Trong điều kiện hạ tầng còn nhiều hạn chế, cách làm linh hoạt đang từng bước đưa công nghệ đến gần hơn với người dân, mở ra hy vọng thu hẹp khoảng cách số giữa vùng cao và vùng thấp.
Toàn xã hiện có 9/11 thôn có sóng di động nhưng vẫn còn rất nhiều vùng “lõm sóng” ở các thôn; hạ tầng Internet băng thông rộng cố định mới chỉ phủ đến 4/11 thôn, khiến khả năng tiếp cận dịch vụ số giữa các khu vực còn chênh lệch rõ rệt.
Đáng chú ý, xã còn 3 thôn chưa có điện lưới quốc gia, tạo ra tình trạng “khoảng trắng kép” về cả năng lượng và thông tin, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiếp cận công nghệ của người dân. Trong bối cảnh đó, chính quyền địa phương xác định rõ quan điểm: chuyển đổi số phải đi từng bước, phù hợp điều kiện thực tế và lấy người dân làm trung tâm.
Ông Sùng Thành Công - Chủ tịch UBND xã cho biết: “Trước những khó khăn về hạ tầng, xã đã thành lập 11 tổ công nghệ số cộng đồng với 66 thành viên, rà soát, lựa chọn các điểm có sóng, tập trung người dân hướng dẫn cách sử dụng các hệ thống, cài đặt phần mềm, sử dụng các ứng dụng như VNeID và thực hành các thao tác số ngay tại chỗ. Đối với một số thôn chỉ có một vài điểm có thể bắt được sóng, chúng tôi sẽ hướng dẫn người dân dò sóng, thực hành các thao tác liên quan đến chuyển đổi số, giúp người dân từng bước tiếp cận các dịch vụ số”.
Ở thôn Tà Ghênh, hình ảnh anh Sùng A Ánh - Trưởng thôn, Tổ trưởng Tổ công nghệ số cộng đồng kiên trì hướng dẫn người dân từng thao tác đã trở nên quen thuộc. Từ cách mở ứng dụng, đăng nhập tài khoản đến tra cứu thông tin hay thực hiện thủ tục hành chính, mọi thao tác đều được anh hướng dẫn tỉ mỉ, lặp đi lặp lại nhiều lần.
Anh Ánh chia sẻ: “Khó nhất là làm sao để việc sử dụng nền tảng số trở thành thói quen của người dân. Do đó, tôi phải hướng dẫn nhiều lần, làm đi làm lại từng thao tác để mọi người hiểu và quen sử dụng. Khi người dân thấy việc dùng điện thoại có ích cho cuộc sống thì mới dần thay đổi nhận thức và tiếp cận chuyển đổi số”.
Chính sự kiên trì ấy đang từng bước tạo ra thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân. Nếu trước đây, mỗi lần làm thủ tục hành chính, người dân phải đi lại nhiều lần xuống trung tâm xã, thì nay nhiều thông tin đã có thể tra cứu qua điện thoại. Một số hộ đã tiếp cận với thương mại điện tử, nhận hỗ trợ qua tài khoản ngân hàng, hoặc trao đổi thông tin qua các nhóm cộng đồng của thôn.
Anh Lù A Dê ở thôn Mú Cái Hồ chia sẻ: “Được cán bộ hướng dẫn, giờ tôi biết xem thông báo, sử dụng ứng dụng VNeID, chuyển khoản khi mua bán, gọi video cho người thân đi làm xa, rất thuận tiện”.
Không chỉ dừng ở dịch vụ hành chính, chuyển đổi số đang từng bước vào các lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Trong công tác hành chính, từ đầu năm đến nay, xã đã tiếp nhận gần 300 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó trên 90% thực hiện trực tuyến. Đáng chú ý, 100% hồ sơ được giải quyết trước hạn, không có hồ sơ quá hạn. Nhiều lĩnh vực đạt kết quả tích cực như: chứng thực, hộ tịch, đất đai và đăng ký doanh nghiệp đều được xử lý nhanh gọn, minh bạch. Đặc biệt, hệ thống dữ liệu đảng viên được cập nhật 100% với 306/306 hồ sơ, góp phần chuẩn hóa và đồng bộ hóa dữ liệu quản lý.
Hiện, 85,3% dân số xã đã có hồ sơ sức khỏe điện tử, 100% trường học trên địa bàn ứng dụng hồ sơ điện tử trong quản lý giảng dạy, từ giáo án, sổ đầu bài đến kế hoạch chủ nhiệm.
Các hợp tác xã và hộ làm du lịch cộng đồng đã sử dụng nền tảng số để quảng bá hình ảnh bản làng, phát triển du lịch trải nghiệm, leo núi, khám phá văn hóa dân tộc thiểu số.
Một số hộ đã xây dựng fanpage, kết nối nền tảng đặt phòng trực tuyến, sử dụng Google Maps để giới thiệu homestay và điểm đến.
Dù đạt được những kết quả bước đầu, khoảng cách số ở Nậm Có vẫn chưa thể thu hẹp trong thời gian ngắn. Những vùng “lõm sóng”, thôn chưa có điện lưới quốc gia, cùng hạn chế về thiết bị và kỹ năng số của người dân vẫn là “nút thắt” lớn. Tuy nhiên, từ những thay đổi nhỏ đang diễn ra từng ngày có thể thấy chuyển động rõ rệt: công nghệ đang dần đi vào đời sống vùng cao.
Chủ tịch UBND xã Sùng Thành Công cho biết thêm: “Thời gian tới, xã tiếp tục nâng cao chất lượng chuyển đổi số, đồng thời kiến nghị tỉnh và các cơ quan chức năng quan tâm đầu tư hạ tầng số, đặc biệt là điện lưới quốc gia và hạ tầng viễn thông, đảm bảo phủ sóng 4G, 5G để người dân thuận lợi tiếp cận dịch vụ số”.
Hành trình thu hẹp khoảng cách số ở Nậm Có vẫn đang chuyển biến tích cực. Tuy chậm nhưng chắc chắn, bắt đầu từ những thao tác nhỏ nhất, từ những người “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, đưa công nghệ dần trở nên gần gũi và người dân vùng cao không bị bỏ lại phía sau trong nhịp phát triển chung.
