Năm 2025, toàn tỉnh chuyển đổi 1.850 ha diện tích cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây trồng chủ lực, tiềm năng. Trong đó, chè 336 ha, chuối 808 ha, dứa 211 ha, dược liệu 80 ha, cây trồng khác 415 ha. Đây là những cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn, đầu ra ổn định.
Để thực hiện chuyển đổi khoa học, đúng quy định, phù hợp với quy hoạch chung, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tiến hành rà soát, xây dựng kế hoạch cụ thể hằng năm, đảm bảo việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác hiệu quả cơ sở hạ tầng sẵn có. Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp và môi trường cũng đã lựa chọn giống có năng suất, chất lượng cao, phù hợp với điều kiện của từng tiểu vùng sinh thái, khả năng chống chịu sâu, bệnh tốt, khuyến cáo người dân đưa vào sản xuất; tổ chức tập huấn, hướng dẫn quy trình kỹ thuật; lồng ghép các chương trình, dự án để thực hiện mô hình trình diễn hiệu quả, giúp người dân học hỏi, áp dụng.
Căn cứ vào các văn bản, quy định của cấp trên, các xã bám sát nhu cầu thực tế của địa phương xây dựng kế hoạch hằng năm; tăng cường tuyên truyền, vận động và hướng dẫn các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có nhu cầu chuyển đổi diện tích kém hiệu quả sang trồng các cây trồng khác có hiệu quả kinh tế cao hơn đăng ký thực hiện. Ngoài ra, các địa phương cũng đẩy mạnh kết nối, mời gọi doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất, cung ứng giống, phân bón và bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Bản Lầu là một trong những địa phương như vậy. Tại xã Bản Lầu, năm 2025 đã thực hiện chuyển đổi 80 ha đất kém hiệu quả sang trồng dứa. Đồng chí Giang Trung Dũng - Chủ tịch UBND xã Bản Lầu trao đổi: “Nếu đầu ra tiêu thụ ổn định thì người dân hoàn toàn có thể lãi 100 triệu đồng/ha trồng dứa. Vì vậy, đi cùng với tăng diện tích, để cây dứa phát triển bền vững, đầu tiên cần quy hoạch vùng và xây dựng chuỗi liên kết. Nhà nước cần đi trước một bước trong quy hoạch, xác định nhu cầu thị trường, liên quan đến đầu ra của quả dứa. Xã đã làm việc với Công ty TNHH Một thành viên Apatit Việt Nam để thực hiện trả chậm phân bón cho người dân. Địa phương thường xuyên làm việc với các doanh nghiệp để có giá bán và đầu ra ổn định cho sản phẩm dứa”.
Không chỉ tạo ra những vùng chuyên canh lớn, việc chuyển đổi cây trồng phù hợp còn thay đổi đời sống của người dân, đem lại cuộc sống ấm no cho những bản làng vùng cao. Trưởng thôn Na Nhung, xã Bản Lầu – Vương Văn Quân cho biết: “Năm 2025, thôn đã chuyển đổi 25 ha đất trồng kém hiệu quả sang trồng dứa. Hiện nay, trên địa bàn có 45 hộ trồng dứa. Vài năm gần đây, giá dứa ổn định, người dân có thu nhập tốt. Với 100% dân số trong thôn là đồng bào dân tộc thiểu số, việc có cây trồng phù hợp, mang lại nguồn thu ổn định như vậy là rất quan trọng”.
Mỗi địa phương lại xác định lựa chọn cây trồng chuyển đổi phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng; phù hợp với quy hoạch chung của toàn tỉnh. Xã Trấn Yên năm qua tiến hành chuyển đổi gần 4 ha đất trồng lúa sang cây trồng chủ lực của địa phương là cây dâu tằm và cây ăn quả có múi. Khi bắt tay vào sản xuất, xã đã xác định cơ cấu cây trồng phù hợp với từng vùng chuyển đổi, từng chất đất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thâm canh. Đi đôi với việc chuyển đổi, Trấn Yên đã tuyên truyền, vận động các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân thay đổi tư duy, phương thức sản xuất từ quy mô hộ sang hình thức tổ hợp tác, hợp tác xã; lấy hiệu quả của sản xuất làm mục tiêu, sản xuất theo quy hoạch và yêu cầu của thị trường.
Bí thư Chi bộ thôn Đồng Gianh – Đặng Thị Hoa cho biết: “Năm 2025, người dân trong thôn đã chuyển đổi 0,5 ha diện tích đất trồng lúa sang trồng cây dâu tằm. Đây là cây trồng chủ lực có giá trị, hiệu quả kinh tế cao trong sản xuất hơn so với trồng lúa từ 5 - 7 lần. Tuy nhiên, nhiều diện tích chuyển đổi trong năm qua đã bị thiệt hại do ngập lụt”.
Một vấn đề nữa đặt ra trong chuyển đổi là cần làm theo quy hoạch, đúng quy định. Là một trong những địa phương có diện tích chuối lớn nhất tỉnh với tổng diện tích hơn 1.000 ha, thời gian qua, cây chuối đã và đang góp phần đem lại nguồn thu nhập cao cho người dân Mường Khương, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Xã đã chuyển đổi một số diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng chuối. Tuy nhiên, Mường Khương xác định không phát triển ồ ạt theo phong trào mà tập trung rà soát, quy hoạch lại các vùng trồng chuối phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, nguồn nước, đặc biệt là tại các thôn có lợi thế truyền thống.
Đồng chí Nguyễn Hồng Hưng - Chủ tịch UBND xã Mường Khương cho biết: “Việc phát triển phải gắn với quy hoạch sản xuất nông nghiệp của xã. Đồng thời, địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn bà con áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, từng bước chuyển từ sản xuất manh mún sang sản xuất theo quy trình an toàn, bền vững, giảm chi phí, bảo vệ môi trường sinh thái”.
Lào Cai hiện đã từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn như: quế, chè, chuối; dứa, cây ăn quả có múi, cây ăn quả ôn đới... Năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ tiếp tục rà soát, chuyển đổi khoảng 400 ha đất nông nghiệp kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả, cây dâu tằm, cây dược liệu và các cây trồng có giá trị kinh tế cao. Những bước đi bài bản, đồng bộ trong chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang cây trồng chủ lực, tiềm năng sẽ tạo ra vùng nguyên liệu bền vững, đem lại giá trị hàng hóa lớn và tăng thu nhập cho người nông dân trên chính mảnh đất quê hương.
