Thận trọng khi trùng tu di tích

Việc trùng tu di tích là cần thiết để bảo tồn những di tích đã và đang xuống cấp. Tuy nhiên, trùng tu thế nào để thực sự mang lại hiệu quả, giữ được giá trị gốc về kiến trúc, thẩm mỹ và “màu thời gian” của di tích… lại không dễ.

Chùa Cầu - Hội An (Quảng Nam) sau trùng tu.
Chùa Cầu - Hội An (Quảng Nam) sau trùng tu.

Trùng tu di tích - nhìn từ Chùa Cầu

Những ngày qua, sau khi Chùa Cầu - Hội An (Quảng Nam) được trùng tu thì đã nảy ra cuộc tranh cãi. Một bên coi việc Chùa Cầu mang màu sắc tươi mới sau sửa chữa là điều đương nhiên. Thời gian sẽ giúp di tích phai màu để hòa vào tổng thể không gian phố cổ. Còn một bên thì cho rằng cái mới của Chùa Cầu khiến cho sự hoài cổ bị mất đi.

PGS.TS Lê Quý Đức - nguyên Phó Viện trưởng Viện Văn hóa và phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, việc trùng tu không phải là làm mới di tích, nhưng cũng phải làm lại. Việc làm lại có thể bằng những vật liệu, chất liệu mới. Chất liệu mới có thể không giống như chất liệu trước đây vì công nghệ truyền thống và công nghệ hiện đại khác nhau. Điều đó là tất yếu. Cái mới đó, sau một thời gian nhất định sẽ cũ đi. Khó có thể đảm bảo yêu cầu ngay sau trùng tu di tích giữ nguyên được màu thời gian. Tất nhiên về nguyên tắc, vẫn phải cố gắng làm sao giữ được giá trị gốc của di tích và tránh việc “làm mới”.

Về vấn đề này, KTS Trương Ngọc Lân - Phó trưởng khoa Kiến trúc và Quy hoạch (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) nhận định, Chùa Cầu không lệch tông so với tổng thể kiến trúc ở Hội An. Khi công trình được sơn lại trên nền màu cũ chắc chắn sẽ tươi mới hơn về mặt thị giác. Tuy nhiên, những màu sắc được sử dụng để trùng tu Chùa Cầu vẫn là tông màu cũ của di tích và phù hợp với phong cách công trình kiến trúc cổ.

Thường sau khi một di tích được trùng tu, nhất là di tích nổi tiếng như Chùa Cầu thì khó tránh được các ý kiến tranh luận. Một công trình đã quá quen thuộc với người dân địa phương, với du khách bởi những nét cổ kính, màu thời gian nhuốm trên từng nét kiến trúc, nay trở nên tươi mới hơn sau trùng tu thì chắc chắn sẽ lạ lẫm trong mắt mọi người.

Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận, thực tế những năm qua có nhiều câu chuyện buồn đã xảy ra liên quan đến vấn đề tu bổ di tích. Mặc dù việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích được Luật Di sản văn hóa quy định rõ tại Điều 34 nhưng không phải đơn vị nào cũng thực hiện nghiêm, khiến cho nhiều giá trị của di tích bị mất đi vĩnh viễn không thể phục hồi.

Như khi trùng tu, tôn tạo di tích đền tháp Bánh Ít ở huyện Tuy Phước, Bình Định - “báu vật” cổ có niên đại hơn 1.000 năm, các đơn vị thi công đã có những dấu hiệu vi phạm Luật Di sản khi đưa xe múc vào di tích để thi công, đổ đất đá sát di tích, xây dựng bồn hoa sặc sỡ ngay chân tháp... Mặc dù việc này đã được chính quyền địa phương chỉ đạo xử lý khắc phục, nhưng vẫn gây ra nhiều ý kiến phản ứng. Hay như Đình Chèm - công trình kiến trúc cổ được ví như “báu vật” nghìn năm của kinh thành Thăng Long - Hà Nội mai một dần những nét đặc sắc về kiến trúc, giá trị lịch sử và văn hóa sau những lần trùng tu…

Minh bạch, công khai khi trùng tu

Công tác trùng tu di tích luôn là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp. Vì vậy, trong quá trình thực hiện không tránh khỏi có những hạn chế, bất cập phát sinh. Trùng tu như thế nào để thực sự mang lại hiệu quả luôn là vấn đề nhận được sự quan tâm của cộng đồng và những người có chuyên môn.

Theo PGS.TS Lê Quý Đức, ở Việt Nam đã có nhiều công trình sau trùng tu dẫn đến làm hiện đại hóa di tích lịch sử văn hóa. Vì vậy, khi tu bổ, tôn tạo cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc đã được đề ra. Muốn làm được điều đó thì người làm công tác trùng tu cần phải có kỹ năng, kỹ thuật, trình độ. Nước ta có hàng nghìn di tích lịch sử, nhưng việc đào tạo về công tác trùng tu, tu bổ lại đang rất thiếu và chưa được chỉn chu. Bên cạnh đó, vẫn còn hiện tượng tiêu cực trong quá trình trùng tu, lợi dụng việc đầu tư trùng tu để tham nhũng, gây lãng phí.

