp phần ngăn chặn những dư luận không đáng có. Ở một số nước khi trùng tu, họ đã thực hiện một cuộc triển lãm riêng để giới thiệu phương thức trùng tu, quá trình trùng tu một cách rõ ràng, cặn kẽ. Quá trình triển lãm, giải thích công cuộc trùng tu hay còn gọi là minh bạch hóa kỹ thuật trùng tu sẽ sẽ giúp người dân hiểu về công việc này khoa học, tỉ mỉ ra sao.

Ông Lân cũng cho rằng, hiện chúng ta chưa thể hiện sự quan tâm đúng mức về việc truyền thông trong công việc trùng tu, khiến thông tin đến với người dân còn hạn chế, gây ra những tranh cãi không đáng có.

Việc trùng tu di tích dù có chính xác đến đâu cũng chỉ đạt đến hiệu quả nhất định so với giá trị gốc ban đầu. Tuy nhiên nó sẽ đạt kết quả tốt nhất khi chúng ta tuân thủ đúng các nguyên tắc và quy định về trùng tu di sản. Điểm a khoản 1 và khoản 2, Điều 34 Luật Di sản văn hóa 2001 quy định: “Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích phải bảo đảm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, hạn chế can thiệp làm giảm hoặc thay đổi đặc điểm, giá trị di tích, đồng thời ưu tiên bảo quản, gia cố, sau đó mới đến tu bổ, tôn tạo”.

Theo daidoanket.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Giữ hồn Then, ngân điệu Tính nơi vùng đất Ngọc

Giữ hồn Then, ngân điệu Tính nơi vùng đất Ngọc

Ở vùng đất Ngọc, những câu hát Then, tiếng đàn Tính của đồng bào dân tộc Tày vẫn ngân vang giữa nhịp sống mới. Qua nhiều thế hệ, những giá trị văn hóa đặc sắc ấy được gìn giữ, trao truyền, để không chỉ còn trong ký ức mà tiếp tục hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng hôm nay.

Yên Thành giữ gìn bản sắc văn hóa từ trường học

Yên Thành giữ gìn bản sắc văn hóa từ trường học

Thời gian qua, xã Yên Thành luôn chú trọng việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc. Trong đó, các trường học trên địa bàn đã tạo dựng môi trường giáo dục gắn với hoạt động thiết thực để học sinh được tiếp cận, trải nghiệm và góp phần giữ gìn nét văn hóa của cha ông.

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và chào mừng “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy sẽ tổ chức Tọa đàm khoa học “Văn nghệ sĩ và những đóng góp trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai” vào tháng 11/2026.

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

Từ những đường kim, mũi chỉ gắn liền với bản sắc văn hóa của dân tộc Mông Hoa, Ly Thị Rua và Sùng Thị Xoa đang từng bước đưa thổ cẩm Bản Phố (xã Bắc Hà) trở thành sản phẩm hàng hóa gắn với du lịch trải nghiệm.

Vẽ sáp ong, nhuộm chàm giữa sắc vàng Tả Van

Vẽ sáp ong, nhuộm chàm giữa sắc vàng Tả Van

Đưa nghề thủ công truyền thống vào các sản phẩm trải nghiệm đang tạo thêm sức hút cho du lịch cộng đồng tại Tả Van (Lào Cai). Từ các buổi vẽ sáp ong, nhuộm chàm, du khách trực tiếp khám phá văn hóa địa phương và đời sống cộng đồng qua những thao tác thực hành gần gũi.

Từ rừng xuống bãi tập

Từ rừng xuống bãi tập

Giữa sân tập ở Phong Dụ Hạ, tiếng dây nỏ bật lên gọn, đanh; những mũi tên nối nhau tìm đến hồng tâm. Với các thành viên Câu lạc bộ (CLB) bắn nỏ truyền thống xã Phong Dụ Hạ, mỗi lần giương nỏ là một lần rèn sức, luyện mắt và giữ vững tâm thế. Từ những buổi tập đều đặn, môn thể thao truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Mạch sống bất tận dưới núi Hoàng Liên

Mạch sống bất tận dưới núi Hoàng Liên

Dưới chân dãy Hoàng Liên, có một vùng đất đã đi qua nhiều biến động, nhưng qua bao thời gian rừng vẫn xanh ngát, ruộng bậc thang vẫn tươi sắc vàng mỗi mùa gặt và nét văn hóa của người Dao đỏ vẫn lặng lẽ truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đó là Nậm Cang, xã Mường Bo.

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Con đường về thôn Việt Cường 6, xã Việt Hồng uốn lượn giữa những triền núi xanh. Trong làn sương bảng lảng buổi sớm, khói bếp từ những nếp nhà người Dao quần chẹt bay lên quyện với mùi lá rừng và hương vị thức ăn. Ở nơi ấy, một mâm cơm không chỉ để thưởng thức mà còn là cách người Dao kể câu chuyện về quê hương, núi rừng và những điều cha ông truyền lại.

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai giám sát thực hiện Dự án 6 tại phường Nghĩa Lộ

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai giám sát thực hiện Dự án 6 tại phường Nghĩa Lộ

Chiều 28/9, tại phường Nghĩ Lộ, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai tiến hành giám sát việc thực hiện Dự án 6 về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2025 – 2026.

Mường Lò: Tiếng khung cửi còn vang trong bản?

Mường Lò: Tiếng khung cửi còn vang trong bản?

Chiều buông trên thung lũng Mường Lò, tiếng thoi đưa lách cách vẫn vang trong những nếp nhà sàn của người Thái. Qua bao thế hệ, nghề dệt thổ cẩm truyền thống không chỉ lưu giữ ký ức văn hóa mà đang được người dân đưa vào thị trường, gắn với du lịch để tạo sinh kế và giữ nghề.

Có hẹn với mùa cốm nơi vùng cao Hợp Thành

Có hẹn với mùa cốm nơi vùng cao Hợp Thành

Từ ngày 17 - 18/10, Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026 sẽ đưa du khách đến với hương cốm mới, nghi lễ “Đón hồn Mẹ Lúa”, những bản làng vùng cao cùng nhiều trải nghiệm văn hóa, ẩm thực đặc sắc giữa mùa lúa chín ở Lào Cai.

Rộn ràng “Đêm hội Trăng rằm 2026” tại phường Yên Bái

Rộn ràng “Đêm hội Trăng rằm 2026” tại phường Yên Bái

Tối 25/9, đồng chí Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Đêm hội Trăng rằm 2026 do UBND phường Yên Bái tổ chức tại Quảng trường 19/8. Tham dự chương trình có lãnh đạo phường Yên Bái, xã Thác Bà, các sở, ngành, đơn vị, trường học, nhà tài trợ cùng đông đảo nhân dân, du khách và các em thiếu nhi.

fb yt zl tw