Năm 2025, xã Mường Lai triển khai 3 chương trình mục tiêu quốc gia với tổng nguồn vốn hơn 3,6 tỷ đồng. Nguồn lực được ưu tiên cho những nội dung thiết yếu, gắn trực tiếp với đời sống và sản xuất của người dân, như: duy tu, bảo dưỡng giao thông nông thôn, công trình thoát nước, hỗ trợ nước sinh hoạt, đầu tư giáo dục, y tế và các mô hình hỗ trợ sinh kế.
Nhờ đó, hệ thống hạ tầng tiếp tục được cải thiện, tỷ lệ hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia và nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 100%; thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt trên 50 triệu đồng.
Đặc biệt, các chính sách giảm nghèo đã phát huy hiệu quả khi toàn xã có 59 hộ thoát nghèo, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,48%.
Những con số này không chỉ phản ánh kết quả đầu tư, mà quan trọng hơn là cho thấy các chương trình đã từng bước “chạm” đến cuộc sống của người dân.
Một trong những điểm nhấn trong triển khai chương trình mục tiêu quốc gia ở Mường Lai là chuyển dần từ hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ sinh kế gắn với tạo việc làm.
Trường hợp gia đình ông Phan Văn Thiếp ở thôn 2, là một trong những minh chứng rõ nét cho hiệu quả của cách làm này.
Trước đây, gia đình ông Thiếp thuộc diện hộ nghèo, hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, thu nhập chủ yếu dựa vào làm thuê theo thời vụ, không ổn định. Năm 2025, ông được hỗ trợ máy nông cụ từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Từ khi có máy móc, gia đình ông không chỉ chủ động sản xuất trên diện tích đất của mình mà còn nhận làm thuê cho các hộ khác trong thôn, trong xã.
Ông Phan Văn Thiếp chia sẻ: “Có máy nông cụ, việc làm đều hơn, thu nhập cũng khá hơn trước. Ngoài làm ruộng cho gia đình, tôi đi làm thuê cho các hộ khác, mỗi vụ cũng có thêm khoản tích lũy, cuộc sống đỡ vất vả hơn nhiều”.
Nhờ nguồn thu nhập ổn định, từ một hộ đặc biệt khó khăn, đến cuối năm 2025, gia đình ông Thiếp đã thoát nghèo.
Câu chuyện của ông Thiếp cho thấy, khi chính sách được triển khai đúng đối tượng, đúng nhu cầu, hỗ trợ không chỉ mang tính trước mắt mà còn tạo nền tảng để người dân phát triển lâu dài.
Theo bà Hoàng Thị Thủy - Phó Chủ tịch UBND xã, qua thực tiễn triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia cho thấy, muốn chương trình phát huy hiệu quả thì phải bám sát nhu cầu thực tế của người dân, tránh dàn trải.
Xã xác định hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia không đo bằng số tiền giải ngân, mà bằng việc đời sống người dân có được cải thiện hay không. Vì vậy, trong thời gian tới, địa phương tập trung hỗ trợ sinh kế có điều kiện, gắn với tạo việc làm, nâng cao thu nhập, để người dân có thể tự vươn lên thoát nghèo bền vững.
Từ thực tiễn năm 2025, UBND xã Mường Lai đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm, trong đó nhấn mạnh vai trò chủ động của chính quyền cơ sở trong rà soát đối tượng, lựa chọn nội dung hỗ trợ sát thực, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của người dân.
Đây cũng là cơ sở để địa phương xây dựng các giải pháp trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới mục tiêu nâng thu nhập bình quân lên 72 triệu đồng/người/năm vào năm 2030 và giảm nghèo bền vững.
Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, xã Mường Lai xác định tiếp tục triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia theo hướng thực chất và bền vững. Trọng tâm là hỗ trợ phát triển sinh kế gắn với sản xuất, dịch vụ nông nghiệp, tạo việc làm tại chỗ, hạn chế tình trạng người dân phải rời quê đi làm xa.
Cùng với đó, địa phương ưu tiên đầu tư, duy tu hạ tầng thiết yếu phục vụ trực tiếp đời sống và sản xuất của người dân; chú trọng lồng ghép các nguồn lực, tránh trùng lặp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi gắn với trách nhiệm, chủ động tham gia và giám sát quá trình thực hiện chương trình.
Ngoài mục tiêu kinh tế, xã Mường Lai còn chú trọng bảo tồn văn hóa truyền thống, nâng cao đời sống tinh thần, giữ vững an ninh, trật tự ở cơ sở, tạo nền tảng cho phát triển bền vững lâu dài.
Thực tiễn triển khai tại xã Mường Lai cho thấy, khi các chương trình mục tiêu quốc gia được thực hiện đúng hướng, lấy người dân làm trung tâm, hiệu quả mang lại không chỉ là những công trình hay con số trong báo cáo, mà là sự đổi thay rõ rệt trong từng gia đình, từng thôn bản.
