Cán bộ BHXH TP Hà Nội tư vấn cho người lao động về chế độ khi nghỉ hưu sớm. Ảnh: Hà Anh
BHXH TP Hà Nội trả lời:
Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024 quy định nhiều trường hợp được hưởng lương hưu ở tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu thông thường và mức hưởng được tính theo quy định tại Điều 66, không áp dụng mức giảm 2% cho mỗi năm nghỉ sớm như trường hợp nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động.
Nhóm thứ nhất là người lao động có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên, đồng thời có tổng thời gian từ đủ 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục theo quy định. Người đáp ứng điều kiện về tuổi theo khoản 3 Điều 169 Bộ luật Lao động có thể hưởng lương hưu theo Điều 64.
Nhóm thứ hai là người có đủ thời gian đóng BHXH bắt buộc theo quy định, có tổng thời gian từ đủ 15 năm làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Thời gian làm việc tại nơi có phụ cấp khu vực hệ số từ 0,7 trở lên trước ngày 1.1.2021 cũng được tính khi xác định điều kiện theo luật.
Nhóm thứ ba là người có từ đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò. Với tính chất lao động đặc thù, nhóm này có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định.
Nhóm thứ tư là người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao. Đây là trường hợp đặc thù được Điều 64 Luật BHXH 2024 quy định riêng khi xác định điều kiện hưởng lương hưu.
Đối với lực lượng vũ trang, Luật BHXH 2024 cũng thiết kế điều kiện hưởng lương hưu phù hợp với tính chất nghề nghiệp. Các đối tượng thuộc nhóm này bao gồm sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật Công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân.
Nhóm thứ năm, các đối tượng thuộc lực lượng vũ trang nêu trên khi nghỉ việc, có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên, có thể hưởng lương hưu ở tuổi thấp hơn tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Nhóm thứ sáu là các đối tượng thuộc lực lượng vũ trang đáp ứng điều kiện về thời gian đóng BHXH, đồng thời có tổng thời gian từ đủ 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Điều kiện này cũng áp dụng đối với thời gian làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định.
Nhóm thứ bảy là người thuộc lực lượng vũ trang bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao. Khi đáp ứng điều kiện về thời gian tham gia BHXH bắt buộc, người lao động được xem xét hưởng lương hưu theo quy định riêng tại Điều 64.
Nhóm thứ tám có thể được lưu ý từ quy định về nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động. Trường hợp thuộc Điều 65, thời gian nghỉ hưu trước tuổi dưới 6 tháng thì tỷ lệ hưởng lương hưu không bị giảm. Nếu thời gian nghỉ trước tuổi từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng, mức giảm là 1%; từ một năm trở lên, nguyên tắc chung là mỗi năm nghỉ sớm giảm 2%.
Như vậy, yếu tố quyết định mức hưởng không nằm ở việc một người “nghỉ hưu sớm bao nhiêu năm”. Cơ quan BHXH còn phải căn cứ vào nhóm đối tượng, tuổi nghỉ hưu, số năm đóng BHXH, nghề nghiệp, điều kiện làm việc cùng căn cứ hưởng chế độ để xác định chính xác quyền lợi.
