Mùa thu này, vùng đất biên cương Y Tý với khí hậu mát mẻ, phong cảnh thiên nhiên thơ mộng trở thành điểm đến hấp dẫn của hàng nghìn du khách bốn phương.
Năm nay, bên cạnh các điểm đến quen thuộc như thôn Choản Thèn, Lao Chải nơi đồng bào Hà Nhì sinh sống hay cầu Thiên Sinh, chợ phiên Y Tý, điểm đến mới thu hút rất đông du khách đến tham quan là cung đường chữ S uốn lượn giữa những triền ruộng bậc thang tại thôn Phìn Chải, cách trung tâm xã Y Tý 10 km về hướng xã Ngải Thầu (cũ).
Đứng trên đỉnh dốc Phìn Chải, nhìn xuống thung lũng phía dưới đẹp như bức tranh với cung đường hình chữ S như dáng hình Tổ quốc. Hai bên là những thửa ruộng bậc thang lúa chín vàng tầng tầng, lớp lớp như sóng biển.
Anh Trần Đình Bình, du khách đến từ tỉnh Tuyên Quang không kìm nén được niềm xúc động, chia sẻ: “Tôi đã đến Y Tý cách đây gần chục năm, khi đó giao thông còn nhiều khó khăn, nên cũng chỉ đi được một số điểm quanh trung tâm xã. Lần này, tôi đi theo tuyến đường từ phường Lào Cai ngược sông Hồng đến Cột cờ Lũng Pô, rồi tiếp tục ngược suối Lũng Pô lên xã A Lù, đường đi khá thuận lợi. Đặc biệt, đoạn đường hình chữ S qua thung lũng ruộng bậc thang thôn Phìn Chải đã được trải nhựa, đẹp như dải lụa giữa mây ngàn. Mùa thu về, Y Tý như khoác lên mình một tấm áo mới, vừa dịu dàng, thơ mộng, vừa hùng vĩ mà quyến rũ, để lại trong tôi nhiều cảm xúc và ấn tượng”.
Cùng những người bạn phương xa đi trên cung đường chữ S chụp ảnh, xem đồng bào Mông thu hoạch lúa, anh Nguyễn Quang Đại, du khách đến từ tỉnh Phú Thọ chia sẻ rằng, điều anh ấn tượng nhất ở mùa thu Y Tý là những buổi sớm chìm trong “biển mây”. Mây ôm lấy núi, len qua những bản làng, khiến cảnh vật lúc ẩn, lúc hiện như bức tranh thủy mặc.
Trong không gian trong trẻo ấy, tiếng gió, tiếng chim và nhịp sống bình dị của người dân vùng cao khiến lòng người trở nên nhẹ nhàng, thư thái.
Mùa thu Y Tý không chỉ đẹp bởi cảnh sắc mà còn đẹp bởi con người. Những người dân vùng cao cần mẫn trên nương, nụ cười mộc mạc của trẻ nhỏ, những mái nhà nép bên sườn núi… tất cả tạo nên vẻ đẹp rất riêng, giản dị và ấm áp.
“Đứng giữa đất trời Y Tý, ta cảm nhận rõ sự gắn bó giữa con người với núi rừng, giữa lao động và mùa vụ. Có lẽ, mùa thu Y Tý không chỉ để ngắm mà còn để nhớ. Đó là vẻ đẹp khiến nhiều người muốn chậm lại giữa cuộc sống vội vàng, hít thật sâu hương núi rừng và lưu giữ trong lòng một miền ký ức bình yên. Nếu có dịp trở lại, tôi vẫn muốn tìm về Y Tý vào một ngày thu, khi lúa vàng trải trên những sườn núi và mây trắng còn vương trên đỉnh trời" - anh Nguyễn Quang Đại chia sẻ.
Đến vùng đất Phìn Chải, xã Y Tý hôm nay, ngắm nhìn sắc màu của mùa thu nơi lưng trời đẹp đến nao lòng, ít ai biết rằng, chính ở nơi này cách đây chỉ 2 năm đã chịu nhiều hậu quả đau lòng do thiên tai gây ra.
Anh Sùng A Siềng - Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn Phìn Chải, người từng giữ chức Bí thư Chi bộ thôn Phìn Chải 1 cách đây 2 năm, nhớ lại: “Tôi không thể nào quên trận mưa lũ lịch sử xảy ra vào khoảng 3 giờ ngày 9/9/2024, gây ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống của người dân nơi đây. Trong đó, tại thôn Phìn Chải 1 - nơi gần cung đường chữ S, 6 hộ dân bị sập hoàn toàn nhà ở và nhiều hộ khác có nhà bị thiệt hại. Tại thôn Phìn Chải 2, xảy ra trận sạt lở đất kinh hoàng khiến 4 ngôi nhà bị vùi lấp, cướp đi sinh mạng của 7 người dân; còn thôn Chin Chu Lìn cũng có nhiều hộ dân bị ảnh hưởng, tuyến đường vào thôn bị chia cắt hoàn toàn…".
Sau mưa lũ, người dân 3 thôn: Chin Chu Lìn, Phìn Chải 1, Phìn Chải 2 nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và nhiều tổ chức cá nhân hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai.
28 hộ dân có nhà ở bị sập đổ, hỏng nặng do thiên tai được hỗ trợ xây nhà mới khang trang. Cùng với đó, đồng bào Mông nơi đây được tặng nhiều đồ dùng thiết yếu, cây trồng, vật nuôi để phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.
