ThS.BS.CKI Ngô Văn Tân - Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (cơ sở 3) chia sẻ, y học cổ truyền coi con người là một chỉnh thể thống nhất. Khi lối sống thay đổi, khí huyết sẽ thay đổi; khi khí huyết rối loạn, tạng phủ tất suy yếu và khi tạng phủ suy, âm dương dần dần mất cân bằng, từ đó làm tăng nguy cơ phát sinh bệnh tật theo thời gian nếu không điều chỉnh kịp thời. Cụ thể:
Ăn uống
Lối sống hiện đại ưu tiên nhanh - tiện - nhiều hương vị nhưng lại xa rời tự nhiên. Đồ ăn nhiều dầu mỡ, thức uống nhiều đá lạnh, thực phẩm chế biến sẵn, nhiều chất phụ gia, ăn không đúng bữa, ăn trong trạng thái vội vàng hoặc vừa ăn vừa căng thẳng.
Trong y học cổ truyền, Tỳ Vị là gốc của khí huyết hậu thiên. Ăn uống như vậy làm rối loạn chức năng Tỳ Vị, đàm thấp (trạng thái rối loạn chuyển hoá và ứ trệ trong cơ thể theo YHCT) không được đào thải mà tích tụ dần dần trong cơ thể. Hậu quả không chỉ là đầy bụng, khó tiêu, mà còn là béo bụng, mệt mỏi, nặng đầu, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ.
Vận động
Ngày xưa lao động chân tay nhiều, khí huyết được thúc đẩy tự nhiên. Ngày nay, con người ngồi nhiều, cúi nhiều, nhìn màn hình nhiều. Khí không được hành, huyết không được thông, lâu ngày sinh ứ trệ.
Y học cổ truyền gọi đó là khí trệ huyết ứ, biểu hiện bằng đau cổ vai gáy, đau thắt lưng, rối loạn kinh nguyệt, mệt mỏi mạn tính và có thể góp phần làm tăng nguy cơ một số rối loạn mạn tính, trong đó có bệnh tim mạch. Vận động không đủ không chỉ làm yếu cơ, mà còn làm khí huyết trì trệ, tinh thần u uất.
Cảm xúc
Lối sống hiện đại khiến con người luôn ở trạng thái “bận”, nhưng lại thiếu sự tĩnh tại. Áp lực công việc, thông tin dồn dập, sự phát triển của mạng xã hội liên tục làm tâm trí không yên mà luôn trong trạng thái “động”.
Trong y học cổ truyền, thất tình nội thương là nguyên nhân quan trọng gây bệnh. Lo nghĩ nhiều hại Tỳ, giận dữ hại Can, sợ hãi hại Thận, buồn bã hại Phế. Rất nhiều bệnh nhân đến khám vì mất ngủ, hồi hộp, rối loạn tiêu hóa, đau đầu mạn tính… nhưng gốc rễ không nằm ở cơ thể, mà ở tâm trí bất an kéo dài.
Giấc ngủ
Y học cổ truyền cho rằng ban đêm là thời gian các tạng phủ trong cơ thể được nghỉ ngơi, phục hồi và đào thải chất cặn bã. Thức khuya kéo dài sẽ làm Can huyết hư, Thận tinh suy, dẫn đến chóng mặt, khô mắt, suy giảm trí nhớ, giảm sinh lực và lão hóa sớm. Chất cặn bã không được đào thải ra ngoài, tích tụ trong cơ thể. Ngủ bù ban ngày chỉ bù một phần, không thay thế hoàn toàn cho giấc ngủ ban đêm, bởi vì không đúng với nhịp sinh học của cơ thể.
Từ góc nhìn y học cổ truyền, ThS.BS.CKI Ngô Văn Tân cho rằng, vấn đề không nằm ở công nghệ hay tiện nghi, mà nằm ở cách con người sử dụng chúng. Sống hiện đại không đồng nghĩa với sống trái tự nhiên. Ăn đúng giờ, ăn vừa đủ; vận động đều đặn; giữ tâm lý ổn định; ngủ đúng thời, đó không phải triết lý cao siêu, mà là nền tảng của dưỡng sinh.
Đặc biệt, cơ thể không thay đổi theo tốc độ của xã hội, nếu mọi người cứ ép cơ thể chạy theo nhịp sống nhân tạo, thì bệnh tật sẽ đến sớm hơn. Ngược lại, biết điều chỉnh lối sống để thuận theo quy luật khí huyết, cân bằng âm dương, thì dù sống giữa thời hiện đại, con người vẫn có thể giữ được sức khỏe bền vững, tinh thần minh mẫn và tuổi thọ dài lâu.
