Các nhà khoa học cho biết các đợt nắng nóng đang ngày càng trở nên dữ dội và thường xuyên hơn trên toàn thế giới do biến đổi khí hậu chủ yếu do con người gây ra.
Châu Á
Tại Nhật Bản, đợt nắng nóng dữ dội chưa từng có kéo dài gần 1 tháng qua đang gây những thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Theo Tổng cục phòng chống cháy nổ - Cơ quan phụ trách việc chuyên chở cấp cứu của nước này, trong gần 1 tháng qua (từ 30/6 đến 27/7), số người phải nhập viện cấp cứu do sốc nhiệt tại Nhật Bản đã lên tới 34.707 trường hợp, cao nhất từ trước đến nay, trong đó có tới 36 ca tử vong và 743 ca ở trong tình trạng nguy kịch
Trong ngày 5/8, Cơ quan khí tượng thủy văn Nhật Bản ban bố cảnh báo thời tiết cực đoan nguy hiểm trên 44 trong tổng số 47 tỉnh thành của nước này do nắng nóng tiếp tục gia tăng. Đặc biệt, tại khu vực Kanto, do ảnh hưởng của khí áp cao, nền nhiệt trung bình vượt qua ngưỡng 41 độ C, không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe mà còn đe dọa tính mạng của con người.
Đây là lần đầu tiên sau 12 năm, nhiệt độ trung bình ghi nhận được tại Nhật Bản vượt qua mốc 40 độ C trong 6 ngày liên tục. Với thực tế là nền nhiệt trung bình lên tới trên 40 độ C trong 6 ngày qua, con số thiệt hại về người được dự báo là sẽ tiếp tục gia tăng nghiêm trọng.
Tại Hàn Quốc, nơi cũng đang oi bức như vậy, thủ đô Seoul đã trải qua kỷ lục 22 đêm “nhiệt đới” liên tiếp, một thuật ngữ được Cục Khí tượng Hàn Quốc sử dụng khi nhiệt độ ban đêm không xuống dưới 25 độ C. Hôm 31/7, nhiệt độ ban đêm thấp nhất tại thủ đô Seoul là 29,3 độ C.
Tháng 8 thường là tháng nóng nhất trong năm đối với cả hai quốc gia châu Á này, nỗi lo ngại về những gì có thể xảy ra trong tương lai đang ngày càng gia tăng.
Nhiệt độ dự kiến sẽ giảm xuống mức trung bình vào cuối tuần này. Tuy nhiên, các mô hình dự báo dài hạn cho thấy nhiệt độ sẽ có xu hướng cao hơn mức trung bình trong suốt cuối tháng 8 và kéo dài đến tháng 9. Mùa hè năm 2023 và 2024 cùng là những mùa hè nóng nhất được ghi nhận tại Nhật Bản, trong khi năm 2024 là một trong những năm nóng nhất nói chung của Hàn Quốc - kỷ lục này có thể bị phá vỡ vào cuối năm 2025.
Châu Âu
Các nước châu Âu cũng đang vật lộn giữa nắng nóng kỷ lục, trong đó các chuyên gia khí tượng cho biết, đây là một trong những đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất trong lịch sử châu Âu, được đặt tên là "Minotaur" - theo hình tượng quái vật thần thoại Hy Lạp.
Tại Hy Lạp, nhiệt độ tại thủ đô Athens có ngày lên tới 44°C, nhiệt độ cao hơn cả sa mạc Sahara. Để bảo vệ người dân và du khách khỏi nguy cơ say nắng và sốc nhiệt, chính quyền Hy Lạp đã quyết định đóng cửa Acropolis - điểm tham quan nổi tiếng nhất thủ đô - trong khung giờ từ 12h trưa đến 17h. Du khách chỉ được vào tham quan vào sáng sớm và chiều muộn.
Trên các đảo như Santorini hay Rhodes, nhiều khách sạn đã thay đổi giờ phục vụ bữa sáng - bắt đầu từ 5h30- nhằm khuyến khích du khách đi chơi sớm và nghỉ ngơi vào buổi trưa.
Tại Italy, nhiệt độ tại đảo Sicily chạm ngưỡng 46°C. Nắng nóng kéo dài đã làm bùng phát nhiều đám cháy rừng, buộc một số khu nghỉ dưỡng phải sơ tán. Thành phố Palermo trên đảo ghi nhận nhiệt độ lên tới 46,7°C - mức cao chưa từng thấy.
Tại Rome và Florence, hai thành phố du lịch nổi tiếng, chính quyền đã phát cảnh báo đỏ và lắp thêm vòi phun sương, quạt công cộng ở các quảng trường lớn. Tuy nhiên, những công trình bằng đá cổ hàng ngàn năm tuổi như đấu trường Colosseum, nhà thờ Santa Maria del Fiore… hấp thụ nhiệt cực mạnh, khiến thời gian tham quan được cắt ngắn.
Trong khi đó miền Nam Tây Ban Nha cũng ghi nhận mức nhiệt vượt 45°C trong nhiều ngày liên tiếp. Nắng nóng gay gắt kéo dài tại các thành phố du lịch như Seville, Madrid và Barcelona. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp du lịch đã sáng tạo bằng cách tổ chức các hoạt động đêm: tour ẩm thực lúc 21h, tham quan di tích lúc nửa đêm, thậm chí là lớp yoga trên mái nhà vào lúc rạng sáng.
Phần Lan trải qua đợt nắng nóng khắc nghiệt nhất trong hơn nửa thế kỷ, khi suốt 3 tuần liên tiếp nhiệt độ vượt 30°C, theo Viện Khí tượng quốc gia. Tại khu vực Bắc Cực của nước này, tháng 7 ghi nhận tới 13 ngày nhiệt độ trên 30°C - con số bất thường với vùng đất vốn quanh năm mát lạnh.
Tình trạng nắng nóng còn lan sang Thụy Điển khi thị trấn Haparanda trải qua 14 ngày liền nhiệt độ từ 25°C trở lên, đánh dấu kỷ lục chưa từng xuất hiện trong hơn 100 năm qua.
Hiện tượng "vòm nhiệt"
Các chuyên gia cho rằng, đợt nắng nóng lịch sử mùa hè năm nay là lời cảnh báo rõ ràng về tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Theo các nhà khoa học, hiện tượng thời tiết cực đoan hiện nay ở châu Âu có liên quan đến một "vòm nhiệt" đang bao phủ phần lớn lục địa này.
"Vòm nhiệt" là một hiện tượng khí tượng, trong đó một vùng áp cao mạnh bị mắc kẹt tại một vị trí nhất định do các yếu tố khí quyển xung quanh ngăn cản sự di chuyển của nó. Nói cách khác, có thể hiểu vòm nhiệt hoạt động như một cái nắp đậy nồi nước đang sôi. Vùng áp cao này giữ không khí nóng lại bên dưới, khiến nhiệt độ không ngừng gia tăng và không khí bị nén lại, tạo thành một mái vòm nhiệt.
Dự báo, hệ thống vòm nhiệt lần này có thể tan trong vài ngày tới nếu một hệ thống thời tiết khác như bão hoặc vùng áp thấp xuất hiện và đẩy khối áp cao ra khỏi khu vực.
Mặc dù "vòm nhiệt" không phải là hiện tượng khí tượng mới, song các nhà khoa học cho rằng tác động của biến đổi khí hậu đang khiến tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn.
