Mở rộng diện bao phủ, không bỏ lại người già yếu thế
Phát biểu tại phiên họp dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long, phản ánh qua tiếp xúc cử tri, nhiều ý kiến cho rằng việc duy trì ngưỡng 75 tuổi mới được tiếp cận chính sách trợ cấp hưu trí xã hội là tương đối muộn.
Thực tế, từ độ tuổi 70 trở đi, sức khỏe và khả năng lao động của nhiều người đã suy giảm đáng kể. Nhiều người không có lương hưu, không có tích lũy tài chính, phải sống phụ thuộc vào con cháu hoặc tiếp tục bươn chải lao động. Căn cứ khoản 3 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành, đại biểu kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ xem xét điều chỉnh mốc tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống từ đủ 70 tuổi trở lên (trường hợp hộ nghèo, cận nghèo từ đủ 65 tuổi).
Theo thống kê từ Bộ Nội vụ, hiện cả nước có gần 16,5 triệu người cao tuổi. Trong đó, hơn 3,53 triệu người đang hưởng BHXH hằng tháng và hơn 1,2 triệu người được bảo đảm chính sách trợ cấp xã hội. Những số liệu này đồng nghĩa với việc nhóm người cao tuổi trong độ tuổi từ 70 đến 75 tuổi không có lương hưu, chưa thuộc diện hộ nghèo hay cận nghèo để nhận trợ cấp xã hội hiện vẫn đang bị "lọt lưới" an sinh.
Theo đó, nếu hạ mốc tuổi từ 75 xuống 70, dự kiến ngân sách Nhà nước sẽ phải tăng chi thêm khoảng 11.680 tỷ đồng mỗi năm. Mức chuẩn trợ cấp hưu trí xã hội hiện nay quy định là 540.000 đồng/tháng. Tùy vào khả năng ngân sách, một số địa phương đã chủ động nâng mức hỗ trợ cao hơn cho người cao tuổi trên địa bàn, điển hình như Hà Nội và TP.HCM.
Cử tri hân hoan, gửi gắm niềm tin
Đề xuất hạ mốc tuổi nhận trợ cấp hưu trí xã hội ngay lập tức nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ cử tri và người dân, đặc biệt là những người lao động tự do, nông dân khi bước vào độ tuổi xế chiều.
Bà Nguyễn Thị Thúy, 68 tuổi, quê Ba Vì, Hà Nội, cả đời làm nông nghiệp, gắn bó với cây lúa và luống dong giềng nơi vùng quê bán sơn địa. Ở tuổi gần 70, sức khỏe bà đã suy giảm, lưng mỏi gối đau, việc đồng áng hay mang rau đi bán mỗi ngày đều là một nỗ lực lớn. Bà Thúy xúc động chia sẻ, làm nông không có chế độ hưu trí hay tích lũy, khi nghe tin đại biểu Quốc hội đề xuất hạ tuổi hưởng trợ cấp xuống 70, bà thấy nhẹ lòng vì nếu đề xuất này được thông qua chỉ còn khoảng 2 năm nữa là bà có thêm khoản hỗ trợ 540.000 đồng/tháng để bớt lo toan cơm áo gạo tiền.
Tại khu vực nội thành, bà Vũ Thị Hương, 70 tuổi, phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, bày tỏ niềm vui khi ý kiến của đại biểu phản ánh đúng tâm tư người dân. Bà Hương cho biết, việc không có thu nhập cố định khiến nhiều người già có tâm lý ngại ngùng khi phụ thuộc vào con cháu. Dù là mức chuẩn 540.000 đồng/tháng hay mức hỗ trợ riêng cao hơn của TP Hà Nội, khoản tiền này vẫn mang ý nghĩa tinh thần và thực tế rất lớn, giúp người già chủ động trang trải thuốc men, sinh hoạt cá nhân.
Không chỉ người dân Thủ đô, đông đảo cử tri và đồng bào ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số và miền núi cũng đặc biệt trông đợi vào kiến nghị này. Tại các vùng khó khăn, nơi hạ tầng y tế và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi còn hạn chế, đời sống người dân phụ thuộc chủ yếu vào nương rẫy thì khoản trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không chỉ đơn thuần là nguồn hỗ trợ tài chính, mà còn là điểm tựa sinh kế ổn định, giúp bà con vùng cao bớt đi nỗi lo thiếu ăn, thiếu thuốc khi tuổi già sức yếu.
Đánh giá về tính cần thiết của đề xuất dưới góc độ kinh tế - xã hội, các chuyên gia khẳng định việc hạ mốc tuổi hưởng trợ cấp là bước đi cấp thiết khi Việt Nam đang trải qua tốc độ già hóa dân số thuộc nhóm nhanh nhất thế giới.
Phân tích về tác động lâu dài, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Đại học Kinh tế Quốc dân, nhận định đây là bước đi mang tính chiến lược trong bối cảnh Việt Nam chỉ còn khoảng 10 năm để chuẩn bị cho giai đoạn dân số già. Chuyên gia nhấn mạnh việc hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội không nên chỉ bị nhìn nhận đơn thuần như một khoản chi phí phát sinh, mà cần được coi là sự đầu tư chủ động nhằm giảm tải áp lực chăm sóc cho từng gia đình và toàn xã hội. Theo đó, nguồn kinh phí bổ sung hơn 11.000 tỷ đồng mỗi năm chính là khoản đầu tư thiết thực cho sự phát triển bền vững của hệ thống an sinh.
Bên cạnh đó, chính sách này còn được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy phát triển "nền kinh tế bạc". Khi người cao tuổi có nguồn lực tài chính ổn định hơn, nhu cầu về chăm sóc sức khỏe, dịch vụ và hàng hóa sinh hoạt dành riêng cho người già sẽ gia tăng, tạo thêm động lực phát triển cho nhiều ngành kinh tế.
Sự đồng thuận cao tại nghị trường cùng sự ủng hộ mạnh mẽ của cử tri cả nước đang tạo tiền đề quan trọng để hoàn thiện dự án Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi), đưa chính sách an sinh xã hội trở thành chỗ dựa vững chắc và toàn diện cho mọi người dân khi về già.
