Nỗ lực giảm thiểu phát thải trong trồng trọt

Thôn Đức Thịnh, xã Hưng Khánh là một trong 4 thôn thực hiện Dự án “Nâng cao chất lượng áp dụng kỹ thuật sản xuất lúa bền vững giảm phát thải khí nhà kính (GHG) cho các vùng chuyên canh lúa” do Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh phối hợp với tổ chức OXFAM triển khai năm 2025.

Từ sự hỗ trợ của dự án, 32 hộ dân trong thôn đã được đội ngũ cán bộ kỹ thuật hướng dẫn tỉ mỉ thông qua các lớp học trực tiếp tại đồng ruộng. Các kỹ thuật từ xử lý đồng ruộng, sục bùn, cấy thưa, chừa lối đi cho tới việc cấp nước theo chu kỳ, giảm đạm hóa học, ủ phân hữu cơ từ rơm rạ, phân chuồng bằng chế phẩm sinh học đều được “cầm tay chỉ việc”.

Ngoài ra, người dân còn được đồng hành trong từng giai đoạn phát triển của cây lúa và đo mức phát thải. Kết thúc dự án, năng suất lúa đạt bình quân 2,2 tạ/sào, hạt lúa chắc dài, chi phí giảm 50%, lượng phát thải giảm 73% so với phương thức canh tác truyền thống. Thấy được lợi ích, ngày càng có nhiều nông dân ở thôn Đức Thịnh chủ động học hỏi, áp dụng cho đồng ruộng của gia đình.

Ông Lương Ngọc Dũng - Trưởng thôn Đức Thịnh chia sẻ: Kỹ thuật mới này không khó nhưng nhiều khâu hơn, tỉ mỉ hơn so với cách canh tác truyền thống. Đặc biệt là phải xử lý mặt ruộng cẩn thận trước khi cấy chứ không bỏ mặc như trước, cơ bản các kỹ thuật này, nông dân Đức Thịnh đều có thể thực hiện trơn tru. Vụ mùa năm 2025 khi không còn sự hướng dẫn của đội ngũ cán bộ, năng suất lúa của thôn vẫn đạt được bình quân 2 tạ/sào.

Vụ lúa xuân 2026, toàn thôn Đức Thịnh có 85 hộ cấy lúa với diện tích 13 ha thì 90% các diện tích này được người dân canh tác theo kỹ thuật bền vững, giảm thiểu phát thải.

Ông Lương Ngọc Dũng - Trưởng thôn Đức Thịnh, xã Hưng Khánh

Không chỉ riêng với cây lúa, những năm qua, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh Lào Cai đã chủ động triển khai nhiều chương trình nông nghiệp giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Giai đoạn 2022 - 2025, toàn tỉnh Lào Cai đã triển khai 21 mô hình trình diễn về thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiểu phát thải với 81 xã, 316 hộ tham gia, tổng diện tích thực hiện là 78 ha.

Các mô hình triển khai được chính quyền cơ sở đánh giá cao về nội dung, phương pháp thực hiện, điển hình như: mô hình trồng dưa leo theo chuỗi giá trị với quy mô 8 ha, 40 hộ tham gia thực hiện tại xã Phong Hải sử dụng giống dưa chất lượng cao, kết hợp cơ giới hoá và dùng màng phủ nhằm hạn chế thoát hơi nước trong mùa khô; mô hình trồng giống chuối kháng bệnh vàng lá Panama tại khu vực Bát Xát, Bảo Thắng, Mường Khương…

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp chống rét, chống hạn cho cây trồng, chuyển đổi cơ cấu trên đất cấy lúa nước kém hiệu quả sang cây trồng cạn khác, phát triển các giống cây trồng thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải, chống chịu sâu bệnh, có năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cao được quan tâm thực hiện.

Tỉnh cũng đã nghiên cứu, chọn tạo thành công các giống lúa lai và thuần mới có năng suất, chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu như giống LC26, LC268, LC18; tuyển chọn và khảo nghiệm thành công các giống cây ăn quả ôn đới mới bao gồm: 1 giống đào BH, 1 giống mận tím BH1 và 1 giống mận cơm BH có năng suất cao, chất lượng tốt, mẫu mã quả đẹp, có giá trị kinh tế cao.

Song song, ngành nông nghiệp và môi trường còn tăng cường hỗ trợ hàng vạn nông dân tiếp cận khoa học kỹ thuật mới, áp dụng các biện pháp kỹ thuật giảm phát thải phù hợp với cây trồng.

Nhờ đó, hiện nay, ngày càng có nhiều địa phương đã chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang mô hình sản xuất ít phát thải, ưu tiên tiết kiệm nước, quản lý đất bền vững và giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất.

Chị Nguyễn Thị Mến - Giám đốc Hợp tác xã Rau an toàn Minh Tiến, xã Quy Mông cho biết: Khác với canh tác tự do như trước, giờ đây chúng tôi sử dụng hệ thống tưới nước tiết kiệm, ủ hoai mục phân chuồng, cây xanh băm ủ hoai mục thay thế cho phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật thì phun đúng dòng, cách ly đủ ngày. 10 ngày sau khâu làm đất, phơi đất cho khô, làm sạch nấm mốc, khử khuẩn diệt nấm, chúng tôi mới tra giống, gieo hạt.

Thêm vào đó, chỉ phun thuốc nấm khi cây trổ 3 lá và kể từ đó chỉ duy nhất tưới nước cho cây. Với cách làm này, lượng thuốc bảo vệ thực vật đã giảm 80%, phân bón giảm 60%, lượng nước tưới giảm 60% so với canh tác truyền thống.

Để tiếp tục phát triển trồng trọt theo hướng giảm phát thải bền vững, tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch 205/KH-UBND ngày 26/12/2025 về triển khai Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, tỉnh cụ thể hóa nội dung đề án bằng 8 mục tiêu cụ thể, 6 nhiệm vụ, 5 giải pháp.

Ngoài việc lựa chọn áp dụng các biện pháp kỹ thuật giảm phát thải phù hợp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng linh hoạt phù hợp với đặc điểm vùng sinh thái và trình độ canh tác của vùng, áp dụng hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định (MRV) và cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính, tỉnh sẽ phát triển 7 nhóm sản phẩm trồng trọt phát thải thấp với tổng diện tích dự kiến khoảng 69.000 ha và xác định các giải pháp giảm phát thải phù hợp.

Mục tiêu đến năm 2035, Lào Cai phấn đấu giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt so với năm cơ sở 2020. 70% diện tích gieo trồng lúa sẽ áp dụng kỹ thuật canh tác giảm phát thải; 60% diện tích cây trồng cạn như chè, cây ăn quả... áp dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM).

Thời gian tới, đơn vị sẽ tăng cường thông tin, tuyên truyền về hiệu quả của các mô hình canh tác giảm phát thải, nông nghiệp xanh; tập trung đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho nông dân; năng lực cho đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở để truyền tải tiến bộ kỹ thuật canh tác giảm phát thải thực hiện trong điều kiện thực tế ở cơ sở. Đồng thời, tiếp tục xây dựng các mô hình trình diễn để bà con được trực tiếp tham gia thực hiện.

Ông Lương Quang Thạch - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Lào Cai

Với lộ trình bài bản, rõ việc, rõ người, rõ mục tiêu, hành trình phát triển nền nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm phát thải mà còn góp phần hiện thực hoá định hướng phát triển “xanh” của Lào Cai - nơi lợi ích kinh tế của Nhân dân song hành cùng bảo vệ môi trường.