Thực phẩm siêu chế biến: "Thủ phạm" gia tăng bệnh không lây nhiễm
Nhiều gia đình hiện có xu hướng sử dụng thường xuyên đồ ăn nhanh, xúc xích, gà rán, nước ngọt, thực phẩm đóng gói... PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng (Bệnh viện Nội tiết Trung ương) cho biết, nhóm thực phẩm siêu chế biến này có mật độ năng lượng cao nhưng giá trị dinh dưỡng thấp.
Việc tiêu thụ kéo dài chứa nhiều chất có hại cho sức khỏe, làm gia tăng các bệnh mạn tính không lây nhiễm:
- Thừa cân, béo phì.
- Đái tháo đường tuýp 2.
- Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu.
Đáng báo động: Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người Việt Nam hiện tiêu thụ trung bình khoảng 8,1g muối/ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị.
Nghịch lý ở trẻ em: Thừa cân nhưng thiếu vi chất
Đối với trẻ em, việc lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn dẫn đến tình trạng "suy dinh dưỡng thể béo phì" - tức là trẻ ăn no bụng, thừa cân nhưng lại thiếu hụt các vi chất thiết yếu (vitamin A, D, C, sắt, kẽm, canxi), gây thiếu máu, chậm phát triển chiều cao và giảm mật độ xương.
BSCKI Trần Thị Thanh Nga (Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ) chỉ ra 3 sai lầm phổ biến của phụ huynh trong nuôi dưỡng trẻ:
- Lạm dụng sữa: Nghĩ uống sữa là đủ chất nên bỏ bữa chính, khiến trẻ no giả, biếng ăn và thiếu máu thiếu sắt.
- Dùng nước ép thay trái cây nguyên quả: Loại bỏ hoàn toàn chất xơ, giữ lại lượng đường hấp thu nhanh gây béo phì, táo bón.
- Lạm dụng đồ ăn vặt làm bữa phụ: Cho trẻ ăn xúc xích, lạp xưởng, cá viên, nước ngọt chứa nhiều natri và phụ gia, làm thay đổi vị giác khiến trẻ lười ăn rau quả.
Đọc nhãn dinh dưỡng để đánh giá mức độ lành mạnh của thực phẩm
Một trong những giải pháp được các chuyên gia khuyến nghị là hình thành thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trước khi mua thực phẩm.
Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, nhãn dinh dưỡng không chỉ giúp người tiêu dùng biết thành phần của sản phẩm mà còn là một công cụ y tế dự phòng, góp phần giảm nguy cơ béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp và bệnh tim mạch.
Khi đọc nhãn dinh dưỡng, người dân cần quan tâm đến khẩu phần ăn, năng lượng, hàm lượng đường, natri (muối), chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Đồng thời cần đọc danh sách thành phần để nhận biết các loại đường, dầu hydro hóa và phụ gia... được đưa vào sản phẩm. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá mức độ lành mạnh của thực phẩm.
Xây dựng "lá chắn" sức khỏe từ chính căn bếp gia đình
Các chuyên gia khẳng định, công tác an toàn thực phẩm không chỉ dừng lại ở việc phòng chống ngộ độc cấp tính hay tẩy chay thực phẩm bẩn, mà quan trọng hơn là phải chủ động xây dựng một chế độ ăn lành mạnh để phòng ngừa bệnh tật lâu dài.
Mỗi gia đình cần thiết lập một "lá chắn" bảo vệ sức khỏe ngay từ chính căn bếp của mình bằng cách ưu tiên các loại thực phẩm tươi sống, đa dạng hóa món ăn, tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời kiên quyết cắt giảm thực phẩm siêu chế biến.
Bằng những hành động nhỏ nhưng kiên trì như bớt một thìa muối, giảm một thìa đường trong mỗi món ăn, và thay thế một chai nước ngọt bằng một cốc nước lọc tinh khiết, chúng ta đã có thể tạo nên một tấm khiên vững chắc bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
