Ở thời điểm này, sinh viên không còn chỉ được nhìn nhận là lực lượng học tập cho tương lai, mà đã và đang trở thành chủ thể tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo của đất nước.
Trao đổi nhân dịp Kỷ niệm 76 năm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam (9/1), anh Nguyễn Minh Triết - Bí thư thường trực T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam cho rằng, chính sinh viên là một trong những lực lượng quan trọng để các chủ trương lớn về khoa học – công nghệ “đi vào đời sống” một cách nhanh và bền vững.
Theo anh Nguyễn Minh Triết, trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân đang chuẩn bị cho Đại hội XIV, các định hướng phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm. Nhưng để những chủ trương này không chỉ dừng lại trên văn bản, điều quan trọng nhất vẫn là con người - đặc biệt là lực lượng trẻ.
“Sinh viên là lực lượng trí thức trẻ đông đảo, giàu tiềm năng sáng tạo, có khả năng tiếp cận nhanh tri thức mới và công nghệ mới. Nếu được tạo điều kiện, sinh viên không chỉ là người thụ hưởng mà còn là người trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán phát triển của đất nước bằng tri thức và công nghệ”, anh Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, nhiều sinh viên hiện nay đã tham gia nghiên cứu khoa học, xây dựng các sản phẩm ứng dụng, đóng góp sáng kiến trong chuyển đổi số tại trường học, doanh nghiệp và cộng đồng. Sinh viên cũng là lực lượng lan tỏa mạnh mẽ văn hóa số, kỹ năng số và tinh thần học tập suốt đời – những yếu tố then chốt trong nền kinh tế tri thức.
Để sinh viên có thể thực sự đảm nhận vai trò tiên phong trong khoa học - công nghệ, theo Chủ tịch T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam, hành trang cần chuẩn bị không chỉ nằm ở kiến thức chuyên môn.
Trước hết, sinh viên cần nền tảng tri thức vững chắc theo ngành, theo lĩnh vực, được đào tạo bài bản và liên tục cập nhật. Song song với đó là năng lực số, ngoại ngữ và khả năng hội nhập - những “tấm vé thông hành” để sinh viên tiếp cận chuẩn mực quốc tế.
Bên cạnh kiến thức, tư duy đổi mới sáng tạo, kỹ năng làm việc nhóm, năng lực nghiên cứu và tinh thần khởi nghiệp cũng là những yếu tố không thể thiếu. Tuy nhiên, anh Nguyễn Minh Triết cho rằng, điều quan trọng hơn cả là bản lĩnh và trách nhiệm xã hội.
“Tri thức và công nghệ cần được đặt trong mục tiêu phụng sự Tổ quốc, phục vụ cộng đồng. Khi hội tụ được trí tuệ, kỹ năng, bản lĩnh và khát vọng cống hiến, sinh viên sẽ đủ năng lực đảm nhận những nhiệm vụ mới trong giai đoạn phát triển mới của đất nước”, anh Nguyễn Minh Triết chia sẻ.
Không thể phủ nhận, sinh viên Việt Nam ngày càng chứng minh được khả năng nghiên cứu khoa học tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Tuy nhiên, theo anh Nguyễn Minh Triết, để lực lượng này phát huy tốt hơn vai trò trong nghiên cứu và làm chủ công nghệ, vẫn còn những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ.
Trước hết là nguồn lực cho nghiên cứu của sinh viên còn hạn chế và chưa đồng đều. Nhiều ý tưởng sáng tạo dừng lại ở mức đề xuất vì thiếu kinh phí ban đầu, thiếu phòng thí nghiệm, dữ liệu, không gian thử nghiệm hoặc nền tảng công nghệ phù hợp.
Bên cạnh đó, hệ sinh thái kết nối giữa sinh viên với giảng viên, chuyên gia, viện nghiên cứu và doanh nghiệp ở một số nơi chưa thực sự chặt chẽ. Điều này khiến nhiều đề tài chưa gắn với bài toán thực tiễn, thiếu “đầu ra” rõ ràng và khó phát triển thành sản phẩm ứng dụng.
Một điểm nghẽn khác là kỹ năng nghiên cứu và công bố khoa học của sinh viên cần được rèn luyện bài bản hơn, từ phương pháp nghiên cứu, đạo đức học thuật đến kỹ năng viết và phản biện khoa học.
“Nếu tháo gỡ được những điểm nghẽn này bằng các cơ chế hỗ trợ thiết thực, sinh viên sẽ có điều kiện tiến nhanh hơn trong nghiên cứu và làm chủ công nghệ”, anh Nguyễn Minh Triết nhận định.
Trong bối cảnh đó, Chương trình đồng hành cùng sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026 được T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam triển khai với kỳ vọng tạo ra “đường băng” phát triển cho sinh viên.
Theo anh Nguyễn Minh Triết, Chương trình tập trung vào việc phát hiện sớm sinh viên có năng lực, bồi dưỡng đúng hướng, kết nối sâu với chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp, đồng thời tạo môi trường để sinh viên rèn luyện thông qua các hoạt động học thuật, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
“Chúng tôi mong muốn giúp sinh viên chuyển từ tiềm năng sang năng lực, từ ý tưởng sang sản phẩm, từ hoạt động phong trào sang kết quả cụ thể, đo đếm được”, anh Nguyễn Minh Triết nói.
Thông qua đó, Chương trình kỳ vọng góp phần hình thành nguồn nhân lực khoa học – công nghệ trẻ, có khả năng tham gia các lĩnh vực mũi nhọn và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn chuẩn bị và sau Đại hội XIV.
Một hướng đi được T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam đặc biệt chú trọng là xây dựng cộng đồng học thuật trẻ, kết nối sinh viên trong nước với trí thức trẻ Việt Nam ở nước ngoài.
Theo anh Nguyễn Minh Triết, việc kết nối này giúp sinh viên tiếp cận nhanh hơn với phương pháp nghiên cứu tiên tiến, xu hướng công nghệ mới và kinh nghiệm làm việc quốc tế. Đồng thời, tạo ra mạng lưới đồng hành bền vững, nơi trí thức trẻ Việt Nam ở nước ngoài có thể tham gia cố vấn, hướng dẫn nghiên cứu, phản biện học thuật và cùng phát triển các nhóm nghiên cứu liên kết.
Đây cũng là cách để biến khát vọng đóng góp của trí thức trẻ thành những hoạt động cụ thể, có sản phẩm, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phát triển khoa học – công nghệ của đất nước trong giai đoạn tới.
Nhân Kỷ niệm 76 năm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam, anh Nguyễn Minh Triết gửi gắm tới sinh viên cả nước thông điệp về niềm tin, khát vọng và tinh thần hành động. “Hãy coi học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là cơ hội phát triển bản thân mà còn là con đường cống hiến thiết thực cho đất nước”, anh nhấn mạnh.
Theo anh, mỗi ý tưởng sáng tạo, mỗi sản phẩm nghiên cứu hữu ích cho cộng đồng đều là một viên gạch góp phần xây dựng tương lai đất nước. Sinh viên cần dám đi vào việc khó, việc mới, dám theo đuổi chuẩn mực quốc tế, đồng thời giữ gìn đạo đức, trách nhiệm xã hội và bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong thời điểm đất nước chuẩn bị bước vào một giai đoạn phát triển mới với Đại hội XIV của Đảng, sinh viên Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định vai trò tiên phong của mình. Khi được trao niềm tin và tạo điều kiện, lực lượng trí thức trẻ này được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng, góp phần đưa khoa học – công nghệ Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ thế giới.