Trở lại vùng lũ Phìn Chải hôm nay, cuộc sống mới đã hiện hữu. Dọc tuyến Tỉnh lộ 156 qua xã Ngải Thầu (cũ) đến các xóm người Mông, không còn những ngôi nhà tạm, nhà dột nát mà được thay thế bằng những ngôi nhà xây kiên cố, khang trang.
Từ tháng 7/2026, thôn Phìn Chải mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 thôn: Chin Chu Lìn, Phìn Chải 1, Phìn Chải 2 với 211 hộ dân, mở ra một trang mới trong cuộc sống của đồng bào Mông nơi đây với nhiều niềm tin và kỳ vọng.
Đến thôn Phìn Chải vào đúng dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, khi lúa trên các tràn ruộng bậc thang đang ngả sang màu vàng đẹp như bức tranh, tôi gặp chị Tráng Thị Dở. Bên chiếc lán đất cũ chỉ rộng chừng 10 m2, chị Dở đang hồ hởi đón những người khách phương xa vào chơi, uống nước, rồi đưa khách ra chiếc sàn dựng bằng tre để ngắm cảnh, chụp ảnh cung đường chữ S từ trên cao.
Mỗi ngày, chị Dở đón hàng trăm lượt khách đến tham quan. Chị Tráng Thị Dở chia sẻ: “Gia đình tôi ở thôn Chin Chu Lìn (cũ), hằng năm vào mùa xuân đều xuống Phìn Chải cấy lúa trên ruộng bậc thang, đến mùa thu thì thu hoạch lúa. Tuy mỗi năm khu ruộng chỉ thu hơn 20 bao thóc, nhưng đã nuôi sống gia đình tôi qua nhiều thế hệ. Năm nay, thấy du khách từ khắp nơi đến cung đường chữ S ngắm cảnh, tôi cùng chồng sửa sang lại chiếc lán làm điểm dừng chân, bán nước, đồ ăn nhẹ cho du khách. Ngày khách đến đông, trừ mọi chi phí, gia đình tôi thu được từ 700.000 đồng đến 1 triệu đồng".
Đối với gia đình anh Lù A De, mùa thu năm nay cũng là dấu ấn đặc biệt khi khu ruộng bậc thang có mỏm đá to cạnh cung đường chữ S của gia đình bỗng trở thành điểm đến thu hút hàng nghìn du khách tới chụp ảnh.
Theo anh De, năm nay, những thửa ruộng bậc thang vào độ chín đẹp nhất đúng dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, tạo sức hút, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, ngắm cảnh. Khu ruộng bậc thang của gia đình anh De là di sản từ nhiều đời để lại, năm nay không chỉ cho thu hơn 1 tấn thóc mà còn có thêm nguồn thu là tiền do du khách ủng hộ khi vào thăm ruộng, chụp ảnh.
“Những năm trước, đoạn Tỉnh lộ 156 qua xã Ngải Thầu cũ cũng như cung đường chữ S bị xuống cấp, sạt lở, đi lại khó khăn nên ít người biết tới. Năm nay, đường to đẹp rồi, du khách từ A Mú Sung lên Y Tý qua cung đường này nhiều hơn hẳn. Tôi mong những năm tới, ruộng bậc thang nơi đây sẽ ngày càng thu hút nhiều du khách đến tham quan, qua đó tạo thêm cơ hội để người dân tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống” - anh De chia sẻ.
Trao đổi với chúng tôi, ông Lồ A Sính - Phó Chủ tịch UBND xã Y Tý cho biết: “Khu vực thôn Chin Chu Lìn, Phìn Chải 1, Phìn Chải 2 trước đây thuộc xã Ngải Thầu, nay là thôn Phìn Chải, là nơi địa hình cheo leo, hiểm trở, từng chịu nhiều thiệt hại do thiên tai, nhưng cũng là nơi có nhiều tiềm năng phát triển du lịch. Đặc biệt, nơi đây có quần thể ruộng bậc thang hùng vĩ, do đồng bào Mông khai phá từ lâu đời. So với quần thể ruộng bậc thang thung lũng Thề Pả đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích danh lam thắng cảnh quốc gia, thì quần thể ruộng bậc thang Phìn Chải dưới núi Ngải Thầu không rộng bằng nhưng cũng đẹp không kém”.
Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, xã Y Tý thu hút khoảng 8.000 du khách đến tham quan, trong đó hàng nghìn du khách đã đến với cung đường chữ S có ruộng bậc thang đẹp ở thôn Phìn Chải để ngắm cảnh, chụp ảnh lưu niệm.
Nhận thấy tiềm năng phát triển du lịch ở Phìn Chải, gần đây, một số hộ dân trong thôn đã cải tạo lều lán quanh cung đường chữ S tạo điểm dừng chân để du khách tham quan, ngắm cảnh.
Mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, nhưng khó khăn của Phìn Chải là vẫn còn hơn 60 hộ nghèo.
Trong thời gian tới, xã Y Tý chỉ đạo thôn tích cực tuyên truyền đồng bào Mông giữ gìn bản sắc văn hóa, bảo tồn di sản ruộng bậc thang gắn với phát triển du lịch; cải tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp và trồng cây các loại hoa theo mùa, tạo điểm nhấn thu hút du khách; đồng thời tổ chức nhiều hoạt động để du khách trải nghiệm, khám phá vẻ đẹp ruộng bậc thang. Từ đó, biến di sản ruộng bậc thang trăm năm thành sản phẩm du lịch mới của Y Tý, giúp Nhân dân biên giới giảm nghèo bền vững.
