Dự thảo gồm 24 điều (giảm 10 điều so với quy chế trước), được hoàn thiện theo hướng ngắn gọn, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, bảo đảm tính thống nhất, khả thi và phù hợp với yêu cầu thực tiễn cũng như xu thế chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay.
Một trong những điểm nổi bật của dự thảo Thông tư là thể chế hóa chủ trương chuyển đổi số trong giáo dục. Dự thảo bổ sung khái niệm văn bằng, chứng chỉ số, cùng các quy định cụ thể về cấp, lưu trữ, xử lý và khai thác cơ sở dữ liệu văn bằng chứng chỉ điện tử, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc triển khai văn bằng, chứng chỉ số trên phạm vi toàn quốc. Việc cấp văn bằng, chứng chỉ số đồng thời với văn bằng giấy sẽ giúp hiện đại hóa quy trình quản lý, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch và số hóa theo chỉ đạo của Đảng và Chính phủ.
Dự thảo Thông tư cũng hướng đến những thay đổi khi ba dự án Luật (Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học, Luật Giáo dục nghề nghiệp) được sửa đổi, bổ sung và thay thế trong thời gian sắp tới. Cụ thể, thay việc cấp bằng tốt nghiệp Trung học Cơ sở bằng xác nhận hoàn thành chương trình Trung học Cơ sở trong học bạ; bổ sung bằng Trung học nghề; bổ sung hình thức văn bằng số, chứng chỉ số; bổ sung phạm vi, đối tượng điều chỉnh bao gồm văn bằng chứng chỉ của giáo dục nghề nghiệp.
Dự thảo Thông tư xác định rõ vai trò, trách nhiệm và thẩm quyền của các cơ quan, đơn vị trong hệ thống giáo dục. Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung vào việc ban hành quy định, kiểm tra, giám sát, không làm thay địa phương; Sở Giáo dục và Đào tạo cùng cơ quan có thẩm quyền cấp văn bằng, chứng chỉ được trao quyền chủ động tổ chức thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ.
Cụ thể, dự thảo Thông tư bỏ quy định về in phôi bằng tốt nghiệp, chứng chỉ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, phân cấp cho Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc giao cơ quan có thẩm quyền cấp văn bằng, chứng chỉ (đối với văn bằng, chứng chỉ giấy). Bên cạnh đó, mẫu bằng tốt nghiệp cao đẳng, trung cấp, mẫu chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân quy định tại các văn bản hiện hành được thay bằng quy định nội dung chính ghi trên văn bằng chứng chỉ; mẫu các sổ gốc cấp bằng, phụ lục sổ gốc cấp bằng, sổ cấp bản sao từ sổ gốc... được thay bằng quy định nội dung chính ghi trên các sổ này. Các quy định trên nhằm tăng tính tự chủ cho các cơ quan có thẩm quyền cấp văn bằng, chứng chỉ trong quản lý văn bằng, chứng chỉ.
Dự thảo cũng thể hiện rõ tinh thần cải cách hành chính, cắt giảm hồ sơ, giấy tờ, thời gian và chi phí cho người dân, hướng tới giải quyết thủ tục hành chính qua cổng dịch vụ công trực tuyến. Theo đó, thời hạn cấp bằng tốt nghiệp Trung học Phổ thông (giấy) giảm từ 75 ngày xuống còn 30 ngày; thời hạn cấp văn bằng chứng chỉ số chỉ còn 5 ngày kể từ ngày có quyết định công nhận tốt nghiệp.
Dự thảo bổ sung các quy định thực tế và linh hoạt hơn như cho phép ủy quyền cấp phó ký văn bằng chứng chỉ để giảm tải khối lượng công việc, quy định rõ cách xử lý trong các trường hợp đặc biệt (sáp nhập, chia tách, giải thể cơ quan cấp phát hoặc không còn người có thẩm quyền theo quy định).
Các điều chỉnh này nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, bảo đảm quyền lợi của người học, giảm thiểu khiếu nại, kiến nghị, đồng thời nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong quản lý nhà nước về văn bằng chứng chỉ.
