Trong lịch sử của tỉnh Lào Cai, Cam Đường là vùng đất giàu truyền thống đấu tranh cách mạng. Ngay từ thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đây là nơi thành lập Chi bộ Cam Đường - chi bộ nông thôn đầu tiên của tỉnh Lào Cai cũ, cũng là nơi phát động phong trào khởi nghĩa vũ trang sớm nhất tiến tới giải phóng tỉnh Lào Cai. Trên mảnh đất anh hùng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Cam Đường quyết tâm xây dựng quê hương ngày càng xanh, hiện đại, hạnh phúc.
Tháng Tám, sau những cơn mưa rào bất chợt, cái oi bức của mùa hè đã tan biến nhường chỗ cho bầu không khí mát mẻ của mùa Thu. Trong ngôi nhà sàn cổ, ông Trần Văn Hợi, dân tộc Tày, Bí thư Chi bộ Khu dân cư Làng Dạ 1, phường Cam Đường, nguyên là Bí thư Đảng ủy xã Cam Đường suốt 4 nhiệm kỳ (từ năm 1989 - 2010) không khỏi bồi hồi, xúc động khi kể cho chúng tôi nghe về lịch sử vùng đất này.
Người đảng viên 48 năm tuổi Đảng năm nay 71 tuổi, đôi mắt đã mờ đục, mái tóc đã pha sương, nhưng những dòng lịch sử của mảnh đất Cam Đường anh hùng, ông luôn ghi nhớ để kể lại cho thế hệ sau. Nhìn ra phía bát ngát màu xanh của những đồng lúa, rừng cây, ông Hợi bảo thời điểm sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, vùng đất Cam Đường rộng lắm, kéo dài suốt từ suối Ngòi Đum xuống giáp xã Gia Phú, huyện Bảo Thắng. Vì nơi đây có vị trí chiến lược quan trọng, nên năm 1947, khi chiếm được Lào Cai, thực dân Pháp thiết lập chế độ cai trị hà khắc, khủng bố, đàn áp Nhân dân rất dã man.
Vậy nhưng, trong những năm tháng ấy, giữa lòng địch, phong trào đấu tranh cách mạng đã được nhen nhóm và khơi dậy như ngọn lửa không thể dập tắt. Ngày 10/10/1948, thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy Lào Cai, Chi bộ Cam Đường là chi bộ nông thôn đầu tiên của tỉnh được thành lập tại khu vực thôn Soi Lần bên bờ sông Hồng, với 8 đảng viên là người dân tộc thiểu số xã Cam Đường. Đây là sự kiện quan trọng, kể từ đây Chi bộ Cam Đường dẫn dắt phong trào cách mạng, tiến hành tuyên truyền, tập hợp lực lượng, vũ khí, lương thực, vùng tản cư cho Nhân dân, sẵn sàng khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền.
Đưa chúng tôi đến thăm Khu Di tích lịch sử cấp quốc gia Căn cứ cách mạng Cam Đường với biểu tượng là cây gậy tre dựng hiên ngang giữa trời, trên đỉnh là ngôi sao 5 cánh, ông Hợi chia sẻ: Ngày 12/12/1948, chính tại nơi này, Chi bộ Cam Đường đã lãnh đạo Đội du kích Cam Đường cùng Nhân dân vùng lên khởi nghĩa vũ trang, với vũ khí chỉ là gậy tre, cuốc, thuổng nhưng khiến kẻ thù khiếp sợ. Ngày 13/12/1948, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Sào, khi đó mới 20 tuổi, tham gia Việt Minh, trên đường đi tuyên truyền đã bị địch bắt và tra tấn dã man nhưng quyết không khai ra căn cứ cách mạng và đã anh dũng hy sinh.
Cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên của tỉnh được khởi xướng từ Căn cứ cách mạng Cam Đường đã tạo ra khí thế đấu tranh sôi nổi khắp nơi, góp phần tiêu hao sinh lực địch. Từ đó, mở rộng khu tự do ở Cam Đường - Phong Niên - Xuân Quang (Bảo Thắng), phát triển được các cơ sở quần chúng cách mạng lên tận thị xã Lào Cai và các huyện Bát Xát, Sa Pa, củng cố chính quyền nhân dân các cấp. Đến ngày 1/11/1950, toàn tỉnh Lào Cai, trong đó có thị xã Lào Cai và Cam Đường được giải phóng khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, lực lượng vũ trang và Nhân dân các dân tộc xã Cam Đường đã vượt qua muôn vàn khó khăn, kiên cường chiến đấu giải phóng quê hương. Những thành tích và chiến công đáng tự hào đó đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận, trao tặng xã Cam Đường danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 28/4/2000.