Còn theo KTS Trương Ngọc Lân, cần công khai, minh bạch quá trình trùng tu. Việc này phần nào giúp người dân hiểu rõ hơn về công tác trùng tu di tích, góp phần ngăn chặn những dư luận không đáng có. Ở một số nước khi trùng tu, họ đã thực hiện một cuộc triển lãm riêng để giới thiệu phương thức trùng tu, quá trình trùng tu một cách rõ ràng, cặn kẽ. Quá trình triển lãm, giải thích công cuộc trùng tu hay còn gọi là minh bạch hóa kỹ thuật trùng tu sẽ sẽ giúp người dân hiểu về công việc này khoa học, tỉ mỉ ra sao.

Ông Lân cũng cho rằng, hiện chúng ta chưa thể hiện sự quan tâm đúng mức về việc truyền thông trong công việc trùng tu, khiến thông tin đến với người dân còn hạn chế, gây ra những tranh cãi không đáng có.

Việc trùng tu di tích dù có chính xác đến đâu cũng chỉ đạt đến hiệu quả nhất định so với giá trị gốc ban đầu. Tuy nhiên nó sẽ đạt kết quả tốt nhất khi chúng ta tuân thủ đúng các nguyên tắc và quy định về trùng tu di sản. Điểm a khoản 1 và khoản 2, Điều 34 Luật Di sản văn hóa 2001 quy định: “Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích phải bảo đảm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, hạn chế can thiệp làm giảm hoặc thay đổi đặc điểm, giá trị di tích, đồng thời ưu tiên bảo quản, gia cố, sau đó mới đến tu bổ, tôn tạo”.

Theo daidoanket.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Người Mông xã Cao Sơn dựng cây nêu chuẩn bị lễ hội Gầu Tào

Người Mông xã Cao Sơn dựng cây nêu chuẩn bị lễ hội Gầu Tào

Lễ hội Gầu Tào cửa người Mông xã Cao Sơn, tỉnh Lào Cai đã có từ xưa và được tổ chức hằng năm mỗi dịp Tết đến Xuân về. Năm nay, UBND xã Cao Sơn dự kiến tổ chức Lễ hội Gầu Tào Xuân Bính Ngọ từ ngày 21 - 23/2/2026 (tức mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng) tại thôn Bãi Bằng. Những ngày này, để chuẩn bị tổ chức Lễ hội, Ban tổ chức Lễ hội đã tiến hành nghi thức dựng cây nêu.

Tăng cường quản lý các lễ hội gắn với phát triển du lịch tâm linh

Tăng cường quản lý các lễ hội gắn với phát triển du lịch tâm linh

Chỉ còn ít ngày nữa là đến tết Nguyên đán Bính Ngọ và mùa lễ hội xuân 2026. Đây là thời điểm các địa phương tại Lào Cai, đặc biệt là các địa bàn trọng điểm về du lịch tâm linh như Đông Cuông hay Bảo Hà... đang gấp rút triển khai phương án quản lý, tổ chức. Mục tiêu cốt yếu là đảm bảo các lễ hội diễn ra an toàn, đúng quy định, đồng thời tạo sức hút mạnh mẽ để di sản thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

Lần đầu tiên có Đường hoa Tết trong không gian Di sản Văn hóa Thế giới Hoàng thành Thăng Long

Lần đầu tiên có Đường hoa Tết trong không gian Di sản Văn hóa Thế giới Hoàng thành Thăng Long

Năm 2026 đánh dấu một điểm nhấn đặc biệt trong chuỗi hoạt động văn hóa – đối ngoại tại Thủ đô Hà Nội, khi lần đầu tiên Đường hoa Tết được tổ chức trong không gian Khu Di sản Văn hóa Thế giới Hoàng thành Thăng Long, phục vụ người dân, du khách trong nước và quốc tế trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Gói trọn vị Tết, trọn yêu thương

Gói trọn vị Tết, trọn yêu thương

Trong không khí rộn ràng của những ngày đầu xuân, xã Võ Lao tổ chức Ngày hội “Gói bánh chưng xanh – Đón xuân an lành”, thu hút sự tham gia đông đảo của Nhân dân các thôn trên địa bàn.

[Ảnh] Sắc màu Tết ở chợ phiên Cốc Ly

[Ảnh] Sắc màu Tết ở chợ phiên Cốc Ly

Chợ phiên Cốc Ly (chợ văn hóa Cốc Ly) ở thôn Thẩm Phúc, xã Bảo Nhai, tỉnh Lào Cai. Phiên chợ họp vào thứ 3 hằng tuần và là một trong những phiên chợ đông vui nhộn nhịp nhất vùng cao Tây Bắc. Cho đến nay, chợ phiên Cốc Ly vẫn giữ nguyên bản sắc văn hóa độc đáo, là nơi giao lưu, buôn bán của người dân vùng cao. Phiên chợ thứ Ba ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ càng tấp nập hơn khi người dân khắp xa gần tụ họp về sắm tết tạo nên không khí ngày áp tết nhộn nhịp, đầy sắc màu.

