Tăng cường kiểm tra, giám sát công tác bầu cử

Sáng 21/5, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

Tăng tính chủ động cho cấp xã

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Thái Bình) bày tỏ nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, nhằm bảo đảm thống nhất, đồng bộ với việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 2013 và các luật có liên quan để thực hiện chủ trương của Đảng về thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Tại khoản 5 Điều 1 dự thảo luật sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 11 của luật hiện hành quy định, việc xác định khu vực bỏ phiếu do Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định và báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, trường hợp cần thiết Ủy ban nhân dân cấp tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu.

Góp ý vào nội dung này, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị cần quy định rõ trong dự thảo luật về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc kiểm tra, giám sát việc xác định khu vực bỏ phiếu.

Theo đại biểu, việc xác định khu vực bỏ phiếu là nội dung rất quan trọng, bảo đảm sự thuận lợi cho người dân trong khu vực thực hiện quyền bầu cử và việc này phải được kiểm tra, kiểm soát, giám sát chặt chẽ, nếu không có thể dẫn đến tình trạng tùy tiện trong việc sắp xếp số lượng cử tri đi bầu để xác định khu vực bỏ phiếu và dễ dẫn đến sai sót, vi phạm trong bầu cử.

Việc giao Ủy ban nhân dân cấp xã xác định khu vực bỏ phiếu để tăng tính chủ động cho cấp xã trong công tác bầu cử và trách nhiệm Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong tình hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp là hoàn toàn hợp lý.

Tuy nhiên, để bảo đảm quy định được cụ thể, chi tiết và chặt chẽ, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần bổ sung quy định về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc giám sát, kiểm tra các khu vực bỏ phiếu, tương tự như cách quy định của luật hiện hành về trách nhiệm bầu cử của Hội đồng bầu cử quốc gia, Hội đồng nhân dân, Ủy ban bầu cử, tổ bầu cử tương ứng đối với từng nhiệm vụ cụ thể.

Đồng quan điểm, đại biểu Hoàng Ngọc Định (Đoàn Hà Giang) cho rằng, việc xác định khu vực bỏ phiếu giao cho cấp xã quyết định là phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nên tập trung vào ban hành hướng dẫn chung, kiểm tra, giám sát thay vì phê duyệt cụ thể để bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả cao của quy trình hiệp thương.

Cho rằng quy định này chưa rõ, còn thiếu tiêu chí làm căn cứ để xác định trường hợp cần thiết, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn Bà Rịa-Vũng Tàu) đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu, xem xét, bổ sung hướng dẫn cụ thể trong dự thảo luật hoặc giao Chính phủ hướng dẫn quy định tiêu chí cụ thể. Thí dụ, khu vực có biến động dân cư lớn, điều kiện địa lý chia cắt hoặc địa bàn có yêu cầu về an ninh trật tự đặc thù.

Bảo đảm an toàn thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác bầu cử

Về quy định vận động bầu cử theo hình thức trực tuyến, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng nhận định điều này phù hợp với xu thế chuyển đổi số trong tình hình hiện nay, góp phần làm giảm chi phí và thời gian đi lại khi tổ chức hình thức trực tuyến.

Song theo đại biểu, cần quy định rõ hơn về các điều kiện kỹ thuật và pháp lý để bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, xác thực danh tính cử tri. Ngoài ra, nên bổ sung quy định về trách nhiệm lưu trữ, ghi âm, ghi hình khu vực và cuộc tiếp xúc cử tri để phòng trường hợp phát sinh khiếu nại.

Theo đại biểu Hoàng Ngọc Định (Đoàn Hà Giang), việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác bầu cử như một giải pháp để rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả và tính khả thi của quy trình khi thời gian bị rút ngắn.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng ở những vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng lõm sóng và thiếu điện, khả năng tiếp cận công nghệ thông tin còn nhiều hạn chế, việc niêm yết trực tuyến có thể không bảo đảm mọi cử tri đều tiếp cận được. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần có những quy định rõ ràng hơn trong dự thảo luật để thể hiện tinh thần đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác bầu cử, đồng thời cần tính toán đến điều kiện tiếp cận thông tin của người dân ở các vùng khó khăn, kết hợp hình thức truyền thống và hiện đại để bảo đảm công tác tuyên truyền và tiếp cận thông tin bầu cử đến được với tất cả các cử tri.

Đối với cấp Trung ương, đại biểu đề xuất nên có phần mềm chung để kiểm phiếu và tổng hợp kết quả, tránh việc mỗi địa phương làm một hình thức khác nhau không thống nhất.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) nhận định, quy định này chỉ dùng cho lúc dịch bệnh, thiên tai, lũ lụt, thí dụ như đợt dịch Covid-19 vừa rồi. Về thông thường, đại biểu đề nghị nên tiếp xúc cử tri trực tiếp, đặc biệt đối với những đại biểu tham gia ứng cử, giới thiệu lần đầu phải trực tiếp đến nơi mình tham gia ứng cử để giới thiệu về chương trình hành động của bản thân.

“Tùy theo tình hình thực tiễn có thể tiếp xúc trực tuyến, còn trước và sau Kỳ họp Quốc hội phải tiếp xúc cử tri trực tiếp để cử tri biết mặt đại biểu và cũng để đại biểu báo cáo tình hình, hiểu tâm tư, nguyện vọng của cử tri”, đại biểu nói.

Giải trình, làm rõ một số nội dung đại biểu quan tâm, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải cho biết, liên quan quy định về khu vực bỏ phiếu, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu theo hướng trung gian, theo đó việc xác định khu vực bỏ phiếu do Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định, còn trường hợp cần thiết, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh điều chỉnh xác định khu vực bỏ phiếu.

“Chúng tôi sẽ bổ sung thế nào là trường hợp cần thiết để bảo đảm việc áp dụng đúng và không bị khác biệt giữa các đơn vị bầu cử với nhau và giữa các tỉnh, thành phố với nhau”, bà Thanh Hải nêu rõ.

Về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong bầu cử, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải cho hay, vẫn làm hình thức trực tiếp nhưng nếu tổ chức theo hình thức trực tuyến sẽ tăng được tương tác của đại biểu với các cử tri.