Với sự tham gia của các doanh nghiệp cùng hệ thống hợp tác xã, tổ nhóm sản xuất theo chuỗi giá trị đã góp phần làm đa dạng các dòng sản phẩm từ măng, mở ra dư địa thị trường rộng lớn, hứa hẹn biến Lào Cai thành “thủ phủ” chế biến măng.
Với lợi thế rừng tự nhiên phong phú và sự vào cuộc của tỉnh, cùng các ban ngành địa phương, những năm qua, cây tre măng đã dần được mở rộng diện tích. Đến nay, toàn tỉnh có 7.257 ha măng tre, trong đó chủ lực là măng Bát độ và măng mai, trong đó, khoảng 5.000 ha đang cho thu hoạch măng ổn định.
Diện tích trồng măng tập trung chủ yếu ở các xã: Quy Mông (hơn 2.270 ha), Hưng Khánh (hơn 1.896 ha), Lương Thịnh (hơn 635 ha), khu vực Văn Bàn (gần 537 ha), Đông Cuông (364 ha), Yên Thành (hơn 195 ha), Mường Lai (hơn 260 ha). Ngoài ra, tre măng còn được trồng rải rác tại các xã vùng thấp của tỉnh. Sản lượng bình quân đạt 20 - 25 tấn/ha/năm.
Để nâng cao giá trị sản phẩm măng, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ nhóm sản xuất và ngay tại các nông hộ đã đưa dây chuyền công nghệ hiện đại vào chế biến măng tươi thành các sản phẩm có giá trị kinh tế cao, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Công ty Cổ phần Yên Thành là doanh nghiệp đầu ngành của tỉnh trong thu mua, chế biến, xuất khẩu các sản phẩm từ măng. Năm 2025, công ty thu mua 3.684 tấn măng tươi để phục vụ cho chế biến. Hiện, đơn vị xuất khẩu chủ yếu măng muối và măng khô sang thị trường Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc).
Ngoài hai sản phẩm măng xuất khẩu, Công ty Cổ phần Yên Thành còn chú trọng phát triển các sản phẩm OCOP.
Công ty đang có 5 sản phẩm măng đạt OCOP 3 sao, trong đó, 2 sản phẩm đạt sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu năm 2025 là măng khô và măng ăn liền. Công ty dự kiến sẽ nâng cấp các sản phẩm từ 3 sao lên 4 sao.
Tương tự, tại Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam (Hưng Khánh), năm 2025, đơn vị đã thu mua trên 3.100 tấn măng tươi, xuất khẩu 682 tấn măng muối sang thị trường Nhật Bản. Từ đầu năm đến nay, công ty đã xuất khẩu 210 tấn cho đối tác nước ngoài.
Ông Nguyễn Kiên Định, Giám đốc Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam cho biết: “Nhật Bản là đối tác chính của công ty, với những yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm. Để có nguyên liệu sản xuất, công ty đã liên kết với 3 HTX trên địa bàn, đặt từ 15 - 18 điểm thu mua măng cho bà con với vùng nguyên liệu khoảng 1.500 ha. Năm 2025, doanh thu của công ty đạt 38 tỷ đồng. Năm 2026, công ty đặt mục tiêu thu mua 4.000 tấn măng tươi, xuất khẩu khoảng 800 tấn măng sau chế biến và đến năm 2030 đạt sản lượng tiêu thụ 10.000 tấn măng tươi cho các hộ dân.
Nếu như Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam, Công ty Cổ phần Yên Thành cùng nhiều công ty khác trên địa bàn khẳng định vị thế bằng hoạt động xuất khẩu măng muối sang thị trường Nhật Bản thì ở chiều ngược lại, một số hợp tác xã, doanh nghiệp lại lựa chọn hướng đi đa dạng hóa sản phẩm phục vụ thị trường nội địa.
