Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Hoàng Giang: “Chuyển đổi số phải bắt đầu từ nhu cầu thực tiễn của người dân và doanh nghiệp”

Để hiểu rõ hơn về kết quả bước đầu thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW (Nghị quyết 57), phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai có cuộc phỏng vấn đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh.

Phóng viên: Nghị quyết 57 được xác định là một trong những nghị quyết chiến lược, mở ra không gian phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, xin đồng chí cho biết, Nghị quyết 57 có ý nghĩa như thế nào đối với định hướng phát triển của tỉnh Lào Cai?

Đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh: Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây không chỉ là nghị quyết về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, mà sâu xa hơn là đổi mới mô hình phát triển. Nếu trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào tài nguyên, lao động và những lợi thế truyền thống thì trong giai đoạn mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới của quốc gia cũng như của từng địa phương.

Đối với Lào Cai, chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của cả hệ thống chính trị. Trong điều kiện tỉnh đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và phục vụ người dân theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn. Do vậy, mọi hoạt động chuyển đổi số phải bắt đầu từ nhu cầu thực tiễn của người dân và doanh nghiệp.

Khi người dân cần được giải quyết thủ tục hành chính nhanh hơn, bán được nông sản với giá trị cao hơn, tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục thuận lợi hơn thì chính quyền phải xây dựng các nền tảng số để đáp ứng những nhu cầu đó. Mục tiêu chính là hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, doanh nghiệp và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Phóng viên: Với đặc thù là tỉnh miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn về hạ tầng và điều kiện phát triển, theo đồng chí, đâu là rào cản lớn nhất trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 và cơ sở nào để tỉnh lựa chọn hướng tiếp cận chuyển đổi số phải bắt đầu từ nhu cầu thực tiễn của người dân và doanh nghiệp?

Đồng chí Hoàng Giang, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh: Khó khăn lớn nhất trong triển khai Nghị quyết 57 ở Lào Cai không chỉ nằm ở hạ tầng hay điều kiện địa lý, mà quan trọng là đưa chuyển đổi số đến được đúng đối tượng sử dụng và tạo được sự thay đổi thực chất trong cách làm việc, cách tiếp cận dịch vụ công của người dân.

Thực tế cho thấy, nếu chỉ dừng ở đầu tư công nghệ thì hiệu quả sẽ không bền vững, bởi vẫn còn sự chênh lệch về khả năng tiếp cận và sử dụng công nghệ giữa các vùng, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cùng với đó, năng lực số ở cơ sở; mức độ đồng bộ dữ liệu giữa các lĩnh vực vẫn là những vấn đề cần tiếp tục được hoàn thiện. Nếu không giải quyết đồng thời các hạn chế này, quá trình chuyển đổi số sẽ khó đạt được hiệu quả thực chất và đi vào chiều sâu.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Lào Cai xác định phải thay đổi cách tiếp cận, lấy hiệu quả phục vụ người dân làm thước đo thay vì chỉ tập trung vào triển khai kỹ thuật hay hạ tầng công nghệ.

Trên cơ sở đó, chúng tôi đã thí điểm mô hình “Thôn số” tại xã Bát Xát và xã Yên Bình, mỗi xã có đặc điểm, điều kiện, lợi thế khác nhau, để đánh giá tính phù hợp và hiệu quả của mô hình trước khi nhân rộng trên địa bàn toàn tỉnh.

Thực tiễn triển khai cho thấy, khi người dân thấy được hiệu quả cụ thể từ chuyển đổi số trong đời sống hằng ngày, họ sẽ chủ động tham gia, thay đổi thói quen và trở thành chủ thể của quá trình này. Từ đó, mô hình “Thôn số” không chỉ lan tỏa mà còn đi vào thực chất, khẳng định tính đúng đắn của cách tiếp cận trong triển khai Nghị quyết 57 tại địa phương.

Phóng viên: Phong trào “Bình dân học vụ số” và mô hình “Người bản số” đang được Lào Cai triển khai sâu rộng. Đồng chí đánh giá như thế nào về vai trò và tác động của các mô hình này trong việc thúc đẩy chuyển đổi số đi vào thực chất, nhất là ở cấp cơ sở?

Đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh: Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà trước hết là câu chuyện của con người. Hạ tầng có thể được đầu tư, nền tảng số có thể được xây dựng, nhưng nếu người dân chưa có kỹ năng sử dụng thì chuyển đổi số sẽ rất khó tạo ra giá trị thực tiễn.

Xuất phát từ quan điểm đó, cùng với đầu tư hạ tầng số, Lào Cai đặc biệt quan tâm nâng cao năng lực số cho người dân thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”. Mục tiêu không chỉ là phổ cập những kỹ năng công nghệ cơ bản, mà quan trọng hơn là giúp người dân hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong học tập, lao động và sản xuất.

Điểm mới của Lào Cai là xây dựng lực lượng “người bản số”. Đây là những người am hiểu địa bàn, thông thạo tiếng dân tộc, có kỹ năng số và được xem là “cầu nối” đưa công nghệ đến gần hơn với người dân.

Họ sẽ trực tiếp hướng dẫn bà con sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử và các ứng dụng số phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Chúng tôi kỳ vọng mỗi “người bản số” sẽ trở thành một hạt nhân lan tỏa tri thức số ngay tại cộng đồng dân cư.

Chúng tôi cũng đề cao vai trò của bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố và các tổ công nghệ số cộng đồng. Đây là những “hạt nhân số” ở cơ sở, là cầu nối giữa chính quyền với người dân trong quá trình triển khai các nền tảng số.

Mục tiêu của tỉnh không chỉ là phổ cập kỹ năng số mà còn từng bước hình thành văn hóa số trong cộng đồng; khi người dân chủ động ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, học tập và đời sống hằng ngày thì chuyển đổi số mới thực sự đi vào cuộc sống và trở thành động lực phát triển bền vững của địa phương.

Phóng viên: Thưa đồng chí, để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết 57 và tạo động lực phát triển mới cho tỉnh trong giai đoạn tới, Lào Cai sẽ tập trung vào những định hướng và giải pháp trọng tâm nào?

Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo tinh thần Nghị quyết 57. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu, nâng cao khả năng kết nối và liên thông giữa các ngành, các cấp để hình thành nền tảng quản trị hiện đại, đồng bộ và hiệu quả. Cùng với đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số vào công tác quản lý, điều hành, nhất là ở cấp xã, phường, thôn, bản, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đồng thời, nhân rộng mô hình “thôn số”, xây dựng đội ngũ “người bản số” trên địa bàn toàn tỉnh; tiếp tục phát huy hiệu quả phong trào “Bình dân học vụ số” nhằm thu hẹp khoảng cách số giữa vùng cao với vùng thấp, giữa khu vực thuận lợi với vùng khó khăn. Mục tiêu là giúp cán bộ cơ sở làm chủ công nghệ để phục vụ người dân và doanh nghiệp nhanh nhất, thuận lợi nhất và hiệu quả nhất.

Tỉnh sẽ tiếp tục lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình chuyển đổi số, đồng hành tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để các chủ thể mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh; mở rộng thương mại điện tử đối với các sản phẩm OCOP, nông sản đặc hữu; thúc đẩy nông nghiệp thông minh, du lịch số và các mô hình kinh tế số phù hợp với điều kiện của tỉnh.

Đặc biệt, chúng tôi xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, nhằm phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp; xây dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân mạnh dạn đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất và đời sống. Khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực nội sinh, việc triển khai Nghị quyết 57 sẽ tạo nền tảng để Lào Cai phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!