Không chỉ là đơn vị anh hùng trong chiến đấu và giải phóng dân tộc, bước vào thời kỳ hòa bình xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Cam Đường đã phát huy truyền thống vẻ vang, thi đua lao động, sản xuất, xây dựng quê hương ngày càng ấm no.
Trở lại câu chuyện ở Khu dân cư Làng Dạ 1, phường Cam Đường, ông Trần Văn Hợi chia sẻ thêm: Thời kháng chiến chống thực dân Pháp, thôn Làng Dạ 1 chỉ có khoảng 20 hộ dân đều là đồng bào Tày sinh sống hai bên suối Ngòi Đường, đến nay đã có 106 hộ dân. Từ thôn nghèo, Nhân dân thôn Làng Dạ 1 đã đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập. Đến nay, 95% hộ dân đã có nhà xây khang trang, chỉ còn 2 hộ cận nghèo.
Chi bộ Làng Dạ 1 hiện có 16 đảng viên, luôn phát huy truyền thống của các thế hệ đảng viên đi trước, gương mẫu trong các hoạt động, xây dựng Làng Dạ trở thành thôn nông thôn mới kiểu mẫu của xã. Đối với xã Cam Đường nói chung, từ 8 đảng viên đầu tiên, đến năm 2024 đã có trên 300 đảng viên. Đây là lực lượng là nòng cốt trong tuyên truyền, vận động Nhân dân tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước, góp phần đưa Cam Đường trở thành một trong những xã đầu tiên của tỉnh đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2014.
Tháng 7/2025 đánh dấu một chặng đường mới đối với phường Cam Đường. Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, phường Cam Đường mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất xã Cam Đường và 6 phường: Nam Cường, Xuân Tăng, Pom Hán, Bắc Cường, Bắc Lệnh, Bình Minh. Việc lấy tên phường mới là Cam Đường khẳng định niềm tin và kỳ vọng vào sự phát triển nơi vùng đất anh hùng.
Đồng chí Nguyễn Xuân Nhẫn - Phó Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND phường Cam Đường cho biết: Nhìn lại nhiệm kỳ 2020 - 2025, tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn phường Cam Đường đạt bình quân 13,9%/năm, cao hơn 6,75% so với bình quân chung toàn tỉnh. GRDP bình quân đầu người năm 2025 đạt 170 triệu đồng, gấp 2 lần so với mức bình quân chung toàn tỉnh. Thu nhập bình quân đầu người đạt 110 triệu đồng/năm, gấp 2,3 lần so với mức bình quân chung toàn tỉnh.
Đại hội đại biểu phường Cam Đường lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 vừa qua đã thể hiện quyết tâm cao, đồng lòng xây dựng phường Cam Đường phát triển xanh, hiện đại, hạnh phúc, trở thành cực tăng trưởng quan trọng, một đô thị động lực dọc sông Hồng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh.
Để đạt được mục tiêu đó, Đảng bộ phường Cam Đường sẽ tập trung thực hiện 10 nhiệm vụ, giải pháp với 3 lĩnh vực đột phá là: Phát triển toàn diện nguồn nhân lực chất lượng cao; Phát triển doanh nghiệp, tạo đột phá về nguồn thu ngân sách; Nâng cao năng lực quản trị địa phương, xây dựng chính quyền số, vận hành đô thị thông minh phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Giữa nắng vàng như mật của ngày đầu Thu, trong bầu không khí khắp nơi đang tưng bừng Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tôi đi giữa đại lộ Trần Hưng Đạo rực rỡ cờ hoa, hướng về khu đô thị mới Lào Cai - Cam Đường mà chung niềm vui và tự hào về vùng quê cách mạng Cam Đường.
Phường Cam Đường mới hôm nay được thừa hưởng những tinh túy nhất của tỉnh Lào Cai (cũ) với những khu đô thị xanh và hiện đại, hệ thống giao thông đồng bộ, trụ sở các cơ quan, doanh nghiệp khang trang, trường học, bệnh viện hiện đại. Song điều quan trọng hơn là sự kế thừa tinh thần cách mạng quật khởi kiên cường, ý chí vươn lên, sự đoàn kết của Nhân dân các dân tộc nơi mảnh đất anh hùng năm xưa... Tất cả những điều đó đã và đang tạo cho phường Cam Đường một thế và lực mới để tạo ra những đột phá trong tương lai.