Tại Công ty TNHH An Dũng (thôn Đồng Cát, xã Quy Mông) mỗi năm thu mua khoảng 300 tấn nguyên liệu từ hơn 30 hộ dân, tạo việc làm cho lao động địa phương. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phát triển các sản phẩm OCOP như măng giòn Kiên Thành, măng chua Kiên Thành, giúp nâng cao giá trị, mở rộng đối tượng khách hàng và khẳng định sức cạnh tranh ngay tại thị trường trong nước.
Bà Nguyễn Thị Ngoan, Giám đốc Công ty TNHH An Dũng chia sẻ: “Song song với việc thu mua, sơ chế măng cho các công ty chế biến xuất khẩu, việc xây dựng các sản phẩm OCOP từ măng cũng là mục tiêu phát triển của công ty. Bởi, thị trường nội địa cũng có nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm từ măng”.
Tỉnh Lào Cai hiện có 3 doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong thu mua chế biến và xuất khẩu sản phẩm măng là Công ty Cổ phần Yên Thành, Công ty TNHH Vạn Đạt, Công ty Yamazaki, tạo ra chuỗi giá trị bền vững cho ngành hàng tre măng.
Bên cạnh đó, có khoảng 10 hợp tác xã là cầu nối giữa người dân và doanh nghiệp giúp thu mua, sơ chế măng và chế biến sâu một phần tại chỗ, giảm chi phí logistics và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Từ việc phát triển các sản phẩm măng đạt chứng nhận OCOP đến sản phẩm xuất khẩu đã minh chứng cho sự sáng tạo, linh hoạt và nhạy bén của các đơn vị sản xuất.
Theo báo cáo của ngành nông nghiệp, sản lượng măng của tỉnh năm 2025 ước đạt 120.000 tấn, trong đó, các doanh nghiệp mới chỉ thu mua chế biến sâu khoảng 33.000 tấn măng tươi (chiếm 27,5% tổng sản lượng măng tươi) tạo ra trên 5.000 tấn thành phẩm. Điều này đồng nghĩa với việc, phần lớn măng tươi vẫn đang được bán thô hoặc sơ chế đơn giản.
Theo ông Nguyễn Kiên Định, Giám đốc Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam: “Đối với chế biến măng phục vụ xuất khẩu thì thời gian từ khi khai thác tới công đoạn chế biến chỉ khoảng 5 tiếng sẽ đạt chất lượng cao, tuy nhiên do yếu tố vận chuyển và kỹ thuật thu hoạch măng còn hạn chế và chất lượng măng giữa các vùng chưa đồng đều nên ít nhiều ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất”.
Theo dự báo, xu hướng xuất khẩu măng sau chế biến năm 2026 của cả nước sẽ đạt khoảng 60.000 tấn, đến 2030 đạt trên 100.000 tấn. Đồng thời, xu hướng tiêu thụ măng thị trường nội địa cũng tăng trưởng từ gần 80.000 tấn (năm 2026) đến trên 100.000 tấn vào năm 2030.
Đây là cơ hội lớn để tỉnh Lào Cai tận dụng để phát triển ngành hàng tre măng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030, phát triển diện tích tre măng lên 10.000 ha, sản lượng đạt 140.000 tấn/năm.
Đồng thời, tỉnh đưa ra nhiều giải pháp, trong đó, tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm hỗ trợ đối với các loại tre măng có giá trị hàng hóa khác ngoài măng Bát Độ; hỗ trợ đầu tư cho người dân (quy mô HTX, THT) và doanh nghiệp đầu tư công nghệ hạ tầng để chế biến sâu; đầu tư cải thiện hạ tầng tại các vùng nguyên liệu tập trung nhằm giảm chi phí vận chuyển, giảm thiểu tổn thất sau thu mua; hỗ trợ xây dựng các trạm thu mua, sơ chế gần vùng nguyên liệu để tăng khả năng bảo quản ban đầu; hỗ trợ cho các doanh nghiệp, HTX đầu tư công nghệ chế biến hiện đại gắn với bảo vệ môi trường.
