Nhiều khởi sắc trong bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống dân tộc

Thực hiện Kết luận của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, một năm qua công tác bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, di sản, di tích lịch sử - văn hóa; tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại đã có nhiều khởi sắc.

Theo báo cáo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 6/7/2022, trong khuôn khổ Kỳ họp Đại hội đồng lần thứ 9 các quốc gia thành viên Công ước Bảo vệ Di sản Văn hóa phi vật thể (Công ước 2003), tại thủ đô Paris (Pháp), Việt Nam đã trúng cử thành viên Ủy ban liên Chính phủ Công ước bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể nhiệm kỳ 2022-2026.

Tổ chức Lễ đón nhận bằng UNESCO ghi danh Thực hành Then Tày, Nùng,Thái được đưa vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; tỉnh Yên Bái tổ chức Lễ đón nhận bằng UNESCO ghi danh Nghệ thuật Xòe Thái được được đưa vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Năm 2022, Bộ cũng đã chuẩn bị các hồ sơ khoa học trình UNESCO ghi danh trong năm 2022: Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà (Tháng 06/2022), Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Nghệ thuật làm Gốm của người Chăm (Tháng 12/2022).

Các hồ sơ di sản vật thể và phi vật thể được hoàn thiện trình Thủ tướng Chính phủ cho phép gửi đề cử ghi danh của UNESCO: Hồ sơ khoa học của di sản “Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử (Quảng Ninh, Bắc Giang, Hải Dương) trình UNESCO công nhận là di sản thế giới; hồ sơ “Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam” (An Giang) được gửi UNESCO để đề cử UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hoá Phi vật thể đại diện của nhân loại; gửi 02 hồ sơ khoa học di sản tư liệu đề cử đưa vào Danh mục di sản tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương trong Chương trình Ký ức thế giới của UNESCO xét vào năm 2022: Bia ma nhai Ngũ Hành Sơn và Hệ thống văn bản làng Trường Lưu, Hà Tĩnh (1689-1943).

Hướng dẫn các địa phương xây dựng hồ sơ Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà (Quảng Ninh, Hải Phòng), Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử (Bắc Giang, Hải Dương, Quảng Ninh), Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê (An Giang), Hang Con Moong (Thanh Hóa) trình UNESCO ghi danh là di sản thế giới. Chuẩn bị các hoạt động nhằm xây dựng hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể đệ trình UNESCO đối với các di sản văn hóa phi vật thể: Mo Mường (Hòa Bình), Võ cổ truyền Bình Định (Bình Định) và Lễ hội Bà Chúa Xứ núi Sam (An Giang).

Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Quần thể di tích Cố đô Huế đến năm 2030, tầm nhìn 2050; Nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn (Lạng Sơn); Quy hoạch tổng thể bảo tồn Khu di tích lịch sử - văn hóa Côn Sơn - Kiếp Bạc gắn với phát triển du lịch thành phố Chí Linh, Hải Dương.

Đặc biệt năm qua, Bộ đã tiến hành xếp hạng 11 di tích cấp quốc gia; công bố 46 di sản văn hóa phi vật thể đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Thẩm định, thỏa thuận và trực tiếp có văn bản góp ý hơn 120 quy hoạch, dự án, báo cáo kinh tế - kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công tu bổ, tôn tạo di tích tại các địa phương; báo cáo đánh giá tác động môi trường; các dự án, khai thác khoáng sản.

Ngoài ra, Bộ cũng đã triển khai Dự án Mô hình di sản kết nối gắn với các hành trình du lịch để phát triển cộng đồng các dân tộc thiểu số có di sản tương đồng tại các tỉnh Hà Giang, Lào Cai, Quảng Bình, Quảng Trị; Dự án Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống theo hướng bền vững gắn với phát triển du lịch nông thôn tại tỉnh Quảng Bình.

Tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm Công ước 1972, bao gồm các sự kiện: Chuyến công tác và dự Lễ Kỷ niệm 50 năm Công ước 1972 tại Ninh Bình, Hà Nội, Huế của Tổng Giám đốc UNESCO từ ngày 05 - 07/9/2022 (Hội thảo quốc tế 20 năm bảo tồn Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội từ ngày 07 - 08/9/2022; Hội thảo khoa học “Bảo vệ và phát huy giá trị các khu Di sản Thế giới thời kỳ hậu Covid và quản lý Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới ở Việt Nam theo Công ước Di sản Thế giới” tại Hội An từ ngày 14 - 16/9/2022).

Cụ thể hóa Chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030 bằng những nhiệm vụ cụ thể: Chương trình bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam, giai đoạn 2021-2025; Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam, giai đoạn 2021-2030; Chương trình phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo trong công tác giáo dục truyền thống cho học sinh, sinh viên thông qua các di tích, di sản văn hóa phi vật thể, các bảo tàng từ Trung ương đến địa phương (Chương trình phối hợp số 217/CTr-BGDĐT- BVHTTDL ngày 04/03/2022).

Tổ chức triển khai thực hiện 3 nhiệm vụ bảo vệ môi trường tại di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc, di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Quần thể An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương, và di tích lịch sử nhà ngục Đắk Glei….