LCĐT - Những năm gần đây, trên địa bàn huyện Si Ma Cai, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thiếu an toàn liên tục gây ra những vụ việc đáng tiếc.
Theo thống kê sơ bộ, thời gian gần đây, tại huyện Si Ma Cai có 16 con trâu bị chết, rải rác ở các xã: Sán Chải, Mản Thẩn, Lử Thẩn, Cán Cấu, Cán Hồ, Thào Chư Phìn… với triệu chứng bụng chướng to, đầy hơi, suy kiệt, nghi do ngộ độc thuốc diệt cỏ. Người dân địa phương chia sẻ, ngoài 16 con trâu bị chết, số trâu bị ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) ở mức độ nhẹ cũng rất nhiều.
Ngoài vật nuôi bị ảnh hưởng, năm 2016, tại xã Cán Hồ, 8 công nhân đang thi công hệ thống kênh mương thủy lợi tại xã phải nhập viện cấp cứu sau khi đi tắm và uống nước tại một nguồn nước gần đó. Nguyên nhân vụ ngộ độc được xác định do nguồn nước bị nhiễm độc thuốc diệt cỏ do sự bất cẩn của người sử dụng từ đầu nguồn.
 |
| Nhiều gia súc bị ngộ độc do ăn phải cỏ đã bị phun thuốc diệt cỏ. (Ảnh minh họa) |
Trên thực tế, người dân vùng cao đang lạm dụng thuốc diệt cỏ để tiết kiệm công lao động. Ở hầu hết nương, ruộng nông dân đều phun thuốc diệt cỏ. Nhiều người mua thuốc rẻ tiền để phun, không cần biết tác dụng ra sao. Có người phun quá liều chỉ dẫn để “chắc ăn”, khiến tăng lượng thuốc tích đọng trong đất và nước. Đa số thuốc BVTV đều có tính độc cao, vì vậy, trong quá trình sử dụng, một lượng thuốc có thể đi vào thân cây hoặc dính bám trên lá, quả, người và động vật ăn phải có thể bị ngộ độc tức thời dẫn đến tử vong, hoặc nhiễm độc nhẹ, từ từ gây ảnh hưởng đến sức khoẻ. Vào thời điểm đầu mỗi vụ sản xuất, diện tích nương, ruộng vẫn được người dân tận dụng làm nơi chăn thả gia súc. Những hộ có gia súc không biết hoặc không lường trước được tác hại, nên vẫn thả gia súc ở khu vực đó, dẫn đến việc ngộ độc. Ngoài ra, người dân sau khi sử dụng thuốc BVTV thường có thói quen vứt vỏ chai, bao bì tùy tiện ngay tại đồng ruộng, mương nước, ao hồ; một số hộ còn tiêu hủy cùng rác thải sinh hoạt. Các chất độc trong bao bì khi tiêu hủy không đúng cách có thể gây nhiễm độc đất, nguồn nước hoặc cây cối xung quanh. Các loại hóa chất thuộc nhóm POPs như: DDT, 666, Aldrin... theo nước mưa ngấm sâu vào nguồn nước sinh hoạt, hoặc tiềm ẩn trong không khí, thức ăn, nước uống, là một trong những nguyên nhân gây ung thư điển hình.
Hiện nay, người dân vùng cao vẫn sử dụng theo thói quen và kinh nghiệm mà không tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt khi sử dụng thuốc BVTV. Từ những vụ việc đáng tiếc xảy ra, các cơ quan chuyên môn huyện Si Ma Cai đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc “4 đúng”, gồm đúng thuốc; đúng liều lượng, nồng độ; đúng thời điểm; đúng cách. Người dân được khuyến cáo không sử dụng thuốc bừa bãi, sau khi phun xong phải thu gom vỏ bao bì, chai, lọ… để tập trung tại các khu tiêu hủy của thôn, xã, nhằm hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân và vật nuôi. Tuyệt đối không sử dụng thuốc trừ sâu 666, DDT (loại thuốc bột mua từ Trung Quốc) để chống mối, mọt cho ngô, bởi lượng độc rất cao, tồn dư trong môi trường tự nhiên lâu (hàng trăm năm), ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, vật nuôi và môi trường sống.
Ông Giàng A Phừ, Chủ tịch UBND xã Cán Hồ chia sẻ: Từ vụ 8 người bị ngộ độc trên địa bàn, chính quyền xã đã đẩy mạnh tuyên truyền qua các buổi họp thôn, trên bảng thông tin khuyến nông cũng khuyến cáo người dân sử dụng thuốc BVTV đúng cách. Một số địa điểm người dân không sử dụng thuốc BVTV như: Khu vực trồng cỏ voi, đầu nguồn nước… Ngoài ra, xã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động thông qua việc phát huy vai trò của người có uy tín ở các thôn, người đứng đầu mô hình dòng họ tự quản. Đến nay, người dân thực hiện khá tốt, việc vứt bao bì, chai, lọ thuốc BVTV không đúng địa điểm đã không xảy ra.
Ông Viên Đình Hiệp, Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Si Ma Cai cho biết: Thời gian tới, nếu có hiện tượng gia súc chết nghi do ngộ độc thuốc BVTV, chúng tôi sẽ phối hợp với các cơ quan chuyên môn lấy mẫu để có kết luận cụ thể. Bên cạnh đó, công tác tập huấn, tuyên truyền về cách sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc “4 đúng” sẽ thường xuyên được thực hiện, nhằm hạn chế các vụ việc đáng tiếc xảy ra.
Hiện nay, các xã trên địa bàn huyện Si Ma Cai đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, xây dựng hương ước, quy ước tại các thôn; vận động người dân trong thôn cùng phun thuốc vào thời gian nhất định, thông báo rộng rãi cho các hộ chăn nuôi biết và nhốt gia súc, tránh thiệt hại cho sản xuất và chăn nuôi. Nếu hộ nào vi phạm quy ước, khi có gia súc bị chết do ngộ độc thì hộ phun thuốc phải đền cho các hộ chăn nuôi bị thiệt hại.
Ngoài công tác tuyên truyền, ngành nông nghiệp đã phối hợp với cơ quan quản lý thị trường trên địa bàn tăng cường quản lý, kiểm tra các cửa hàng kinh doanh thuốc BVTV, xử lý các trường hợp sai phạm để hạn chế các loại thuốc ngoài danh mục trôi nổi trên thị trường. Cán bộ nông nghiệp, khuyến nông xã thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng thuốc đúng cách, an toàn, hạn chế sử dụng thuốc khi chưa thực sự cần thiết; lực lượng thú y thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn người dân cách xử lý, điều trị khi gia súc bị ngộ độc. Huyện Si Ma Cai đang nỗ lực siết chặt việc sử dụng thuốc BVTV với sự vào cuộc, phối hợp giữa chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn để hạn chế những trường hợp đáng tiếc xảy ra từ sự thiếu hiểu biết, bất cẩn của người sử dụng.
