Những vụ việc được cơ quan chức năng phanh phui thời gian qua cho thấy, đây không còn là câu chuyện lệch chuẩn văn hóa mà đã trở thành vấn đề cấp bách cần siết chặt bằng pháp luật.
Chiêu trò và cái bẫy niềm tin
Trong nửa đầu tháng 10/2025, doanh nhân Hoàng Hường (Hoàng Thị Hường) và DJ Ngân 98 (Võ Thị Ngọc Hân) bị khởi tố đã khiến dư luận “dậy sóng” bởi hai nhân vật này đều xây dựng hình ảnh hào nhoáng của KOL với sự giàu có, thành công, có sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội để lôi kéo người xem và thúc đẩy hoạt động kinh doanh trực tuyến. Nếu Ngân 98 biến hình ảnh hở hang, phát ngôn sốc, những màn livestream “đối chất” thành công cụ "câu view" thì Hoàng Hường lại chọn con đường khoe tiền, khoe nhà, khoe sự giàu sang nhằm thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng, nhất là người lớn tuổi.
Khi Ngân 98 bị phát hiện bán thuốc giảm cân chứa chất cấm sibutramine, phenolphthalein gây nguy cơ tim mạch và ung thư, cô lập tức biến câu chuyện thành màn đấu khẩu, livestream gay gắt nhằm tăng tương tác bởi càng ồn ào, lượng người xem càng lớn, kéo theo doanh thu “khủng”. Chỉ đến khi cơ quan chức năng kiểm nghiệm và xác nhận sản phẩm là hàng giả, không có hồ sơ công bố chất lượng, nhiều người mới bàng hoàng vì đã tin lầm, mua phải “thuốc độc”. Không ít người thậm chí hối hận vì từng bênh vực Ngân 98, vô tình tiếp tay cho hành vi bán hàng giả với doanh thu lên đến hàng trăm tỷ đồng.
Với Hoàng Hường, những video thả tiền như mưa, giẫm lên tiền, khoe sở hữu hàng loạt bất động sản trên cả nước được cô tung ra liên tục, đánh mạnh vào tâm lý ngưỡng mộ người giàu. Rất nhiều người, đặc biệt là người trung niên, cao tuổi tin rằng, Hoàng Hường “vừa giàu, vừa tốt”, từ đó chi tiền mua các sản phẩm được quảng cáo. Khi Hoàng Hường bị bắt, không ít người lớn tuổi đã bị sốc. Trên mạng xã hội thậm chí đã xuất hiện các hội nhóm “dỗ dành người già” vì thần tượng của họ sa lưới pháp luật.
Ngoài hai cá nhân điển hình trên, trong cả nước còn có hàng loạt trường hợp khác cũng chọn con đường tạo sốc để bán hàng. Đó là nhóm bán quần áo ở thành phố Hồ Chí Minh từng khiêng quan tài đi diễu phố nhằm "câu view" hồi tháng 3-2025, nhóm thanh niên ở Ninh Bình dàn dựng clip “cảnh nóng” trên xe Mercedes vào tháng 8-2025… “Nổi bằng mọi giá” trở thành công thức được lặp lại, bất chấp đạo đức và hậu quả.
Cần sớm hoàn thiện khung pháp lý
Trước thực trạng người nổi tiếng lợi dụng hình ảnh, tạo scandal (một vụ bê bối hoặc sự kiện gây tranh cãi nhằm thu hút sự chú ý của công chúng) để bán hàng kém chất lượng, cơ quan chức năng đều nhấn mạnh cần sớm hoàn thiện khung pháp lý, tăng mức xử phạt và có chế tài đủ mạnh.
Luật sư Đỗ Phương Thảo (Công ty Luật TNHH Công lý Toàn dân) cho rằng, trong những trường hợp quảng cáo sai sự thật, trục lợi, chiếm đoạt tài sản, cần xem xét xử lý hình sự để “bảo vệ tính liêm chính của thị trường thương mại điện tử”.
“Mức phạt hành chính hiện nay là 7,5 triệu đồng quá nhẹ với người nổi tiếng. Nhiều KOL, TikToker sẵn sàng chấp nhận nộp phạt vì lợi nhuận họ thu về có thể gấp hàng chục, hàng trăm lần. Bởi vậy, cần áp dụng hình phạt bổ sung như đình chỉ livestream, cấm sóng, cấm tài khoản mạng xã hội hoặc cấm biểu diễn nghệ thuật…”, luật sư Đỗ Phương Thảo kiến nghị.
Tại phiên thảo luận về dự án Luật Thương mại điện tử trong kỳ họp thứ mười Quốc hội khóa XV, đại biểu Huỳnh Thị Phúc (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị: “Cần bổ sung quy định cấm lợi dụng hình ảnh, danh tiếng, uy tín hoặc sử dụng hình ảnh phản cảm để quảng bá, cung cấp dịch vụ trá hình”. Theo đại biểu Huỳnh Thị Phúc, người dùng ngày nay “tin vào con người hơn sản phẩm, tin vào thần thái hơn nhãn mác, tin vào KOL hơn là tem kiểm định. Khi niềm tin trở thành hàng hóa, pháp luật bắt buộc phải can thiệp”.
Những vụ việc thời gian qua cho thấy mô hình “tạo scandal - thu hút lượt xem - bán hàng - thu lợi” đã trở thành quy trình nguy hiểm, đánh vào tâm lý, cảm xúc và niềm tin của người dùng mạng xã hội. Niềm tin bị biến thành công cụ kiếm tiền, còn người tiêu dùng phải đối mặt với nguy cơ mất tiền, mất sức khỏe. Một khung pháp lý đủ mạnh, chế tài nghiêm và sự thay đổi từ cả cơ quan quản lý, nền tảng mạng xã hội lẫn người tiêu dùng để chặn đứng vòng xoáy độc hại này là việc cần thực hiện ngay, bởi kinh doanh trực tuyến không thể dựa trên chiêu trò. Việc cấm những hành vi gây sốc để trục lợi không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn giữ gìn sự lành mạnh của môi trường thương mại điện tử và văn hóa xã hội.
