Ở vùng cao Sín Chéng, nơi tập trung đồng bào dân tộc Mông sinh sống, nghề thêu thổ cẩm gắn liền với nhịp sống nông nhàn của chị em phụ nữ. Từ tháng 10 âm lịch, khi vụ mùa đã khép lại, bên những hiên nhà đơn sơ, các chị em lại quây quần bên hiên nhà, tỉ mẩn từng đường kim, mũi chỉ, thêu nên những tấm thổ để may trang phục truyền thống, chuẩn bị đón năm mới.
Các cô, các chị quây quần bên nhau thêu thổ cẩm.
Chị Lừu Thị Mỷ, thôn Mào Sao Chải, xã Sín Chéng chia sẻ: “Chị em trong thôn thường tập trung cùng nhau thêu thổ cẩm để may váy, áo mới. Đây cũng là dịp để mọi người truyền dạy kỹ thuật thêu truyền thống, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng gia đình hạnh phúc, nuôi dạy con cái trưởng thành…”
Với những dải thổ cẩm truyền thống của người Mông, chị em thường sử dụng các sợi chỉ có màu sắc rực rỡ như đỏ, tím, xanh… để thêu. Các họa tiết được sáng tạo linh hoạt, song chủ yếu là hình hoa lá, cành cây ... phản ánh sinh động đời sống và thiên nhiên vùng cao. Mỗi dải thổ cẩm có độ dài khác nhau, từ những đoạn ngắn đến những dải dài trên 5m; để hoàn thiện một dải thổ cẩm dài, người thêu thường phải mất từ 2 - 3 tháng.
Những dải thổ cẩm phong phú hoạ tiết, màu sắc rực rỡ.
Khi những tấm thổ cẩm được hoàn thiện, cũng là lúc các hộ gia đình thạo nghề may trang phục truyền thống của người Mông bắt đầu vào vụ mới. Trong số đó có gia đình chị Lừu Thị Sú, thôn Mào Sao Chải. Từ những tấm thổ cẩm rời rạc, dưới bàn tay khéo léo, tỉ mỉ, chị Sú đã may thành váy, áo dân tộc phục vụ bà con trong dịp năm mới. Tùy theo nhu cầu của khách hàng, chị sẽ lựa chọn những tấm vải màu sắc rực rỡ may phần thân áo.
Chị Sú chia sẻ: “Để may chiếc áo không quá khó, nhưng đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ. Công việc bắt đầu từ may tay áo, cổ áo, sau đó cắt vải để may phần thân. Khó nhất là khâu ghép các dải thổ cẩm vào áo sao cho hài hòa, đẹp mắt.”
Dịp giáp tết, lượng khách đặt hàng nhiều hơn. Chính vì thế, đây cũng là mùa giúp chị Sú cũng như nhiều hộ may váy áo truyền thống khác có thêm thu nhập.
Chị Lừu Thị Sú hoàn thiện một chiếc áo Mông truyền thống mới.
Cũng như chị Sú, sắp đến tết, chị Tẩn Mùi Nảy, xã Bát Xát cũng ngày đêm miệt mài may những bộ quần áo mới của dân tộc Dao, phục vụ cho bà con ở trong thôn, bản và nhiều địa phương khác.
Chị Nảy cho biết: “Thời điểm cận Tết, nhu cầu may mặc trang phục thổ cẩm của bà con nhiều hơn nên công việc cũng trở nên dồn dập hơn. Dù vất vả, nhưng đây là lúc tôi cũng cần phải cố gắng nhiều hơn để có thêm thu nhập, chuẩn bị sắm sửa cho gia đình đón Tết.”
Chị Tẩn Mùi Nảy miệt mài may quần, áo mới cho khách.
Khác với trang phục Mông, những dải thổ cẩm của người Dao thường ngắn hơn, rộng hơn, màu sắc tối giản hơn. Nhưng cũng kỳ công và tỉ mỉ không kém. Chính vì vậy, nhận được những dải thổ cẩm của bà con, chị Nảy luôn cố gắng hết sức làm sao để bà con có được bộ quần áo mới đón tết thật chỉn chu.
Trong đời sống ngày nay, với sự sáng tạo không ngừng, nhiều bộ quần áo dân tộc đã được cải tiến, cách tân và cũng không ít những trang phục được du nhập. Nhưng với chị em phụ nữ vùng cao, việc tự tay thêu, may mặc và khoác lên mình trang phục truyền thống của dân tộc không đơn thuần là một thói quen sinh hoạt, mà còn là cách gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa, hồn cốt dân tộc giữa dòng chảy không ngừng của cuộc sống.
Những đường kim, mũi chỉ lặng lẽ mỗi ngày của các cô, các chị nơi vùng cao làm nên những bộ áo váy rực rỡ sắc màu, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào vùng cao. Mùa may áo mới không chỉ mang theo niềm vui, sự gắn kết cộng đồng mà còn giúp các hộ gia đình có thêm thu nhập để đón một cái Tết đủ đầy, ấm áp.