Gầu Tào - Hành trình đến Di sản

Gầu Tào - Hành trình đến Di sản

Không chỉ là “sợi dây” gắn kết cộng đồng trong đời sống văn hóa - tín ngưỡng, Gầu Tào còn là không gian nuôi dưỡng bản sắc, nơi những giá trị truyền thống của người Mông được trao truyền bền bỉ từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ý nghĩa ấy càng trở nên sâu sắc hơn khi lễ hội Gầu Tào của đồng bào Mông  được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu năm 2025, mở ra cơ hội để di sản được bảo tồn, lan tỏa niềm tự hào trong đời sống cộng đồng người Mông của tỉnh Lào Cai.

Tết của người Cao Lan

Tết của người Cao Lan

Tỉnh Lào Cai hiện có hơn 10 nghìn người dân tộc Cao Lan (còn gọi là Sán Chay) sinh sống tập trung tại một số địa phương như: Yên Bình, Thác Bà, Trấn Yên, Xuân Ái… Trong quá trình phát triển, cộng đồng người Cao Lan vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống đặc sắc, trong đó Tết Nguyên đán là dịp hội tụ rõ nét nhất các giá trị văn hóa, tâm linh và tinh thần cộng đồng.

Tái hiện Tết cung đình Thăng Long xưa và các nghi lễ "tống cựu nghinh tân"

Tái hiện Tết cung đình Thăng Long xưa và các nghi lễ "tống cựu nghinh tân"

Sáng 10/2, đúng ngày 23 tháng Chạp (ngày lễ ông Công, ông Táo), trong tiết xuân vui tươi, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức hoạt động “Tống cựu nghinh tân”, tái hiện các nghi thức đón Tết của cung đình Thăng Long xưa như: Lễ tiến lịch, Lễ thả cá chép, Lễ thướng tiêu (dựng cây nêu), Lễ đổi gác.

[Ảnh] Ngày xuân về Bản Liền chơi còn lông gà

[Ảnh] Ngày xuân về Bản Liền chơi còn lông gà

Tiếng cười rộn rã hòa cùng nhịp bay của những quả còn lông gà đã trở thành âm thanh quen thuộc mỗi dịp lễ hội hay Tết đến ở xã Bản Liền. Còn lông gà là trò chơi dân gian, cũng là sợi dây kết nối cộng đồng, là niềm tự hào của người Tày nơi đây. Ngày nay, nét đẹp truyền thống này đang trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn thu hút du khách, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đặc sắc cho vùng cao Lào Cai.

Rộn ràng hương Tết trong gian bếp ở Mường Khương

Rộn ràng hương Tết trong gian bếp ở Mường Khương

Những ngày giáp Tết, khắp các bản làng rộn ràng không khí chuẩn bị đón năm mới. Trong gian bếp lửa ấm, đồng bào dân tộc Mông, Nùng, Bố Y ở khu vực Mường Khương tất bật làm những loại bánh truyền thống như bánh khoải, bánh giầy, gửi gắm vào đó tình cảm và ước vọng về một năm đủ đầy.

Trải nghiệm làng nghề - giờ học thú vị, ý nghĩa

Trải nghiệm làng nghề - giờ học thú vị, ý nghĩa

Thời gian qua, Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Lào Cai) triển khai mô hình “Trải nghiệm làng nghề truyền thống” tại khuôn viên nhà trường. Thông qua phương pháp “học đi đôi với hành”, mô hình không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về văn hóa, lịch sử dân tộc mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng sống, khơi dậy tinh thần sáng tạo và ý thức gìn giữ bản sắc truyền thống.

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày 23 tháng Chạp hằng năm từ lâu đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong đời sống văn hóa - tâm linh của người Việt. Đây là dịp người dân làm lễ tiễn ông Công - ông Táo về chầu trời, báo cáo với Ngọc Hoàng những việc đã diễn ra trong suốt một năm, đồng thời cũng là thời điểm chính thức khởi động không khí Tết Nguyên đán.

Chuẩn bị chu đáo để lễ hội xuân diễn ra an toàn, văn minh

Chuẩn bị chu đáo để lễ hội xuân diễn ra an toàn, văn minh

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đến cũng là thời điểm bắt đầu các lễ hội xuân. Các ngành, địa phương trên địa bàn tỉnh đang tích cực chuẩn bị chu đáo công tác tổ chức, tăng cường công tác quản lý, bảo đảm cho các lễ hội diễn ra an toàn, vui tươi, lành mạnh, bản sắc

fb yt zl tw